Нийтлэл - Ekhoron.mn | Эх орны өнцөг бүрээс https://ekhoron.mn/ en Нийтлэл - Ekhoron.mn | Эх орны өнцөг бүрээс DataLife Engine НҮБ-аас газар нутгийн талбайн харьцааг илүү зөв харуулдаг Equal Earth хэмжээсийг түлхүү ашиглахыг дэмжсэн тогтоолыг баталлаа https://ekhoron.mn/read/776 https://ekhoron.mn/read/776 Эхорон Mon, 07 Sep 2026 14:09:27 +0800 НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейгаас өнгөрсөн баасан гарагт газар нутгийн талбайн харьцааг илүү зөв харуулдаг Equal Earth хэмжээсийг түлхүү ашиглахыг дэмжсэн тогтоолыг баталлаа.


]]> НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейгаас өнгөрсөн баасан гарагт газар нутгийн талбайн харьцааг илүү зөв харуулдаг Equal Earth хэмжээсийг түлхүү ашиглахыг дэмжсэн тогтоолыг баталлаа. Ингэснээс хүн төрөлхтний 500 шахам жилийн турш баримталж ирсэн газрын зургийн хэмжээст тодорхой өөрчлөлт орохоор болж байгаа юм.

Энэ талаар Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Шүрэнчулууны Батбаяр тодорхой тайлбарлажээ. Тэрбээр:

-2026 оны 9 дүгээр сарын 4-нд НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблей газар нутгийн талбайн харьцааг илүү зөв харуулдаг Equal Earth проекцыг түлхүү ашиглахыг дэмжсэн тогтоол баталлаа. 164 улс дэмжиж, 6 улс түдгэлзсэн бол АНУ ганцаараа эсэргүүцсэн байна. Тогтоол нь Mercator проекцыг хориглоогүй, мөн заавал биелүүлэх шинжтэй биш. 

Бидний харж дассан Mercator газрын зургийг 450 жилийн өмнө 1569 онд далайн навигацид зориулж бүтээсэн. Энэ зураг туйл руу ойртох тусам газар нутгийг томруулж харуулдаг. Тиймээс Гренланд, Канад, ОХУ, Европ бодитоосоо том харагддаг.

Хамгийн сонирхолтой жишээ нь Гренланд, Африк. Гренланд ойролцоогоор 2.2 сая км², Африк 30.4 сая км² буюу Африк бараг 14 дахин том. Гэтэл Mercator зураг дээр бараг ижил хэмжээтэй мэт харагддаг.

Монгол Улс ч Mercator-ын гажилтад ордог. Манай улс хойд өргөрөгт байрладаг учраас Mercator дээр экваторын ижил хэмжээний газар нутгаас ойролцоогоор хоёр дахин том талбай эзэлж харагдана. Equal Earth дээр Монголын 1.56 сая км² газар нутаг өөрчлөгдөхгүй, харин бусад оронтой харьцуулах хэмжээ нь илүү бодитой харагдана.

АНУ уг тогтоолыг зүгээр нэг газрын зургийн техникийн шинэчлэл гэж үзээгүй. Тэд үүнийг колоничлолын өв, нөхөн төлбөр зэрэг өргөн улс төрийн асуудалтай холбосон үзэл суртлын шинжтэй санаачилга гэж үзэж эсэргүүцсэн. АНУ-ын төлөөлөгч НҮБ XVI зууны газрын зураг хэлэлцэхээс илүү олон улсын энх тайван, хөгжил зэрэг бодит асуудалд төвлөрөх ёстой гэсэн байр суурь илэрхийлжээ. 

Харин Украин эсэргүүцээгүй, түдгэлзсэн. Equal Earth-ийн санааг зарчмын хувьд дэмжсэн ч Крым болон ОХУ-д түр эзлэгдсэн Украины нутаг дэвсгэрийг зарим зураг дээр хэрхэн дүрсэлсэнтэй санал нийлэхгүй байгаагаа тайлбарласан хэмээсэн байна.

Түүнчлэн судлаач Б.Билгүүнзаяа сошиал хуудсандаа Equal Earth болон Mercator проекц нь ямар учиртай болохыг дараах байдлаар тайлбарласан байна.

ТЭГШ ДЭЛХИЙН ГАЗАР ЗҮЙ ШИНЭЧЛЭЛТ

Энэ бол газар зүй, олон улсын боловсролын түүхэнд бараг 500 шахам жил ноёрхсон хамгийн том гажуудлыг засаж буй түүхэн том шийдвэр яалт ч үгүй мөн дөө!

Бидний багаасаа газар зүйн хичээл дээр харж дассан нөгөө дэлхийн газрын зураг хасагдаж энэхүү шинэ "Equal Earth" буюу Тэгш Дэлхийн дүрслэлээр хэмжигдэх болжээ.

16-р зууны 1569 онд Герард Меркатор бидний мэдэх Дэлхийн газрын зургийг зохиохдоо улс орнуудын газар нутгийн бодит хэмжээ талбайг харуулах гэхээс илүү далайчид луужингаа ашиглан нэг өнцгөөр хөлөг онгоцоо шулуун жолоодоход зориулж бүтээсэн юм. Бөөрөнхий бөмбөрцгийг тэгш өнцөгт хавтгай цаасан дээр буулгахад экватороос хойшоо болон урагшаа туйл руу дөхөх тусам газар нутгийн хэмжээ асар их сунаж томордог физикийн гажиг үүсдэг аж.  Үүнээс болоод Гренланд арал бүхэл бүтэн Африк тивтэй эн зэрэгцэхүйц хэмжээтэй харагддаг байв. Гренланд арал яг л бүхэл бүтэн Өмнөд Америк тив эсвэл Африк тив шиг аварга том харагддаг шүү дээ! Гэтэл бодит тоо баримтыг нь харьцуулаад үзвэл хүний нүдэнд итгэмээргүй сонин үнэн гарч ирдэг. Жинхэнэ газар зүйн хэмжээгээр Африк тив нь Гренландаас даруй 14 дахин том! 

Хойд өргөргийн 41–52 градуст оршдог манай Монгол Улс ч гэсэн бодит талбайгаасаа 1.5-2 дахин томорч харагддаг. Хамгийн сонин нь, газрын зураг дээр тив шиг харагддаг Гренланд арал бодит байдал дээрээ манай Монгол Улсаас ердөө 1.4-хөн дахин том шүү дээ. Гренландын бодит талбай: 2.16 сая км² Монгол Улсын талбай: 1.56 сая км² юм. 

Бөмбөрцөг хэлбэртэй Дэлхийн гадаргыг тэгш өнцөгт цаасан дээр дэлгэхэд экватор дээрх газар нутгууд яг бодит хэмжээгээрээ үлддэг бол хойд туйл руу ойртох тусам газар нутгийг нь албаар хэвтээ болон босоо чиглэлд олон дахин сунгаж татдаг учраас хамгийн хойд захад байдаг Гренланд, Канад, Оросын хойд хэсэг асар том болж сунадаг байсан хэрэг.

2018 онд олон улсын газрын зургийн эрдэмтдийн зохион бүтээсэн энэхүү "Equal Earth" буюу Тэгш Дэлхий дүрслэл нь Дэлхийн бүх тив, улс орнуудын бодит талбайн харьцааг тэгш хэмжилтээр яг 100  хувь үнэнээр нь хадгалж, хэт сунасан, эсвэл хачин хэлбэртэй болгохгүйгээр хүний нүдэнд хамгийн үзэмжтэй, муруй тэнцвэртэй байдлаар харуулж чадсанаараа олон улсын хүлээн зөвшөөрлийг авсан юм. 

Меркаторын зураг нь олон зууны турш Барууны болон хойд хагас бмбөрцгийн чинээлэг гүрнүүдийг дэлхийн төвд аварга том, сүр хүчтэй харагдуулж, харин Африк Өмнөд Америк, Зүүн өмнөд Азийн орнуудыг жижигхэн, өчүүхэн мэт харагдуулдаг Европ төвт үзлийн далд хэрэгсэл болж ирсэн гэж газар зүйчид түүхчид шүүмжилдэг байв. Харин НҮБ энэхүү шинэ бодит хэмжээст газрын зургийг албан ёсоор баталгаажуулснаар Дэлхийн хүүхэд багачууд, улстөрчид Дэлхийн газар зүй хэмжээ, тивүүдийн жинхэнэ цар хүрээг ямар ч төөрөгдөлгүй, үнэн зөвөөр нь харж суралцах шинэ эрин үе эхэлж байна.

Equal Earth проекц болон Mercator проекц ялгааг дараах зургаас харна уу.

]]> НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейгаас өнгөрсөн баасан гарагт газар нутгийн талбайн харьцааг илүү зөв харуулдаг Equal Earth хэмжээсийг түлхүү ашиглахыг дэмжсэн тогтоолыг баталлаа. Ингэснээс хүн төрөлхтний 500 шахам жилийн турш баримталж ирсэн газрын зургийн хэмжээст тодорхой өөрчлөлт орохоор болж байгаа юм.

Энэ талаар Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Шүрэнчулууны Батбаяр тодорхой тайлбарлажээ. Тэрбээр:

-2026 оны 9 дүгээр сарын 4-нд НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблей газар нутгийн талбайн харьцааг илүү зөв харуулдаг Equal Earth проекцыг түлхүү ашиглахыг дэмжсэн тогтоол баталлаа. 164 улс дэмжиж, 6 улс түдгэлзсэн бол АНУ ганцаараа эсэргүүцсэн байна. Тогтоол нь Mercator проекцыг хориглоогүй, мөн заавал биелүүлэх шинжтэй биш. 

Бидний харж дассан Mercator газрын зургийг 450 жилийн өмнө 1569 онд далайн навигацид зориулж бүтээсэн. Энэ зураг туйл руу ойртох тусам газар нутгийг томруулж харуулдаг. Тиймээс Гренланд, Канад, ОХУ, Европ бодитоосоо том харагддаг.

Хамгийн сонирхолтой жишээ нь Гренланд, Африк. Гренланд ойролцоогоор 2.2 сая км², Африк 30.4 сая км² буюу Африк бараг 14 дахин том. Гэтэл Mercator зураг дээр бараг ижил хэмжээтэй мэт харагддаг.

Монгол Улс ч Mercator-ын гажилтад ордог. Манай улс хойд өргөрөгт байрладаг учраас Mercator дээр экваторын ижил хэмжээний газар нутгаас ойролцоогоор хоёр дахин том талбай эзэлж харагдана. Equal Earth дээр Монголын 1.56 сая км² газар нутаг өөрчлөгдөхгүй, харин бусад оронтой харьцуулах хэмжээ нь илүү бодитой харагдана.

АНУ уг тогтоолыг зүгээр нэг газрын зургийн техникийн шинэчлэл гэж үзээгүй. Тэд үүнийг колоничлолын өв, нөхөн төлбөр зэрэг өргөн улс төрийн асуудалтай холбосон үзэл суртлын шинжтэй санаачилга гэж үзэж эсэргүүцсэн. АНУ-ын төлөөлөгч НҮБ XVI зууны газрын зураг хэлэлцэхээс илүү олон улсын энх тайван, хөгжил зэрэг бодит асуудалд төвлөрөх ёстой гэсэн байр суурь илэрхийлжээ. 

Харин Украин эсэргүүцээгүй, түдгэлзсэн. Equal Earth-ийн санааг зарчмын хувьд дэмжсэн ч Крым болон ОХУ-д түр эзлэгдсэн Украины нутаг дэвсгэрийг зарим зураг дээр хэрхэн дүрсэлсэнтэй санал нийлэхгүй байгаагаа тайлбарласан хэмээсэн байна.

Түүнчлэн судлаач Б.Билгүүнзаяа сошиал хуудсандаа Equal Earth болон Mercator проекц нь ямар учиртай болохыг дараах байдлаар тайлбарласан байна.

ТЭГШ ДЭЛХИЙН ГАЗАР ЗҮЙ ШИНЭЧЛЭЛТ

Энэ бол газар зүй, олон улсын боловсролын түүхэнд бараг 500 шахам жил ноёрхсон хамгийн том гажуудлыг засаж буй түүхэн том шийдвэр яалт ч үгүй мөн дөө!

Бидний багаасаа газар зүйн хичээл дээр харж дассан нөгөө дэлхийн газрын зураг хасагдаж энэхүү шинэ "Equal Earth" буюу Тэгш Дэлхийн дүрслэлээр хэмжигдэх болжээ.

16-р зууны 1569 онд Герард Меркатор бидний мэдэх Дэлхийн газрын зургийг зохиохдоо улс орнуудын газар нутгийн бодит хэмжээ талбайг харуулах гэхээс илүү далайчид луужингаа ашиглан нэг өнцгөөр хөлөг онгоцоо шулуун жолоодоход зориулж бүтээсэн юм. Бөөрөнхий бөмбөрцгийг тэгш өнцөгт хавтгай цаасан дээр буулгахад экватороос хойшоо болон урагшаа туйл руу дөхөх тусам газар нутгийн хэмжээ асар их сунаж томордог физикийн гажиг үүсдэг аж.  Үүнээс болоод Гренланд арал бүхэл бүтэн Африк тивтэй эн зэрэгцэхүйц хэмжээтэй харагддаг байв. Гренланд арал яг л бүхэл бүтэн Өмнөд Америк тив эсвэл Африк тив шиг аварга том харагддаг шүү дээ! Гэтэл бодит тоо баримтыг нь харьцуулаад үзвэл хүний нүдэнд итгэмээргүй сонин үнэн гарч ирдэг. Жинхэнэ газар зүйн хэмжээгээр Африк тив нь Гренландаас даруй 14 дахин том! 

Хойд өргөргийн 41–52 градуст оршдог манай Монгол Улс ч гэсэн бодит талбайгаасаа 1.5-2 дахин томорч харагддаг. Хамгийн сонин нь, газрын зураг дээр тив шиг харагддаг Гренланд арал бодит байдал дээрээ манай Монгол Улсаас ердөө 1.4-хөн дахин том шүү дээ. Гренландын бодит талбай: 2.16 сая км² Монгол Улсын талбай: 1.56 сая км² юм. 

Бөмбөрцөг хэлбэртэй Дэлхийн гадаргыг тэгш өнцөгт цаасан дээр дэлгэхэд экватор дээрх газар нутгууд яг бодит хэмжээгээрээ үлддэг бол хойд туйл руу ойртох тусам газар нутгийг нь албаар хэвтээ болон босоо чиглэлд олон дахин сунгаж татдаг учраас хамгийн хойд захад байдаг Гренланд, Канад, Оросын хойд хэсэг асар том болж сунадаг байсан хэрэг.

2018 онд олон улсын газрын зургийн эрдэмтдийн зохион бүтээсэн энэхүү "Equal Earth" буюу Тэгш Дэлхий дүрслэл нь Дэлхийн бүх тив, улс орнуудын бодит талбайн харьцааг тэгш хэмжилтээр яг 100  хувь үнэнээр нь хадгалж, хэт сунасан, эсвэл хачин хэлбэртэй болгохгүйгээр хүний нүдэнд хамгийн үзэмжтэй, муруй тэнцвэртэй байдлаар харуулж чадсанаараа олон улсын хүлээн зөвшөөрлийг авсан юм. 

Меркаторын зураг нь олон зууны турш Барууны болон хойд хагас бмбөрцгийн чинээлэг гүрнүүдийг дэлхийн төвд аварга том, сүр хүчтэй харагдуулж, харин Африк Өмнөд Америк, Зүүн өмнөд Азийн орнуудыг жижигхэн, өчүүхэн мэт харагдуулдаг Европ төвт үзлийн далд хэрэгсэл болж ирсэн гэж газар зүйчид түүхчид шүүмжилдэг байв. Харин НҮБ энэхүү шинэ бодит хэмжээст газрын зургийг албан ёсоор баталгаажуулснаар Дэлхийн хүүхэд багачууд, улстөрчид Дэлхийн газар зүй хэмжээ, тивүүдийн жинхэнэ цар хүрээг ямар ч төөрөгдөлгүй, үнэн зөвөөр нь харж суралцах шинэ эрин үе эхэлж байна.

Equal Earth проекц болон Mercator проекц ялгааг дараах зургаас харна уу.

]]> Мүн Жэ Ин: Монголоос буцах замд https://ekhoron.mn/read/763 https://ekhoron.mn/read/763 Эхорон Thu, 03 Sep 2026 08:00:34 +0800 Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотноо 2026 оны 8 дугаар сарын 17-28-нд зохион байгуулагдсан Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурал буюу СОР17 хуралд хүндэт зочноор хүрэлцэн ирж оролцсон Бүгд Найрамдах Солонгос Улсын Ерөнхийлөгч асан Мүн Жэ Ин гуай солонгос, монгол, англи хэлээр Монголд байсан сэтгэгдлээ өөрийн Facebook хуудаснаа бичжээ.


]]>
Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотноо 2026 оны 8 дугаар сарын 17-28-нд зохион байгуулагдсан Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурал буюу СОР17 хуралд хүндэт зочноор хүрэлцэн ирж оролцсон Бүгд Найрамдах Солонгос Улсын Ерөнхийлөгч асан Мүн Жэ Ин гуай солонгос, монгол, англи хэлээр Монголд байсан сэтгэгдлээ өөрийн Facebook хуудаснаа бичжээ.

***

МОНГОЛООС БУЦАХ ЗАМД
Хязгааргүй өргөн уудам сүрлэг сайхан нутагт өнгөрүүлсэн 8 шөнө 9 өдөр. Цээж дүүрэн өндөр сэтгэгдэл, дурсамж тээн Солонгос руу буцлаа. Айлчлалын хором мөч бүрд халуун дотноор хүлээн авч, бидэнд онцгой анхаарал тавьсан Монгол Улсын Ерөнхийлөгч эрхэмсэг ноён Ухнаагийн Хүрэлсүх танд болон Монгол Улсын Засгийн газар, мөн Монголын ард түмэнд гүн талархал илэрхийлж байна. 
НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурлын нээлтэд оролцон, Энх тайвны ой санаачилга(PFI)-ын үндсэн илтгэлд хамтын уялдаа холбоо болон хариуцлагын талаар дурдаж байсан минь санагдаж байна. Хатаж шархалсан эх дэлхийн төлөө бүх улс орнууд гар гараасаа атган, ногоон итгэл найдварыг цогцлооно гэсэн амлалт бодит ажил хэрэг болж хэрэгжээсэй хэмээн хүсэж байна. 
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх, Ерөнхий сайд Ням-Осорын Учрал нартай хийсэн уулзалтаас хоёр улсын харилцааны "Алтан үе"-ийг эхлүүлэх ирээдүйг олж харлаа. Мөн Бүгд Найрамдах Коста Рика Улсын Ерөнхийлөгч асан Карлос Альварадо Кесада, Бүгд Найрамдах Финланд Улсын Ерөнхийлөгч асан Таръя Халонен нартай хийсэн уулзалт нь бидний дэлхий ертөнц ямар их нягт уялдаа холбоотой болохыг дахин нэг мэдрүүлсэн үнэтэй цаг мөч байлаа.
Тужийн нарсны байгалийн цогцолборт газарт очсон нь ч мөн адил сэтгэлийг минь ихэд хөдөлгөлөө. Ойн түймэрт өртөж үрэгдсэн энэ газарт мөнх ногоон нарсан ойг нөхөн сэргээсэн нь Юүхан Кимберли компани болон Энх тайвны ой сан ТББ-ын хамт олны 23 жилийн турш урсгасан хөлс хөдөлмөрийн үр дүн юм. Дахин сэргэсэн амьд ойн салхины чимээ сэтгэл зүрхэнд минь урт удаан хадгалагдах болно. 
Айлчлалын үеэр Балба болон Төвөдийн хил орчимд болсон байгалийн онц ноцтой гамшгийн талаарх мэдээг сонсоод сэтгэл өвдөж ихэд цочирдлоо. Гамшигт өртсөн хүмүүст гүн эмгэнэл илэрхийлэхийн зэрэгцээ түргэн тусламж, аврах ажиллагааг болон сэргээн босгох үйл ажиллагаа шуурхай явагдахыг хүсэж, уур амьсгалын өөрчлөлт, гамшигтай тэмцэх үйлсэд дэлхий нийтийн хамтын хүчин чармайлт үгүйлэгдэж байгааг улам ихээр мэдэрлээ. 
Айлчлалын төгсгөлд хэсэг зочилсон Горхи-Тэрэлж Байгалийн цогцолборт газрын эх байгалийн сайхан болон шөнийн тэнгэрт гэрэлтэх оддыг сэтгэлдээ тээн энэ удаагийн айлчиллаа дуусгаж байна. 
Монгол орны найрсаг зочломтгой байдал, ой хөвчнөөс олж мэдэрсэн итгэл найдварыг сэтгэл зүрхнийхээ гүнд тээж явах болно. Монгол-Солонгосын нөхөрлөл улам гүнзгийрч, Монголын сэвэлзүүр салхинд энх тайван үүрд орших болтугай.

***

몽골을 떠나며
끝없이 펼쳐진 웅장한 대지에서 보낸 8박 9일. 가슴 가득 깊은 감동과 여운을 안고 이제 한국으로 향합니다. 여정의 매 순간 따스한 온기로 맞아주시고, 세심한 배려를 더해주신 후렐수흐 몽골 대통령님과 몽골 정부, 그리고 몽골 국민 여러분께 깊은 감사를 드립니다.
UN 사막화방지협약 COP17 개막식과 '평화산림이니셔티브(PFI)' 기조연설에서 연대와 책임을 이야기하던 순간을 기억합니다. 메마르고 상처 입은 지구를 향해 전 세계가 손을 잡고, 푸른 희망을 심어나가자는 약속이 실천으로 이어지기를 기원합니다.
후렐수흐 대통령님, 우츠랄 총리님과 나누었던 대화 속에서 양국이 함께 열어갈 '황금시대'의 미래를 보았습니다. 알바라도 전 코스타리카 대통령님, 할로넨 전 핀란드 대통령님과의 만남 역시 우리가 하나의 지구 안에서 얼마나 긴밀히 연결되어 있는지 다시금 일깨워 준 뜻깊은 시간이었습니다.
'토진나르스' 방문 또한 깊은 울림을 주었습니다. 대형 산불로 황폐했던 땅이 푸른 소나무 숲으로 되살아나기까지, (주)유한킴벌리와 (사)평화의숲이 23년간 흘린 땀방울은 정직한 결실로 나타났습니다. 생명력을 되찾은 숲의 바람 소리가 준 뭉클함은 오래도록 잊히지 않을 것입니다.
여정 중에 접한 네팔과 티베트 일대의 대재난 소식은 큰 슬픔과 충격을 주었습니다. 희생자분들에 대한 애도와 함께 신속한 구조와 구호, 복구를 바라며, 기후위기와 재난 대응을 위한 전 지구적 연대의 필요성을 더욱 절감했습니다.
일정의 끝에 잠시 머문 테를지 국립공원의 광활한 대자연과 밤하늘을 가슴에 품고, 이번 뜻깊은 여정을 마무리합니다. 이 땅이 준 다정한 환대와 숲이 가르쳐준 희망을 가슴깊이 간직하겠습니다. 한국과 몽골의 우정이 한층 더 깊어지길 바라며, 몽골의 푸른 바람이 언제나 평화롭게 머물기를 기원합니다.

***

Leaving Mongolia
Nine days and eight nights on a vast, majestic land that stretched beyond the horizon. I carry home a heart full of deep emotion, and memories that will not soon fade.
To President Khurelsukh Ukhnaa, the Government of Mongolia, and the people of Mongolia, who welcomed us with warmth throughout our visit and looked after us with such thoughtful care, I offer my sincere gratitude.
I will remember speaking of solidarity and responsibility at the opening ceremony of COP17 of the UN Convention to Combat Desertification and in the keynote address for the Peace Forest Initiative (PFI). May the promise we made there — that the world will join hands for a parched and wounded Earth and plant green hope together — be translated into action.
In my conversations with President Khurelsukh and Prime Minister Uchral Nyam-Osor, I saw the future of the "Golden Age" our two countries can usher in together. My meetings with former President Carlos Alvarado of Costa Rica Carlos Alvarado Quesada and former President Tarja Halonen of Finland were likewise meaningful encounters that reminded me once again how closely we are all bound together on this one planet.
Our visit to Tujiin Nars, in Selenge Province, left a deep impression as well. Land laid waste by a great wildfire has come back to life as a green pine forest. After 23 years of dedication and hard work by Yuhan-Kimberly and the Forest for Peace, that dedication has been repaid in full, visibly, in the trees now standing there. The sound of the wind moving through a forest that has regained its life stirred something in me, and it will stay with me for a long time.
News of the great disaster in Nepal and the Tibetan region, which reached us in the middle of our journey, brought deep sorrow and shock. I mourn the victims, and I hope for swift rescue, relief, and recovery. It made me feel all the more keenly how necessary global solidarity is in responding to the climate crisis and to disaster.
Holding in my heart the vast wilderness and the night sky of Terelj National Park, where we paused briefly near the end of our visit, I bring this meaningful journey to a close. I will keep the kind hospitality of this land and the hope the forest taught us close to my heart.
May the friendship between Korea and Mongolia grow deeper still, and may the blue winds of Mongolia always blow in peace.

Эх сурвалж: https://www.facebook.com/moonbyun1

]]>
Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотноо 2026 оны 8 дугаар сарын 17-28-нд зохион байгуулагдсан Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурал буюу СОР17 хуралд хүндэт зочноор хүрэлцэн ирж оролцсон Бүгд Найрамдах Солонгос Улсын Ерөнхийлөгч асан Мүн Жэ Ин гуай солонгос, монгол, англи хэлээр Монголд байсан сэтгэгдлээ өөрийн Facebook хуудаснаа бичжээ.

***

МОНГОЛООС БУЦАХ ЗАМД
Хязгааргүй өргөн уудам сүрлэг сайхан нутагт өнгөрүүлсэн 8 шөнө 9 өдөр. Цээж дүүрэн өндөр сэтгэгдэл, дурсамж тээн Солонгос руу буцлаа. Айлчлалын хором мөч бүрд халуун дотноор хүлээн авч, бидэнд онцгой анхаарал тавьсан Монгол Улсын Ерөнхийлөгч эрхэмсэг ноён Ухнаагийн Хүрэлсүх танд болон Монгол Улсын Засгийн газар, мөн Монголын ард түмэнд гүн талархал илэрхийлж байна. 
НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурлын нээлтэд оролцон, Энх тайвны ой санаачилга(PFI)-ын үндсэн илтгэлд хамтын уялдаа холбоо болон хариуцлагын талаар дурдаж байсан минь санагдаж байна. Хатаж шархалсан эх дэлхийн төлөө бүх улс орнууд гар гараасаа атган, ногоон итгэл найдварыг цогцлооно гэсэн амлалт бодит ажил хэрэг болж хэрэгжээсэй хэмээн хүсэж байна. 
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх, Ерөнхий сайд Ням-Осорын Учрал нартай хийсэн уулзалтаас хоёр улсын харилцааны "Алтан үе"-ийг эхлүүлэх ирээдүйг олж харлаа. Мөн Бүгд Найрамдах Коста Рика Улсын Ерөнхийлөгч асан Карлос Альварадо Кесада, Бүгд Найрамдах Финланд Улсын Ерөнхийлөгч асан Таръя Халонен нартай хийсэн уулзалт нь бидний дэлхий ертөнц ямар их нягт уялдаа холбоотой болохыг дахин нэг мэдрүүлсэн үнэтэй цаг мөч байлаа.
Тужийн нарсны байгалийн цогцолборт газарт очсон нь ч мөн адил сэтгэлийг минь ихэд хөдөлгөлөө. Ойн түймэрт өртөж үрэгдсэн энэ газарт мөнх ногоон нарсан ойг нөхөн сэргээсэн нь Юүхан Кимберли компани болон Энх тайвны ой сан ТББ-ын хамт олны 23 жилийн турш урсгасан хөлс хөдөлмөрийн үр дүн юм. Дахин сэргэсэн амьд ойн салхины чимээ сэтгэл зүрхэнд минь урт удаан хадгалагдах болно. 
Айлчлалын үеэр Балба болон Төвөдийн хил орчимд болсон байгалийн онц ноцтой гамшгийн талаарх мэдээг сонсоод сэтгэл өвдөж ихэд цочирдлоо. Гамшигт өртсөн хүмүүст гүн эмгэнэл илэрхийлэхийн зэрэгцээ түргэн тусламж, аврах ажиллагааг болон сэргээн босгох үйл ажиллагаа шуурхай явагдахыг хүсэж, уур амьсгалын өөрчлөлт, гамшигтай тэмцэх үйлсэд дэлхий нийтийн хамтын хүчин чармайлт үгүйлэгдэж байгааг улам ихээр мэдэрлээ. 
Айлчлалын төгсгөлд хэсэг зочилсон Горхи-Тэрэлж Байгалийн цогцолборт газрын эх байгалийн сайхан болон шөнийн тэнгэрт гэрэлтэх оддыг сэтгэлдээ тээн энэ удаагийн айлчиллаа дуусгаж байна. 
Монгол орны найрсаг зочломтгой байдал, ой хөвчнөөс олж мэдэрсэн итгэл найдварыг сэтгэл зүрхнийхээ гүнд тээж явах болно. Монгол-Солонгосын нөхөрлөл улам гүнзгийрч, Монголын сэвэлзүүр салхинд энх тайван үүрд орших болтугай.

***

몽골을 떠나며
끝없이 펼쳐진 웅장한 대지에서 보낸 8박 9일. 가슴 가득 깊은 감동과 여운을 안고 이제 한국으로 향합니다. 여정의 매 순간 따스한 온기로 맞아주시고, 세심한 배려를 더해주신 후렐수흐 몽골 대통령님과 몽골 정부, 그리고 몽골 국민 여러분께 깊은 감사를 드립니다.
UN 사막화방지협약 COP17 개막식과 '평화산림이니셔티브(PFI)' 기조연설에서 연대와 책임을 이야기하던 순간을 기억합니다. 메마르고 상처 입은 지구를 향해 전 세계가 손을 잡고, 푸른 희망을 심어나가자는 약속이 실천으로 이어지기를 기원합니다.
후렐수흐 대통령님, 우츠랄 총리님과 나누었던 대화 속에서 양국이 함께 열어갈 '황금시대'의 미래를 보았습니다. 알바라도 전 코스타리카 대통령님, 할로넨 전 핀란드 대통령님과의 만남 역시 우리가 하나의 지구 안에서 얼마나 긴밀히 연결되어 있는지 다시금 일깨워 준 뜻깊은 시간이었습니다.
'토진나르스' 방문 또한 깊은 울림을 주었습니다. 대형 산불로 황폐했던 땅이 푸른 소나무 숲으로 되살아나기까지, (주)유한킴벌리와 (사)평화의숲이 23년간 흘린 땀방울은 정직한 결실로 나타났습니다. 생명력을 되찾은 숲의 바람 소리가 준 뭉클함은 오래도록 잊히지 않을 것입니다.
여정 중에 접한 네팔과 티베트 일대의 대재난 소식은 큰 슬픔과 충격을 주었습니다. 희생자분들에 대한 애도와 함께 신속한 구조와 구호, 복구를 바라며, 기후위기와 재난 대응을 위한 전 지구적 연대의 필요성을 더욱 절감했습니다.
일정의 끝에 잠시 머문 테를지 국립공원의 광활한 대자연과 밤하늘을 가슴에 품고, 이번 뜻깊은 여정을 마무리합니다. 이 땅이 준 다정한 환대와 숲이 가르쳐준 희망을 가슴깊이 간직하겠습니다. 한국과 몽골의 우정이 한층 더 깊어지길 바라며, 몽골의 푸른 바람이 언제나 평화롭게 머물기를 기원합니다.

***

Leaving Mongolia
Nine days and eight nights on a vast, majestic land that stretched beyond the horizon. I carry home a heart full of deep emotion, and memories that will not soon fade.
To President Khurelsukh Ukhnaa, the Government of Mongolia, and the people of Mongolia, who welcomed us with warmth throughout our visit and looked after us with such thoughtful care, I offer my sincere gratitude.
I will remember speaking of solidarity and responsibility at the opening ceremony of COP17 of the UN Convention to Combat Desertification and in the keynote address for the Peace Forest Initiative (PFI). May the promise we made there — that the world will join hands for a parched and wounded Earth and plant green hope together — be translated into action.
In my conversations with President Khurelsukh and Prime Minister Uchral Nyam-Osor, I saw the future of the "Golden Age" our two countries can usher in together. My meetings with former President Carlos Alvarado of Costa Rica Carlos Alvarado Quesada and former President Tarja Halonen of Finland were likewise meaningful encounters that reminded me once again how closely we are all bound together on this one planet.
Our visit to Tujiin Nars, in Selenge Province, left a deep impression as well. Land laid waste by a great wildfire has come back to life as a green pine forest. After 23 years of dedication and hard work by Yuhan-Kimberly and the Forest for Peace, that dedication has been repaid in full, visibly, in the trees now standing there. The sound of the wind moving through a forest that has regained its life stirred something in me, and it will stay with me for a long time.
News of the great disaster in Nepal and the Tibetan region, which reached us in the middle of our journey, brought deep sorrow and shock. I mourn the victims, and I hope for swift rescue, relief, and recovery. It made me feel all the more keenly how necessary global solidarity is in responding to the climate crisis and to disaster.
Holding in my heart the vast wilderness and the night sky of Terelj National Park, where we paused briefly near the end of our visit, I bring this meaningful journey to a close. I will keep the kind hospitality of this land and the hope the forest taught us close to my heart.
May the friendship between Korea and Mongolia grow deeper still, and may the blue winds of Mongolia always blow in peace.

Эх сурвалж: https://www.facebook.com/moonbyun1

]]> COP17 бол манай улсын “экологийн дипломат ажиллагаа”-ны шинэ индэр https://ekhoron.mn/read/686 https://ekhoron.mn/read/686 Эхорон Mon, 24 Aug 2026 16:27:57 +0800 Монгол Улс анх удаа дэлхийн хэмжээний экологийн дипломат индэр болж байна. COP17 нь 2026 оны наймдугаар сарын 17–28-нд Улаанбаатар хотод, “Restoring Land. Restoring Hope” буюу “Эх байгалиа сэргээж, итгэл найдвараа бадраая” уриан дор болж байна. UNCCD-ийн оролцогч 197 улс орны төр засаг, бизнес, иргэний нийгэм, эрдэмтэн судлаачид, малчид болон бусад оролцогчдыг бид хүлээн аваад байна.


]]> Монгол Улс анх удаа дэлхийн хэмжээний экологийн дипломат индэр болж байна. COP17 нь 2026 оны наймдугаар сарын 17–28-нд Улаанбаатар хотод, “Restoring Land. Restoring Hope” буюу “Эх байгалиа сэргээж, итгэл найдвараа бадраая” уриан дор болж байна. UNCCD-ийн оролцогч 197 улс орны төр засаг, бизнес, иргэний нийгэм, эрдэмтэн судлаачид, малчид болон бусад оролцогчдыг бид хүлээн аваад байна.

НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын талуудын бага хурал (UNCCD) COP17-ыг манайд  зохион байгуулж байгаа нь манай улсын хувьд зөвхөн байгаль орчны томоохон арга хэмжээ бус, гадаад бодлого, эдийн засаг, үндэсний гадаад сурталчилгаа, “гуравдагч хөрш”-ийн дипломат ажиллагаатай холбогдох стратегийн нэн ач холбогдолтой үйл явдал юм.

COP17-ын хамгийн том онцлог бол Монгол Улс НҮБ-ын томоохон олон талт хэлэлцээний талбарыг анх удаа эх орондоо хүлээн авч байгаа явдал юм. Нийслэл хотод маань 197 улсын төлөөлөл цуглаж байгаа нь манай Монгол Улсын олон талт дипломат ажиллагааны хувьд том боломж, том ололт амжилт билээ.

Энэ утгаараа COP17-ыг “экологийн дипломат ажиллагаа”-ны шинэ индэр гэж үзэж болно.

Монгол Улс энд зөвхөн зохион байгуулагч биш, харин:

  • Цөлжилттэй тэмцэх;
  • Бэлчээр хамгаалах;
  • Усны нөөцийг тогтвортой ашиглах;
  • Уур амьсгалын өөрчлөлтөд дасан зохицох;
  • Газрын доройтлыг бууруулах асуудлаар өөрийн байр суурь, туршлага, санаачилгыг дэлхийн түвшинд танилцуулах боломжтой. Товчдоо Монголын “асуудлыг” дэлхийн асуудал болгож байна.

Монгол орон нь газарзүйн байршил, эрс тэс уур амьсгалын онцлогоос шалтгаалан дэлхийн дулаарал, уур амьсгалын өөрчлөлтөд хамгийн өртөмтгий 10 орны нэг юм. Үүний улмаас дулааны улирлын хур тунадасны хэмжээ мэдэгдэхүйц буурч, ган гачгийн давтамж нэмэгдэн, цөлжилтийн үйл явц эрчимжиж байна. Монгол орны уур амьсгал, хуурай бүсийн онцлог нь цөлжилтөд нэн эмзэг экосистемтэй нягт холбоотой тул энэхүү сорилтыг даван туулах чиглэлээр дэлхий нийттэй туршлага хуваалцах, хамтран шийдэл боловсруулах өргөн боломжийг бүрдүүлж байна. Өнөөдрийн байдлаар COP17 үргэлжилж байгаа тул эцсийн шийдвэрүүд хараахан гараагүй байна.

Миний хувьд COP17-гоос манай улсад нэн хэрэгтэй олон чухал үр дүн, хамтын ажиллагаа гараасай гэж хүлээж байна.

  1. Цөлжилттэй тэмцэх хүрээнд мод тарих,ус хуримтлуулах, газрыг нөхөн сэргээх бодлого, бэлчээрийн доройтлоос хамгаалах үндэсний томоохон цогц хөтөлбөртэй болох. Энэ бол хамгийн эхний том өөрчлөлт байгаасай.  
  2. Цөлжилттэй тэмцэх, байгаль орчны  хөрөнгө оруулалт, санхүүжилт
  3. Монголд технологи, шинжлэх ухааны хамтын ажиллагааны шинэ боломж нээгдэх
  4. Хамгийн чухал нь COP17-ын шийдвэрийг манай улсын өөрийн төсөв, бодлогодоо тусах

COP17-ын Монгол Улсын гадаад бодлогод үзүүлэх ач холбогдолтой

Монгол Улсын гадаад бодлогын өнцгөөс COP17-ыг харах юм бол ач холбогдол нь маш  өргөн хүрээтэй. Энэ хурлыг Монгол Улсын олон талт дипломат ажиллагаа, “гуравдагч хөрш”-ийн бодлого, экологийн дипломат ажиллагаа, олон улсын нэр хүнд, эдийн засгийн дипломат ажиллагааг нэг дор уялдуулах боломж гэж үзэж болно.

2026 оны наймдугаар сарын 17–28-нд Улаанбаатарт болж буй UNCCD-ийн COP17 нь манай улс болон Зүүн, Төв Азийн хувьд түүхэн ач холбогдолтой: Бид UNCCD-ийн COP-ыг Төв Азид анх удаа зохион байгуулж байгаа улс юм. Мөн энэ нь 2026 оны “Rio Convention”-уудын гурван COP-ын эхнийх болж байна.  

1. Монгол Улсын олон талт дипломат ажиллагааг шинэ түвшинд гаргана

Манай улс газарзүйн хувьд хоёр том хөршийн дунд оршдог ч гадаад бодлогынхоо нэг чухал тулгуурыг олон талт дипломат ажиллагаа гэж үздэг. COP17 энэ бодлогыг хэрэгжүүлэх маш том талбар болж байна. 197 улс орон оролцдог НҮБ-ын конвенцын дээд түвшний уулзалтыг Улаанбаатарт зохион байгуулснаар бид:

  • НҮБ-ын хүрээнд идэвхтэй оролцогч  улс;
  • Олон улсын хэлэлцээний талбар бий болгож чаддаг улс;
  • Дэлхийн нийтлэг асуудлаар санаачилга гаргадаг улс гэсэн дүр төрхөө бэхжүүлэх боломжтой. UNCCD өөрөө газрын доройтол, цөлжилт, гангийн асуудлыг эдийн засаг, хүнс, ус, амьжиргаа, тогтвортой байдалтай холбосон дэлхийн хэмжээний асуудал гэж тодорхойлж байна.

Өөрөөр хэлбэл Монгол “жижиг улс” гэдгээс илүү “шийдэл санал болгодог улс” гэсэн дипломат байр суурь руу шилжих боломжтой. Мөн ирэх хоёр жилийн хугацаанд Монгол Улс UNCCD-ийн COP-ыг даргалах болно.

2. “Гуравдагч хөрш”-ийн бодлогод шинэ агуулга нэмнэ

Энэ нь миний бодлоор Монголын гадаад бодлогод үзүүлэх хамгийн сонирхолтой нөлөөний нэг.Монголын “гуравдагч хөрш”-ийн бодлого уламжлал ёсоор улс төр, аюулгүй байдал, эдийн засгийн хамтын ажиллагаатай ихээхэн холбогдож ирсэн. COP17-аар дамжуулан үүнд шинэ нэг чиглэл нэмэгдэнэ. Өөрөөр хэлбэл Япон, БНСУ, АНУ, Европын холбоо, Энэтхэг, Австрали, Төв Азийн улсууд зэрэг олон түнштэй Монгол Улс нь Уур амьсгал + Ус + Газрын нөхөн сэргээлт + Бэлчээр + Ногоон технологи + Санхүүжилт гэсэн нийтлэг ашиг сонирхлын хүрээнд хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлж болно.

Энэ нь “гуравдагч хөрш”-ийн бодлогыг аюулгүй байдлын уламжлалт ойлголтоос тогтвортой хөгжлийн дипломат ажиллагаа руу тэлэх боломж юм.

3. Монголын нүүдлийн соёлыг “зөөлөн хүч” болгон ашиглах боломжтой

Энэ бол Монголд бусад орноос ялгарах маш том давуу тал.

2026 он НҮБ-ын Олон улсын бэлчээрийн газар ба малчдын жил болж байгаа нь COP17-той давхцаж байна. Монгол Улс бэлчээр, малчдын асуудлыг олон улсын түвшинд гаргахад онцгой байр суурь эзэлж байна.  Эндээс Монголын дипломат ажиллагаанд шинэ санаачилга гарч болно. Нүүдлийн соёл → Тогтвортой мал аж ахуй → Дэлхийн экологийн шийдэл

гэсэн дипломат санаачилга юм. Ингэснээр нүүдэлчин соёл зөвхөн аялал жуулчлалын брэнд биш, Монголын “soft power” буюу зөөлөн хүчний дипломат хэрэгсэл болж чадна.

4. Монгол Улс олон улсын санхүү, технологийн шинэ түншүүдтэй холбогдоно

COP17-ын хэлэлцүүлэг зөвхөн байгаль хамгаалах тухай биш газрын нөхөн сэргээлтийн санхүүжилт, хувийн хэвшлийн оролцоо, технологи дамжуулалт, шинжлэх ухааны хамтын ажиллагаа ч гол сэдэв болж байна. Энэ нь Монголын Улсын эдийн засгийн дипломат ажиллагаанд шууд ашигтай.

Бид COP17 → Олон улсын байгууллага → Хөгжлийн банк → Хөрөнгө оруулагч → Технологийн компани → Монголын төсөл гэсэн шинэ сүлжээ бий болгож болно.

Ялангуяа Монгол Улс 2026 оны долдугаар сард анхны Уур амьсгалын өөрчлөлтийн тухай хуулиа баталсан нь COP17-ын өмнөх бодлогын суурийг бэхжүүлж өгсөн.

5. Монголын олон улсын имижийг “Уул уурхайгаас ногоон хөгжил” рүү тэнцвэржүүлнэ

Монголыг олон улсын тавцанд ихэвчлэн:

Нүүрс + Зэс + Уул уурхай + Нүүдэлчин соёл гэсэн дүр төрхөөр хардаг бол COP17 харин өөр нэг дүр төрхийг бий болгох боломж олгож байна. Монгол = Цөлжилттэй тэмцэгч + Нүүдлийн соёл + Газрын нөхөн сэргээлт + Ногоон хөгжил гэсэн өргөн агуулга бүрдүүлнэ.

Энэ нь ялангуяа Европ, Япон, БНСУ зэрэг ногоон шилжилт, тогтвортой санхүүжилтийг чухалчилдаг түншүүдтэй харилцаанд эерэг нөлөөтэй.

6. Монголын “дипломат брэнд”-ийг төрөлжүүлэх боломж

Монголын уламжлалт нүүдлийн соёл + байгаль хамгаалах уламжлал + орчин үеийн экологийн шийдэл гэсэн өвөрмөц дипломат брэнд бий болгож болно.

Энэ нь Монголыг зөвхөн геополитикийн “хоёр их гүрний дундах улс” гэж харахаас илүү дэлхийн нийтлэг асуудлыг шийдвэрлэхэд хувь нэмэр оруулдаг улс гэж харуулах болно.

Тэгвэл COP17 Монголын хувьд гурван  дипломат “капитал” үлдээж чадна.

  • Дипломат капитал:Олон талт дипломат ажиллагааны нэр хүнд
  • Зөөлөн хүчний капитал: Нүүдлийн соёл, бэлчээр, байгаль хамгааллын Монголын туршлага
  • Эдийн засгийн дипломат капитал :Ногоон хөрөнгө оруулалт, технологи, санхүүжилт, олон улсын түншлэл

Тиймээс COP17-ын манай улсын гадаад бодлогод үзүүлэх хамгийн том эерэг нөлөө нь зөвхөн нэг удаагийн хурлыг сайн зохион байгуулах амжилт биш харин Монгол Улсын гадаад бодлогын шинэ чиглэл болгох боломж юм.

Эх байгалиа сэргээж

Итгэл найдвараа бадраая

Олон улс судлалын доктор, (Ph.D) Х.Баатархүү

‍

]]> Монгол Улс анх удаа дэлхийн хэмжээний экологийн дипломат индэр болж байна. COP17 нь 2026 оны наймдугаар сарын 17–28-нд Улаанбаатар хотод, “Restoring Land. Restoring Hope” буюу “Эх байгалиа сэргээж, итгэл найдвараа бадраая” уриан дор болж байна. UNCCD-ийн оролцогч 197 улс орны төр засаг, бизнес, иргэний нийгэм, эрдэмтэн судлаачид, малчид болон бусад оролцогчдыг бид хүлээн аваад байна.

НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын талуудын бага хурал (UNCCD) COP17-ыг манайд  зохион байгуулж байгаа нь манай улсын хувьд зөвхөн байгаль орчны томоохон арга хэмжээ бус, гадаад бодлого, эдийн засаг, үндэсний гадаад сурталчилгаа, “гуравдагч хөрш”-ийн дипломат ажиллагаатай холбогдох стратегийн нэн ач холбогдолтой үйл явдал юм.

COP17-ын хамгийн том онцлог бол Монгол Улс НҮБ-ын томоохон олон талт хэлэлцээний талбарыг анх удаа эх орондоо хүлээн авч байгаа явдал юм. Нийслэл хотод маань 197 улсын төлөөлөл цуглаж байгаа нь манай Монгол Улсын олон талт дипломат ажиллагааны хувьд том боломж, том ололт амжилт билээ.

Энэ утгаараа COP17-ыг “экологийн дипломат ажиллагаа”-ны шинэ индэр гэж үзэж болно.

Монгол Улс энд зөвхөн зохион байгуулагч биш, харин:

  • Цөлжилттэй тэмцэх;
  • Бэлчээр хамгаалах;
  • Усны нөөцийг тогтвортой ашиглах;
  • Уур амьсгалын өөрчлөлтөд дасан зохицох;
  • Газрын доройтлыг бууруулах асуудлаар өөрийн байр суурь, туршлага, санаачилгыг дэлхийн түвшинд танилцуулах боломжтой. Товчдоо Монголын “асуудлыг” дэлхийн асуудал болгож байна.

Монгол орон нь газарзүйн байршил, эрс тэс уур амьсгалын онцлогоос шалтгаалан дэлхийн дулаарал, уур амьсгалын өөрчлөлтөд хамгийн өртөмтгий 10 орны нэг юм. Үүний улмаас дулааны улирлын хур тунадасны хэмжээ мэдэгдэхүйц буурч, ган гачгийн давтамж нэмэгдэн, цөлжилтийн үйл явц эрчимжиж байна. Монгол орны уур амьсгал, хуурай бүсийн онцлог нь цөлжилтөд нэн эмзэг экосистемтэй нягт холбоотой тул энэхүү сорилтыг даван туулах чиглэлээр дэлхий нийттэй туршлага хуваалцах, хамтран шийдэл боловсруулах өргөн боломжийг бүрдүүлж байна. Өнөөдрийн байдлаар COP17 үргэлжилж байгаа тул эцсийн шийдвэрүүд хараахан гараагүй байна.

Миний хувьд COP17-гоос манай улсад нэн хэрэгтэй олон чухал үр дүн, хамтын ажиллагаа гараасай гэж хүлээж байна.

  1. Цөлжилттэй тэмцэх хүрээнд мод тарих,ус хуримтлуулах, газрыг нөхөн сэргээх бодлого, бэлчээрийн доройтлоос хамгаалах үндэсний томоохон цогц хөтөлбөртэй болох. Энэ бол хамгийн эхний том өөрчлөлт байгаасай.  
  2. Цөлжилттэй тэмцэх, байгаль орчны  хөрөнгө оруулалт, санхүүжилт
  3. Монголд технологи, шинжлэх ухааны хамтын ажиллагааны шинэ боломж нээгдэх
  4. Хамгийн чухал нь COP17-ын шийдвэрийг манай улсын өөрийн төсөв, бодлогодоо тусах

COP17-ын Монгол Улсын гадаад бодлогод үзүүлэх ач холбогдолтой

Монгол Улсын гадаад бодлогын өнцгөөс COP17-ыг харах юм бол ач холбогдол нь маш  өргөн хүрээтэй. Энэ хурлыг Монгол Улсын олон талт дипломат ажиллагаа, “гуравдагч хөрш”-ийн бодлого, экологийн дипломат ажиллагаа, олон улсын нэр хүнд, эдийн засгийн дипломат ажиллагааг нэг дор уялдуулах боломж гэж үзэж болно.

2026 оны наймдугаар сарын 17–28-нд Улаанбаатарт болж буй UNCCD-ийн COP17 нь манай улс болон Зүүн, Төв Азийн хувьд түүхэн ач холбогдолтой: Бид UNCCD-ийн COP-ыг Төв Азид анх удаа зохион байгуулж байгаа улс юм. Мөн энэ нь 2026 оны “Rio Convention”-уудын гурван COP-ын эхнийх болж байна.  

1. Монгол Улсын олон талт дипломат ажиллагааг шинэ түвшинд гаргана

Манай улс газарзүйн хувьд хоёр том хөршийн дунд оршдог ч гадаад бодлогынхоо нэг чухал тулгуурыг олон талт дипломат ажиллагаа гэж үздэг. COP17 энэ бодлогыг хэрэгжүүлэх маш том талбар болж байна. 197 улс орон оролцдог НҮБ-ын конвенцын дээд түвшний уулзалтыг Улаанбаатарт зохион байгуулснаар бид:

  • НҮБ-ын хүрээнд идэвхтэй оролцогч  улс;
  • Олон улсын хэлэлцээний талбар бий болгож чаддаг улс;
  • Дэлхийн нийтлэг асуудлаар санаачилга гаргадаг улс гэсэн дүр төрхөө бэхжүүлэх боломжтой. UNCCD өөрөө газрын доройтол, цөлжилт, гангийн асуудлыг эдийн засаг, хүнс, ус, амьжиргаа, тогтвортой байдалтай холбосон дэлхийн хэмжээний асуудал гэж тодорхойлж байна.

Өөрөөр хэлбэл Монгол “жижиг улс” гэдгээс илүү “шийдэл санал болгодог улс” гэсэн дипломат байр суурь руу шилжих боломжтой. Мөн ирэх хоёр жилийн хугацаанд Монгол Улс UNCCD-ийн COP-ыг даргалах болно.

2. “Гуравдагч хөрш”-ийн бодлогод шинэ агуулга нэмнэ

Энэ нь миний бодлоор Монголын гадаад бодлогод үзүүлэх хамгийн сонирхолтой нөлөөний нэг.Монголын “гуравдагч хөрш”-ийн бодлого уламжлал ёсоор улс төр, аюулгүй байдал, эдийн засгийн хамтын ажиллагаатай ихээхэн холбогдож ирсэн. COP17-аар дамжуулан үүнд шинэ нэг чиглэл нэмэгдэнэ. Өөрөөр хэлбэл Япон, БНСУ, АНУ, Европын холбоо, Энэтхэг, Австрали, Төв Азийн улсууд зэрэг олон түнштэй Монгол Улс нь Уур амьсгал + Ус + Газрын нөхөн сэргээлт + Бэлчээр + Ногоон технологи + Санхүүжилт гэсэн нийтлэг ашиг сонирхлын хүрээнд хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлж болно.

Энэ нь “гуравдагч хөрш”-ийн бодлогыг аюулгүй байдлын уламжлалт ойлголтоос тогтвортой хөгжлийн дипломат ажиллагаа руу тэлэх боломж юм.

3. Монголын нүүдлийн соёлыг “зөөлөн хүч” болгон ашиглах боломжтой

Энэ бол Монголд бусад орноос ялгарах маш том давуу тал.

2026 он НҮБ-ын Олон улсын бэлчээрийн газар ба малчдын жил болж байгаа нь COP17-той давхцаж байна. Монгол Улс бэлчээр, малчдын асуудлыг олон улсын түвшинд гаргахад онцгой байр суурь эзэлж байна.  Эндээс Монголын дипломат ажиллагаанд шинэ санаачилга гарч болно. Нүүдлийн соёл → Тогтвортой мал аж ахуй → Дэлхийн экологийн шийдэл

гэсэн дипломат санаачилга юм. Ингэснээр нүүдэлчин соёл зөвхөн аялал жуулчлалын брэнд биш, Монголын “soft power” буюу зөөлөн хүчний дипломат хэрэгсэл болж чадна.

4. Монгол Улс олон улсын санхүү, технологийн шинэ түншүүдтэй холбогдоно

COP17-ын хэлэлцүүлэг зөвхөн байгаль хамгаалах тухай биш газрын нөхөн сэргээлтийн санхүүжилт, хувийн хэвшлийн оролцоо, технологи дамжуулалт, шинжлэх ухааны хамтын ажиллагаа ч гол сэдэв болж байна. Энэ нь Монголын Улсын эдийн засгийн дипломат ажиллагаанд шууд ашигтай.

Бид COP17 → Олон улсын байгууллага → Хөгжлийн банк → Хөрөнгө оруулагч → Технологийн компани → Монголын төсөл гэсэн шинэ сүлжээ бий болгож болно.

Ялангуяа Монгол Улс 2026 оны долдугаар сард анхны Уур амьсгалын өөрчлөлтийн тухай хуулиа баталсан нь COP17-ын өмнөх бодлогын суурийг бэхжүүлж өгсөн.

5. Монголын олон улсын имижийг “Уул уурхайгаас ногоон хөгжил” рүү тэнцвэржүүлнэ

Монголыг олон улсын тавцанд ихэвчлэн:

Нүүрс + Зэс + Уул уурхай + Нүүдэлчин соёл гэсэн дүр төрхөөр хардаг бол COP17 харин өөр нэг дүр төрхийг бий болгох боломж олгож байна. Монгол = Цөлжилттэй тэмцэгч + Нүүдлийн соёл + Газрын нөхөн сэргээлт + Ногоон хөгжил гэсэн өргөн агуулга бүрдүүлнэ.

Энэ нь ялангуяа Европ, Япон, БНСУ зэрэг ногоон шилжилт, тогтвортой санхүүжилтийг чухалчилдаг түншүүдтэй харилцаанд эерэг нөлөөтэй.

6. Монголын “дипломат брэнд”-ийг төрөлжүүлэх боломж

Монголын уламжлалт нүүдлийн соёл + байгаль хамгаалах уламжлал + орчин үеийн экологийн шийдэл гэсэн өвөрмөц дипломат брэнд бий болгож болно.

Энэ нь Монголыг зөвхөн геополитикийн “хоёр их гүрний дундах улс” гэж харахаас илүү дэлхийн нийтлэг асуудлыг шийдвэрлэхэд хувь нэмэр оруулдаг улс гэж харуулах болно.

Тэгвэл COP17 Монголын хувьд гурван  дипломат “капитал” үлдээж чадна.

  • Дипломат капитал:Олон талт дипломат ажиллагааны нэр хүнд
  • Зөөлөн хүчний капитал: Нүүдлийн соёл, бэлчээр, байгаль хамгааллын Монголын туршлага
  • Эдийн засгийн дипломат капитал :Ногоон хөрөнгө оруулалт, технологи, санхүүжилт, олон улсын түншлэл

Тиймээс COP17-ын манай улсын гадаад бодлогод үзүүлэх хамгийн том эерэг нөлөө нь зөвхөн нэг удаагийн хурлыг сайн зохион байгуулах амжилт биш харин Монгол Улсын гадаад бодлогын шинэ чиглэл болгох боломж юм.

Эх байгалиа сэргээж

Итгэл найдвараа бадраая

Олон улс судлалын доктор, (Ph.D) Х.Баатархүү

‍

]]> СОР17: Цэнхэр бүсэд зохион байгуулах сэдэвчилсэн өдрүүдийн хөтөлбөр https://ekhoron.mn/read/601 https://ekhoron.mn/read/601 Эхорон Wed, 12 Aug 2026 14:00:40 +0800 “Эх байгалиа сэргээе, Итгэл найдвараа бадраая” уриан дор Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотноо 2026 оны наймдугаар сарын 17-28-ны өдрүүдэд болохх Цөлжилттэй тэмцэх тухай Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурал (COP17)-ыг Цэнхэр болон Ногоон гэсэн хоёр үндсэн бүсэд зохион байгуулна.

 

]]> “Эх байгалиа сэргээе, Итгэл найдвараа бадраая” уриан дор Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотноо 2026 оны наймдугаар сарын 17-28-ны өдрүүдэд болохх Цөлжилттэй тэмцэх тухай Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурал (COP17)-ыг Цэнхэр болон Ногоон гэсэн хоёр үндсэн бүсэд зохион байгуулна. 

Цэнхэр бүсэд Талуудын бага хурлын нэгдсэн хуралдаан, албан ёсны хэлэлцээ, сайд нарын болон өндөр түвшний уулзалт, бүс нутгийн болон хороодын хуралдаан болно. Өөрөөр хэлбэл, улс орнууд цөлжилт, газрын доройтол, ган гачиг, бэлчээрийн менежмент, газрын нөхөн сэргээлт зэрэг дэлхий нийтийн өмнө тулгамдаж буй асуудлаар албан ёсны хэлэлцээ хийж, нэгдсэн шийдвэрт хүрэх үндсэн талбай юм.

Харин Ногоон бүсэд олон нийтэд зориулсан арга хэмжээ, үзэсгэлэн, форум, инновац, төсөл, технологийн шийдлүүдийг танилцуулах зэрэг үйл ажиллагааг зохион байгуулна. Мөн төр, хувийн хэвшил, эрдэм шинжилгээний байгууллага, иргэний нийгэм, залуучууд болон бусад оролцогч талууд өөрсдийн үйл ажиллагаа, санаачилгыг танилцуулах боломжтой.

Одоогоор дотоод, гадаадын 8000-10000 орчим зочин, төлөөлөгч оролцохоор бүртгүүлээд буй тус хурлын Цэнхэр бүсэд зохион байгуулах сэдэвчилсэн өдрүүдийн албан ёсны хөтөлбөрийг танилцуулж байна.

Сэдэвчилсэн өдрүүд

Санхүүжилтийн өдөр (наймдугаар сарын 24)

Газрыг өргөн хүрээнд нөхөн сэргээхийн тулд өдөрт ойролцоогоор 1 тэрбум ам.долларын санхүүжилт шаардлагатай боловч одоогийн санхүүжилт үүнээс үлэмж бага байна. Энэхүү өдрөөр сангийн сайд нар, хөгжлийн банкууд, олон улсын санхүүгийн байгууллагууд болон хувийн хэвшлийн төлөөллийг нэгтгэн, санхүүжилтийн зөрүүг багасгах, томоохон хөрөнгө оруулалтын боломжийг бүрдүүлэхэд анхаарна.

Усны өдөр (наймдугаар сарын 25)

2050 он гэхэд дэлхийн дөрвөн хүн тутмын гурав нь гангийн эрсдэлд өртөх төлөвтэй байна. Усны өдрөөр гангийн эрсдэлд урьдчилан бэлтгэх менежментийг сайжруулах, усны нөөцийн нэгдсэн менежментийг дэмжих, ус ба газрын нэгдсэн төлөвлөлтийг уялдуулах хамтын ажиллагааг өргөжүүлэхэд төвлөрнө.

Газар ба хүн төвт өдөр (наймдугаар сарын 26)

Бэлчээрийн экосистем нь дэлхий даяар 500 орчим сая хүний амьжиргааг дэмждэг боловч хамгийн дутуу үнэлэгдсэн экосистемүүдийн нэг хэвээр байна. Энэ өдөр газар ашиглагчдын дуу хоолойг сонсож, уугуул болон нутгийн иргэд, малчид, нүүдэлчид, залуучууд, эмэгтэйчүүд, иргэний нийгмийн байгууллагуудын оролцоог онцлон харуулах болно.

Хүнсний систем ба хөрсний эрүүл мэндийн өдөр (наймдугаар сарын 27)

2050 он гэхэд дэлхийн хүнсний хэрэгцээг хангахын тулд хүнсний үйлдвэрлэлийг дор хаяж 50 хувиар нэмэгдүүлэх шаардлагатай боловч өнөөгийн хүнсний систем нь газрын доройтлын гол шалтгаан хэвээр байна. Энэ өдрөөр газрын нөхөн сэргээлтийг хүнсний аюулгүй байдал, хөдөө аж ахуйн бүтээмж болон фермер, малчдын амьжиргаатай уялдуулах шийдлүүдийг хэлэлцэнэ.

Эдгээр сэдэвчилсэн өдрүүд нь газрын нөхөн сэргээлт, гангийн эрсдэлд тэсвэртэй байдлыг нэмэгдүүлэх, эрүүл экосистемийг хамгаалах үйлсэд шаардлагатай шийдэл, түншлэл, хөрөнгө оруулалтыг дэлхий нийтийн анхаарлын төвд авчрах зорилготой юм.

Талуудын 17-р бага хурал (COP17)-ын цахим хуудас: https://unccdcop17.org/ 

ЭХ БАЙГАЛИА СЭРГЭЭЕ
ӨВ СОЁЛОО ХАДГАЛЪЯ
]]> “Эх байгалиа сэргээе, Итгэл найдвараа бадраая” уриан дор Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотноо 2026 оны наймдугаар сарын 17-28-ны өдрүүдэд болохх Цөлжилттэй тэмцэх тухай Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурал (COP17)-ыг Цэнхэр болон Ногоон гэсэн хоёр үндсэн бүсэд зохион байгуулна. 

Цэнхэр бүсэд Талуудын бага хурлын нэгдсэн хуралдаан, албан ёсны хэлэлцээ, сайд нарын болон өндөр түвшний уулзалт, бүс нутгийн болон хороодын хуралдаан болно. Өөрөөр хэлбэл, улс орнууд цөлжилт, газрын доройтол, ган гачиг, бэлчээрийн менежмент, газрын нөхөн сэргээлт зэрэг дэлхий нийтийн өмнө тулгамдаж буй асуудлаар албан ёсны хэлэлцээ хийж, нэгдсэн шийдвэрт хүрэх үндсэн талбай юм.

Харин Ногоон бүсэд олон нийтэд зориулсан арга хэмжээ, үзэсгэлэн, форум, инновац, төсөл, технологийн шийдлүүдийг танилцуулах зэрэг үйл ажиллагааг зохион байгуулна. Мөн төр, хувийн хэвшил, эрдэм шинжилгээний байгууллага, иргэний нийгэм, залуучууд болон бусад оролцогч талууд өөрсдийн үйл ажиллагаа, санаачилгыг танилцуулах боломжтой.

Одоогоор дотоод, гадаадын 8000-10000 орчим зочин, төлөөлөгч оролцохоор бүртгүүлээд буй тус хурлын Цэнхэр бүсэд зохион байгуулах сэдэвчилсэн өдрүүдийн албан ёсны хөтөлбөрийг танилцуулж байна.

Сэдэвчилсэн өдрүүд

Санхүүжилтийн өдөр (наймдугаар сарын 24)

Газрыг өргөн хүрээнд нөхөн сэргээхийн тулд өдөрт ойролцоогоор 1 тэрбум ам.долларын санхүүжилт шаардлагатай боловч одоогийн санхүүжилт үүнээс үлэмж бага байна. Энэхүү өдрөөр сангийн сайд нар, хөгжлийн банкууд, олон улсын санхүүгийн байгууллагууд болон хувийн хэвшлийн төлөөллийг нэгтгэн, санхүүжилтийн зөрүүг багасгах, томоохон хөрөнгө оруулалтын боломжийг бүрдүүлэхэд анхаарна.

Усны өдөр (наймдугаар сарын 25)

2050 он гэхэд дэлхийн дөрвөн хүн тутмын гурав нь гангийн эрсдэлд өртөх төлөвтэй байна. Усны өдрөөр гангийн эрсдэлд урьдчилан бэлтгэх менежментийг сайжруулах, усны нөөцийн нэгдсэн менежментийг дэмжих, ус ба газрын нэгдсэн төлөвлөлтийг уялдуулах хамтын ажиллагааг өргөжүүлэхэд төвлөрнө.

Газар ба хүн төвт өдөр (наймдугаар сарын 26)

Бэлчээрийн экосистем нь дэлхий даяар 500 орчим сая хүний амьжиргааг дэмждэг боловч хамгийн дутуу үнэлэгдсэн экосистемүүдийн нэг хэвээр байна. Энэ өдөр газар ашиглагчдын дуу хоолойг сонсож, уугуул болон нутгийн иргэд, малчид, нүүдэлчид, залуучууд, эмэгтэйчүүд, иргэний нийгмийн байгууллагуудын оролцоог онцлон харуулах болно.

Хүнсний систем ба хөрсний эрүүл мэндийн өдөр (наймдугаар сарын 27)

2050 он гэхэд дэлхийн хүнсний хэрэгцээг хангахын тулд хүнсний үйлдвэрлэлийг дор хаяж 50 хувиар нэмэгдүүлэх шаардлагатай боловч өнөөгийн хүнсний систем нь газрын доройтлын гол шалтгаан хэвээр байна. Энэ өдрөөр газрын нөхөн сэргээлтийг хүнсний аюулгүй байдал, хөдөө аж ахуйн бүтээмж болон фермер, малчдын амьжиргаатай уялдуулах шийдлүүдийг хэлэлцэнэ.

Эдгээр сэдэвчилсэн өдрүүд нь газрын нөхөн сэргээлт, гангийн эрсдэлд тэсвэртэй байдлыг нэмэгдүүлэх, эрүүл экосистемийг хамгаалах үйлсэд шаардлагатай шийдэл, түншлэл, хөрөнгө оруулалтыг дэлхий нийтийн анхаарлын төвд авчрах зорилготой юм.

Талуудын 17-р бага хурал (COP17)-ын цахим хуудас: https://unccdcop17.org/ 

ЭХ БАЙГАЛИА СЭРГЭЭЕ
ӨВ СОЁЛОО ХАДГАЛЪЯ
]]> ЦӨЛЖИЛТ ЧИМЭЭГҮЙ МӨХӨЛ… https://ekhoron.mn/read/594 https://ekhoron.mn/read/594 Эхорон Tue, 11 Aug 2026 11:00:55 +0800 ЧИМЭЭГҮЙ МӨХӨЛ хэмээн нэрлэдэг цөлжилт дан ганц халуун орон, говь, цөлийн бүсээр хязгаарлагдсангүй. Жилээс жилд, өдрөөс өдөрт сөөм сөөмөөр хүрээгээ тэлэн хүчирхэгжиж, алхам алхмаар ангасан газрыг “төрүүлсээр” байна. 


]]> ЧИМЭЭГҮЙ МӨХӨЛ хэмээн нэрлэдэг цөлжилт дан ганц халуун орон, говь, цөлийн бүсээр хязгаарлагдсангүй. Жилээс жилд, өдрөөс өдөрт сөөм сөөмөөр хүрээгээ тэлэн хүчирхэгжиж, алхам алхмаар ангасан газрыг “төрүүлсээр” байна. 

Газрын доройтлын энэхүү үйл явц үндсэндээ хүмүүсийн буруутай үйл ажиллагаанаас улбаатай байдаг. Салхи, усны элэгдлээс болж дэлхий нэг жилийн дотор 75 тэрбум тонн шимт хөрсөө алдаж байна. Дэлхийн 100 гаруй орны 250 сая хүн цөлжилтийн нөлөөнд шууд өртөөд байгаа бол цаашид 1.0 тэрбум болж өсөх магадлалтай гэсэн анхааруулга бий. 

Дэлхийн олон оронтой харьцуулахад цөлжилт хэтдээ Монгол Улсын нийт газар нутгийг бараг бүхэлд нь хамарч болзошгүй байгаа юм. Судалгаагаар, манай орны нийт газар нутгийн бараг 77 хувь нь их, бага хэмжээгээр цөлжилтөд өртөж, усны хомсдол, бэлчээрийн талхагдал улам нэмэгдсээр байна. Монгол орон нь газарзүйн байршил, эрс тэс уур амьсгалын онцлогоос шалтгаалан дэлхийн дулаарал, уур амьсгалын өөрчлөлтөд хамгийн өртөмтгий 10 орны нэг болсон. Үүний улмаас дулааны улирлын хур тунадасны хэмжээ мэдэгдэхүйц буурч, ган гачгийн давтамж нэмэгдэн, цөлжилтийн үйл явц улам эрчимжсээр байна. 

Дэлхийн банкны мэргэжилтнүүдийн гаргасан тооцооллоос сонирхуулая. Улс орнууд жилд хамгийн багадаа 350 тэрбум ам.долларыг байгаль хамгаалахад зарцуулбал хүлэмжийн хийг багасгаж, ган цөлжилтөөс сэргийлж чадна гэж мэдэгдсэн. . Харин манай эрдэмтдийн тооцоогоор Монгол Улс ДНБ-ийхээ ядаж 1%-ийг байгаль орчны хамгаалалд зарцуулах хэрэгтэй гэж үзэж байгаа юм. Цаашлаад Монгол орны хэмжээнд зөвхөн атаршсан талбайг нөхөн сэргээхэд л 125 тэрбум төгрөг шаардлагатай гэсэн тооцоо ч байдаг. Хэдэн жилийн өмнөх энэ тооцоолол өдгөө бараг хоёр дахин өсөх нөхцөл бүрдсэн. 

Тэгвэл цөлжилтийг бид хэрхэн зогсоох вэ? Газраа, бэлчээрээ хэрхэн хамгаалж, хадгалан авч үлдэх вэ? Бидэнд ямар боломж байна вэ? Уг нь шийдлийн гарц нээлттэй. Цөлжилт, уур амьсгалын өөрчлөлтийг сааруулах, усны хомсдолын асуудлаа шийдвэрлэх, сууриа бэхжүүлэх түүхэн боломж нээгдээд байна. Энэ бол Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын Конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурлыг 2026 онд Монгол Улс зохион байгуулах болсон явдал. 

Түүхэн боломж гэж тодотгосон учир юу вэ? НҮБ-д гишүүнээр элссэн бүх орны Засгийн газрууд хамтын хүчээр цөлжилт, газрын доройтол, усны хомсдолын асуудлаа шийдвэрлэх гэрээ хэлэлцээрийн талбар бол COP. 2026 оны 08 дугаар сарын 17-28-ны өдрүүдэд буюу үндсэндээ 12 хоног дэлхийн 197 орны хэдэн мянган зочин төлөөлөгчид нэгэн дээвэр дор зорилгоо нэгтгэхээр хуралдана. Газрын доройтлыг тэглэх, цөлжилт, уур амьсгалын өөрчлөлтийг сааруулахад зориулах урт хугацааны үйл ажиллагааны хөрөнгө оруулалтыг бид хамтдаа босгох боломж энэ өдрүүдэд нээгдэх учиртай. 

COP17 зохион байгуулагч Монгол Улсын хувьд олон улсын түншүүд болон Цөлжилттэй тэмцэх НҮБ-ын Конвенцтай хамтран боловсруулсан “Тал хээрийн төлөвлөгөө” нь урт хугацааны үйл ажиллагааны бодлогын баримт бичиг. Энэхүү төлөвлөгөө нь хэлэлцүүлгээр хязгаарлагдах бус, хэрэгжилтийг өргөжүүлэх, хөрөнгө оруулалтыг хөдөлгөх, газар дээрх бодит, хэмжигдэхүйц үр дүнд хүрэх тогтвортой, бодитой өөрчлөлтийг бий болгоход чиглэсэн. Тал хээрийн төлөвлөгөөний үндсэн гурван тулгуур санаачилгыг олон улсад дэвшүүлж байгаа юм.   

Бэлчээрийн тэргүүлэх санаачилга: Монгол Улс болон Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенц нь нүүдлийн мал аж ахуйн тогтвортой хөгжил, уур амьсгалын өөрчлөлтөд тэсвэртэй бэлчээрийн ашиглалт, гандуу бүс нутгийн хөрсний нөхөн сэргээлтийг дэмжихэд чиглэсэн 10 жилийн хугацаатай дэлхийн хэмжээний хөтөлбөрийг хамтран манлайлан хэрэгжүүлэхээр зорьж байна. 

Газар-усны нэгдсэн менежментийн санаачилга: Гандуу бүс нутгийн ус, газрын нөөцийг нэгдсэн байдлаар удирдах бүс нутгийн болон олон улсын түншлэлийг хөгжүүлж, гангийн эсрэг тэсвэртэй байдлыг бэхжүүлэх, хөрсний чийгийн нөөцийг хадгалах нь хуурай бүс нутгийн хүнсний үйлдвэрлэлд онцгой ач холбогдолтой юм. Энэ нь төр, хувийн хэвшлийн хамтын ажиллагаанд түшиглэсэн бүс нутгийн уялдаа холбоог бий болгоно. 

Байгальд суурилсан шийдэл бүхий дэд бүтэц санаачилга: Газарт төвлөрсөн төлөвлөлт болон байгальд суурилсан шийдлүүдийг нэгтгэн хэрэгжүүлэх энэхүү дэлхийн санаачилга нь төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийг өрнүүлж, Байгаль орчинд ээлтэй тогтвортой дэд бүтцийн талаар НҮБ-ын Байгаль орчны Ассемблейн тогтоолуудын хэрэгжилтийг ахиулахад чиглэж байна. 

…НҮБ-ын гишүүн 190 гаруй улс орон Монголд COP17 хурлыг зохион байгуулахыг сайшаан хүлээж авсан. Тууштай дэмжиж ажиллана гэдгээ НҮБ-ын гишүүн орнуудын төр, засгийн төлөөллүүд, төсөл, хөтөлбөрийн удирдагчид албан ёсоор мэдэгдсээр байна. Монгол Улс энэ итгэл, хүлээлгэсэн хариуцлага, боломжийг нэр төртэйгөөр гүйцэтгэх, эсэх дан ганц төр, засгийн ажил, зорилго биш. Тэрчлэн зөвхөн Монгол Улсын асуудал биш, эх дэлхийн хуурай газрыг хамгаалах хүн төрөлхтний асуудал юм. 

ЭХ БАЙГАЛИА СЭРГЭЭЖ

ИТГЭЛ НАЙДВАРАА БАДРААЯ  

Байгаль орчны сэтгүүлч Ц.Цэвээнхэрлэн


]]> ЧИМЭЭГҮЙ МӨХӨЛ хэмээн нэрлэдэг цөлжилт дан ганц халуун орон, говь, цөлийн бүсээр хязгаарлагдсангүй. Жилээс жилд, өдрөөс өдөрт сөөм сөөмөөр хүрээгээ тэлэн хүчирхэгжиж, алхам алхмаар ангасан газрыг “төрүүлсээр” байна. 

Газрын доройтлын энэхүү үйл явц үндсэндээ хүмүүсийн буруутай үйл ажиллагаанаас улбаатай байдаг. Салхи, усны элэгдлээс болж дэлхий нэг жилийн дотор 75 тэрбум тонн шимт хөрсөө алдаж байна. Дэлхийн 100 гаруй орны 250 сая хүн цөлжилтийн нөлөөнд шууд өртөөд байгаа бол цаашид 1.0 тэрбум болж өсөх магадлалтай гэсэн анхааруулга бий. 

Дэлхийн олон оронтой харьцуулахад цөлжилт хэтдээ Монгол Улсын нийт газар нутгийг бараг бүхэлд нь хамарч болзошгүй байгаа юм. Судалгаагаар, манай орны нийт газар нутгийн бараг 77 хувь нь их, бага хэмжээгээр цөлжилтөд өртөж, усны хомсдол, бэлчээрийн талхагдал улам нэмэгдсээр байна. Монгол орон нь газарзүйн байршил, эрс тэс уур амьсгалын онцлогоос шалтгаалан дэлхийн дулаарал, уур амьсгалын өөрчлөлтөд хамгийн өртөмтгий 10 орны нэг болсон. Үүний улмаас дулааны улирлын хур тунадасны хэмжээ мэдэгдэхүйц буурч, ган гачгийн давтамж нэмэгдэн, цөлжилтийн үйл явц улам эрчимжсээр байна. 

Дэлхийн банкны мэргэжилтнүүдийн гаргасан тооцооллоос сонирхуулая. Улс орнууд жилд хамгийн багадаа 350 тэрбум ам.долларыг байгаль хамгаалахад зарцуулбал хүлэмжийн хийг багасгаж, ган цөлжилтөөс сэргийлж чадна гэж мэдэгдсэн. . Харин манай эрдэмтдийн тооцоогоор Монгол Улс ДНБ-ийхээ ядаж 1%-ийг байгаль орчны хамгаалалд зарцуулах хэрэгтэй гэж үзэж байгаа юм. Цаашлаад Монгол орны хэмжээнд зөвхөн атаршсан талбайг нөхөн сэргээхэд л 125 тэрбум төгрөг шаардлагатай гэсэн тооцоо ч байдаг. Хэдэн жилийн өмнөх энэ тооцоолол өдгөө бараг хоёр дахин өсөх нөхцөл бүрдсэн. 

Тэгвэл цөлжилтийг бид хэрхэн зогсоох вэ? Газраа, бэлчээрээ хэрхэн хамгаалж, хадгалан авч үлдэх вэ? Бидэнд ямар боломж байна вэ? Уг нь шийдлийн гарц нээлттэй. Цөлжилт, уур амьсгалын өөрчлөлтийг сааруулах, усны хомсдолын асуудлаа шийдвэрлэх, сууриа бэхжүүлэх түүхэн боломж нээгдээд байна. Энэ бол Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын Конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурлыг 2026 онд Монгол Улс зохион байгуулах болсон явдал. 

Түүхэн боломж гэж тодотгосон учир юу вэ? НҮБ-д гишүүнээр элссэн бүх орны Засгийн газрууд хамтын хүчээр цөлжилт, газрын доройтол, усны хомсдолын асуудлаа шийдвэрлэх гэрээ хэлэлцээрийн талбар бол COP. 2026 оны 08 дугаар сарын 17-28-ны өдрүүдэд буюу үндсэндээ 12 хоног дэлхийн 197 орны хэдэн мянган зочин төлөөлөгчид нэгэн дээвэр дор зорилгоо нэгтгэхээр хуралдана. Газрын доройтлыг тэглэх, цөлжилт, уур амьсгалын өөрчлөлтийг сааруулахад зориулах урт хугацааны үйл ажиллагааны хөрөнгө оруулалтыг бид хамтдаа босгох боломж энэ өдрүүдэд нээгдэх учиртай. 

COP17 зохион байгуулагч Монгол Улсын хувьд олон улсын түншүүд болон Цөлжилттэй тэмцэх НҮБ-ын Конвенцтай хамтран боловсруулсан “Тал хээрийн төлөвлөгөө” нь урт хугацааны үйл ажиллагааны бодлогын баримт бичиг. Энэхүү төлөвлөгөө нь хэлэлцүүлгээр хязгаарлагдах бус, хэрэгжилтийг өргөжүүлэх, хөрөнгө оруулалтыг хөдөлгөх, газар дээрх бодит, хэмжигдэхүйц үр дүнд хүрэх тогтвортой, бодитой өөрчлөлтийг бий болгоход чиглэсэн. Тал хээрийн төлөвлөгөөний үндсэн гурван тулгуур санаачилгыг олон улсад дэвшүүлж байгаа юм.   

Бэлчээрийн тэргүүлэх санаачилга: Монгол Улс болон Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенц нь нүүдлийн мал аж ахуйн тогтвортой хөгжил, уур амьсгалын өөрчлөлтөд тэсвэртэй бэлчээрийн ашиглалт, гандуу бүс нутгийн хөрсний нөхөн сэргээлтийг дэмжихэд чиглэсэн 10 жилийн хугацаатай дэлхийн хэмжээний хөтөлбөрийг хамтран манлайлан хэрэгжүүлэхээр зорьж байна. 

Газар-усны нэгдсэн менежментийн санаачилга: Гандуу бүс нутгийн ус, газрын нөөцийг нэгдсэн байдлаар удирдах бүс нутгийн болон олон улсын түншлэлийг хөгжүүлж, гангийн эсрэг тэсвэртэй байдлыг бэхжүүлэх, хөрсний чийгийн нөөцийг хадгалах нь хуурай бүс нутгийн хүнсний үйлдвэрлэлд онцгой ач холбогдолтой юм. Энэ нь төр, хувийн хэвшлийн хамтын ажиллагаанд түшиглэсэн бүс нутгийн уялдаа холбоог бий болгоно. 

Байгальд суурилсан шийдэл бүхий дэд бүтэц санаачилга: Газарт төвлөрсөн төлөвлөлт болон байгальд суурилсан шийдлүүдийг нэгтгэн хэрэгжүүлэх энэхүү дэлхийн санаачилга нь төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийг өрнүүлж, Байгаль орчинд ээлтэй тогтвортой дэд бүтцийн талаар НҮБ-ын Байгаль орчны Ассемблейн тогтоолуудын хэрэгжилтийг ахиулахад чиглэж байна. 

…НҮБ-ын гишүүн 190 гаруй улс орон Монголд COP17 хурлыг зохион байгуулахыг сайшаан хүлээж авсан. Тууштай дэмжиж ажиллана гэдгээ НҮБ-ын гишүүн орнуудын төр, засгийн төлөөллүүд, төсөл, хөтөлбөрийн удирдагчид албан ёсоор мэдэгдсээр байна. Монгол Улс энэ итгэл, хүлээлгэсэн хариуцлага, боломжийг нэр төртэйгөөр гүйцэтгэх, эсэх дан ганц төр, засгийн ажил, зорилго биш. Тэрчлэн зөвхөн Монгол Улсын асуудал биш, эх дэлхийн хуурай газрыг хамгаалах хүн төрөлхтний асуудал юм. 

ЭХ БАЙГАЛИА СЭРГЭЭЖ

ИТГЭЛ НАЙДВАРАА БАДРААЯ  

Байгаль орчны сэтгүүлч Ц.Цэвээнхэрлэн


]]> СОР17: Монгол Улсын санаачлан дэвшүүлж буй "Тал хээрийн төлөвлөгөө"-нд юуг тусгав? https://ekhoron.mn/read/574 https://ekhoron.mn/read/574 Эхорон Thu, 06 Aug 2026 10:40:00 +0800 СОР17-гоос бодит өв, үр дүнг бий болгох зорилготой Монгол Улсын санаачлан дэлхий дахинаа танилцуулах "Тал хээрийн төлөвлөгөө" (Steppe Action Agenda) нь:

  1. Бэлчээрийн тэргүүлэх санаачилга
  2. Ус газрын нэгдсэн менежментийн санаачилга
  3. Байгальд суурилсан ногоон шийдэл бүхий дэд бүтцийн санаачилга гэсэн гурван үндсэн санаачилгаас бүрдэж байна.


]]> НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх тухай конвенцын (UNCCD) Талуудын 17 дугаар бага хурал буюу COP17 2026 оны 8 дугаар сарын 17–28-ны өдрүүдэд Улаанбаатар хотод болно.

Тус бага хуралд Монгол Улсаас дэвшүүлэх “Тал хээрийн төлөвлөгөө” үндэсний стратегийн баримт бичгийг Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг 8 дугаар сарын 5-нд болсон Засгийн газрын хуралдаанд танилцууллаа.

СОР17 зохион байгуулах Үндэсний хорооны Ажлын албаны Бодлого, түншлэл, хөрөнгө оруулалтын газрын дарга А.Жавхлан: 

-“Тал хээрийн төлөвлөгөө”-г бид хамгийн багадаа дараагийн 10 жилд хэрэгжүүлэх олон улсын хөтөлбөр гэж харж байна. Энэхүү хөтөлбөр нь Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын үндсэн зорилтуудыг хэрэгжүүлэхийн зэрэгцээ Биологийн олон янз байдлын тухай конвенц болон Уур амьсгалын өөрчлөлтийн тухай НҮБ-ын суурь конвенцын хэрэгжилттэй уялдааг бэхжүүлэхэд чиглэнэ. 

СОР17 зохион байгуулах Үндэсний хорооны Ажлын албаны Бодлого төлөвлөлт, хөрөнгө оруулалтын багийн ахлах шинжээч Б.Батцэцэг:
-Монгол Улс цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын талуудын 17 дугаар бага хурлын зохион байгуулагч орны хувьд "Тал хээрийн төлөвлөгөө" санаачилгыг дэвшүүлж байна. "Тал хээрийн төлөвлөгөө" нь Монгол Улсын төдийгүй олон улсын байгаль орчны асуудлуудыг шийдвэрлэх гарц шийдлүүдийг санал болгохын зэрэгцээ хөрөнгө оруулалт, түншлэлийг нэмэгдүүлж бэхжүүлэх боломжийг эрэлхийлж буй бодлогын баримт бичиг юм гэв.

СОР17-гоос бодит өв, үр дүнг бий болгох зорилготой Монгол Улсын санаачлан дэлхий дахинаа танилцуулах "Тал хээрийн төлөвлөгөө" (Steppe Action Agenda) нь:

  1. Бэлчээрийн тэргүүлэх санаачилга
  2. Ус газрын нэгдсэн менежментийн санаачилга
  3. Байгальд суурилсан ногоон шийдэл бүхий дэд бүтцийн санаачилга гэсэн гурван үндсэн санаачилгаас бүрдэж байна.

1.Бэлчээрийн тэргүүлэх санаачилга

Монгол Улс болон НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх тухай конвенцын Нарийн бичгийн дарга нарын газар хамтран хэрэгжүүлэх энэхүү санаачилга нь бэлчээрийг хамгаалах, тогтвортой удирдах, нөхөн сэргээх чиглэлээр олон улсын хамтын ажиллагаа, хөрөнгө оруулалтыг өргөжүүлж, газрын доройтлыг саармагжуулах зорилтыг дэмжинэ.

Бэлчээр нь Монгол Улсын байгаль орчин, эдийн засаг, нүүдлийн амьдралын хэв маягийн гол үндэс юм. Азийн хөгжлийн банкны мэдээллээр малын тоо өсөж, бэлчээрийн дарамт нэмэгдсэнээс Монголын бэлчээрийн газрын 70 орчим хувь доройтсон байна.

Мал аж ахуй нь Монголын хөдөө аж ахуйн салбарын гол тулгуур хэвээр байгаа тул тогтвортой бэлчээрийн менежмент нь амьжиргааг хамгаалах, газрыг нөхөн сэргээх, мах, ноос, ноолуур, сүү, арьс ширний бүтээгдэхүүний ирээдүйг баталгаажуулахад чухал юм.

2.Ус газрын нэгдсэн менежментийн санаачилга

Монгол Улсын тэргүүлж буй энэхүү дэлхийн санаачилга нь шинжлэх ухаанд суурилсан, хэрэгжүүлэх боломжтой арга хэмжээг дэмжих замаар гүний усыг усны нөөцийн нэгдсэн менежментийн төвд авч үзэн, уур амьсгалын өөрчлөлтөд тэсвэртэй шийдлийг хөгжүүлэхэд чиглэж байна.

3.Байгальд суурилсан ногоон дэд бүтцийн санаачилга 

Энэхүү санаачилга нь хөгжлийн төлөвлөлт, дэд бүтэц, хөрөнгө оруулалтыг газар, ус, хөрс, биологийн олон янз байдал, экосистемийн тэсвэрлэх чадвартай уялдуулахад чиглэнэ. Энэхүү санаачилга нь уур амьсгалын эрсдэлийг бууруулж, газрын тогтвортой ашиглалт, орон нутгийн амьжиргаа, урт хугацааны тогтвортой хөгжлийг дэмжих байгальд суурилсан шийдлүүдийг урагшлуулах зорилготой.

СОР17 ба зарим тоо баримт

  • 2026 оныг Дэлхийн хуурай газрын ойролцоогоор 40 хувь нь хуурай бүс нутаг бөгөөд 2 тэрбум гаруй хүн эдгээр бүсэд амьдардаг.
  • Газрын доройтол нь дэлхийн хүн амын бараг тал хувийн амьжиргаанд шууд нөлөөлдөг.
  • Цөлжилт гэдэг нь "элс нүүдэг" гэсэн үг биш. Энэ нь хуурай бүс нутагт газрын үржил шим, бүтээмж буурах үйл явц. 
  • Монгол Улсын нийт нутаг дэвсгэрийн ихэнх хувь нь ямар нэг хэмжээгээр газрын доройтолд өртжээ. Иймээс COP17 Монголын хувьд онцгой ач холбогдолтой юм. 
  • Монгол Улс СОР17 хурлын хүрээнд нийт 292 төсөлд 6.5 тэрбум ам.долларын санхүүжилт хүсэж буй бөгөөд нэг төслийн дундаж санхүүжилт 700 мянган ам.доллар болж байна.

Талуудын 17-р бага хурал (COP17)-ын цахим хуудас: https://unccdcop17.org

ЭХ БАЙГАЛИА СЭРГЭЭЕ

ИТГЭЛ НАЙДВАРАА БАДРААЯ

]]> НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх тухай конвенцын (UNCCD) Талуудын 17 дугаар бага хурал буюу COP17 2026 оны 8 дугаар сарын 17–28-ны өдрүүдэд Улаанбаатар хотод болно.

Тус бага хуралд Монгол Улсаас дэвшүүлэх “Тал хээрийн төлөвлөгөө” үндэсний стратегийн баримт бичгийг Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг 8 дугаар сарын 5-нд болсон Засгийн газрын хуралдаанд танилцууллаа.

СОР17 зохион байгуулах Үндэсний хорооны Ажлын албаны Бодлого, түншлэл, хөрөнгө оруулалтын газрын дарга А.Жавхлан: 

-“Тал хээрийн төлөвлөгөө”-г бид хамгийн багадаа дараагийн 10 жилд хэрэгжүүлэх олон улсын хөтөлбөр гэж харж байна. Энэхүү хөтөлбөр нь Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын үндсэн зорилтуудыг хэрэгжүүлэхийн зэрэгцээ Биологийн олон янз байдлын тухай конвенц болон Уур амьсгалын өөрчлөлтийн тухай НҮБ-ын суурь конвенцын хэрэгжилттэй уялдааг бэхжүүлэхэд чиглэнэ. 

СОР17 зохион байгуулах Үндэсний хорооны Ажлын албаны Бодлого төлөвлөлт, хөрөнгө оруулалтын багийн ахлах шинжээч Б.Батцэцэг:
-Монгол Улс цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын талуудын 17 дугаар бага хурлын зохион байгуулагч орны хувьд "Тал хээрийн төлөвлөгөө" санаачилгыг дэвшүүлж байна. "Тал хээрийн төлөвлөгөө" нь Монгол Улсын төдийгүй олон улсын байгаль орчны асуудлуудыг шийдвэрлэх гарц шийдлүүдийг санал болгохын зэрэгцээ хөрөнгө оруулалт, түншлэлийг нэмэгдүүлж бэхжүүлэх боломжийг эрэлхийлж буй бодлогын баримт бичиг юм гэв.

СОР17-гоос бодит өв, үр дүнг бий болгох зорилготой Монгол Улсын санаачлан дэлхий дахинаа танилцуулах "Тал хээрийн төлөвлөгөө" (Steppe Action Agenda) нь:

  1. Бэлчээрийн тэргүүлэх санаачилга
  2. Ус газрын нэгдсэн менежментийн санаачилга
  3. Байгальд суурилсан ногоон шийдэл бүхий дэд бүтцийн санаачилга гэсэн гурван үндсэн санаачилгаас бүрдэж байна.

1.Бэлчээрийн тэргүүлэх санаачилга

Монгол Улс болон НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх тухай конвенцын Нарийн бичгийн дарга нарын газар хамтран хэрэгжүүлэх энэхүү санаачилга нь бэлчээрийг хамгаалах, тогтвортой удирдах, нөхөн сэргээх чиглэлээр олон улсын хамтын ажиллагаа, хөрөнгө оруулалтыг өргөжүүлж, газрын доройтлыг саармагжуулах зорилтыг дэмжинэ.

Бэлчээр нь Монгол Улсын байгаль орчин, эдийн засаг, нүүдлийн амьдралын хэв маягийн гол үндэс юм. Азийн хөгжлийн банкны мэдээллээр малын тоо өсөж, бэлчээрийн дарамт нэмэгдсэнээс Монголын бэлчээрийн газрын 70 орчим хувь доройтсон байна.

Мал аж ахуй нь Монголын хөдөө аж ахуйн салбарын гол тулгуур хэвээр байгаа тул тогтвортой бэлчээрийн менежмент нь амьжиргааг хамгаалах, газрыг нөхөн сэргээх, мах, ноос, ноолуур, сүү, арьс ширний бүтээгдэхүүний ирээдүйг баталгаажуулахад чухал юм.

2.Ус газрын нэгдсэн менежментийн санаачилга

Монгол Улсын тэргүүлж буй энэхүү дэлхийн санаачилга нь шинжлэх ухаанд суурилсан, хэрэгжүүлэх боломжтой арга хэмжээг дэмжих замаар гүний усыг усны нөөцийн нэгдсэн менежментийн төвд авч үзэн, уур амьсгалын өөрчлөлтөд тэсвэртэй шийдлийг хөгжүүлэхэд чиглэж байна.

3.Байгальд суурилсан ногоон дэд бүтцийн санаачилга 

Энэхүү санаачилга нь хөгжлийн төлөвлөлт, дэд бүтэц, хөрөнгө оруулалтыг газар, ус, хөрс, биологийн олон янз байдал, экосистемийн тэсвэрлэх чадвартай уялдуулахад чиглэнэ. Энэхүү санаачилга нь уур амьсгалын эрсдэлийг бууруулж, газрын тогтвортой ашиглалт, орон нутгийн амьжиргаа, урт хугацааны тогтвортой хөгжлийг дэмжих байгальд суурилсан шийдлүүдийг урагшлуулах зорилготой.

СОР17 ба зарим тоо баримт

  • 2026 оныг Дэлхийн хуурай газрын ойролцоогоор 40 хувь нь хуурай бүс нутаг бөгөөд 2 тэрбум гаруй хүн эдгээр бүсэд амьдардаг.
  • Газрын доройтол нь дэлхийн хүн амын бараг тал хувийн амьжиргаанд шууд нөлөөлдөг.
  • Цөлжилт гэдэг нь "элс нүүдэг" гэсэн үг биш. Энэ нь хуурай бүс нутагт газрын үржил шим, бүтээмж буурах үйл явц. 
  • Монгол Улсын нийт нутаг дэвсгэрийн ихэнх хувь нь ямар нэг хэмжээгээр газрын доройтолд өртжээ. Иймээс COP17 Монголын хувьд онцгой ач холбогдолтой юм. 
  • Монгол Улс СОР17 хурлын хүрээнд нийт 292 төсөлд 6.5 тэрбум ам.долларын санхүүжилт хүсэж буй бөгөөд нэг төслийн дундаж санхүүжилт 700 мянган ам.доллар болж байна.

Талуудын 17-р бага хурал (COP17)-ын цахим хуудас: https://unccdcop17.org

ЭХ БАЙГАЛИА СЭРГЭЭЕ

ИТГЭЛ НАЙДВАРАА БАДРААЯ

]]> СОР17: Энэ ямар учиртай хурал вэ? Цэнхэр, ногоон бүсийн ялгаа... https://ekhoron.mn/read/550 https://ekhoron.mn/read/550 Эхорон Mon, 03 Aug 2026 11:00:10 +0800 Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын Конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурал 2026 оны 8 дугаар сарын 17–28-ны өдрүүдэд Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотноо зохион байгуулагдах гэж байна. Тэгвэл СОР гэж юу вэ? Хурлаар ямар асуудлыг хэлэлцэж, шийдвэр гаргадаг вэ? Иргэд уг хуралд оролцож, сонирхож болох уу? Энэ талаарх багц мэдээллийг хүргэж байна.


]]> Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын Конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурал 2026 оны 8 дугаар сарын 17–28-ны өдрүүдэд Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотноо зохион байгуулагдах гэж байна. Тэгвэл СОР гэж юу вэ? Хурлаар ямар асуудлыг хэлэлцэж, шийдвэр гаргадаг вэ? Иргэд уг хуралд оролцож, сонирхож болох уу? Энэ талаарх багц мэдээллийг багтаасан тойм нийтлэлийг хүргэж байна.

СОР гэж юу гэсэн үг вэ?

СОР (Conference of the Parties) буюу Талуудын бага хурал гэсэн үг. Энэ нь НҮБ-ын конвенцод нэгдэн орсон улс орнуудын төлөөлөгчид цугларч, конвенцын хэрэгжилтийг дүгнэж, цаашдын бодлого, хамтын ажиллагаа, шийдвэрээ хэлэлцэн баталдаг дээд түвшний уулзалт юм.

Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенц (UNCCD) нь газар, хөгжил, тогтвортой менежментийг уялдуулсан олон улсын гэрээ бөгөөд 2018–2030 оны стратегиараа газрын доройтлыг бууруулах, доройтсон газрыг нөхөн сэргээх, иргэдийн амьжиргааг хамгаалахад чиглэдэг.

Эрүүл хөрс, тогтвортой газар ашиглалт нь хүнсний аюулгүй байдал, уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг үйл ажиллагаа, биологийн олон янз байдлыг хамгаалах үндэс болдог. Эдгээр зорилтыг бодит үр дүнд хүргэхийн тулд орон нутгийн иргэдийн оролцоог шийдвэрийн төвд тавьж, малчид, эмэгтэйчүүд, залуусын мэдлэг, туршлага, дуу хоолойг бодлогод тусгах шаардлагатай байдаг. Энэ дуу хоолойг нэгтгэдэг индэр нь СОР юм.

СОР дээр юу ярьдаг вэ?

СОР бол дэлхийн тогтвортой хөгжлийн асуудлыг хамтдаа хэлэлцдэг шийдвэр гаргах талбар. Тиймээс СОР дээр дараах сэдвүүдээр гол яриа хэлэлцээ өрнөдөг болно.

НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх тухай конвенцын (UNCCD) Талуудын 17 дугаар бага хурлын талаар таны мэдэх ёстой 10 баримтыг мэдэх үү?

Газрын доройтол, бэлчээрийн даац, ирээдүй, итгэл найдварын тухай хэлэлцэх Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын талуудын 17 дугаар бага хурал буюу СОР17 нь газрын доройтолтой тэмцэх дэлхийн амлалтыг орон нутгийн бодит шийдэл, хамтын ажиллагаатай холбох чухал талбар болно.

СОР17 бол цөлжилттэй тэмцэх дэлхийн шилдэг туршлагаас суралцахын зэрэгцээ Монголын туршлага, шийдлийг дэлхийтэй хуваалцах чухал боломж юм.  Өөрөөр хэлбэл, ДЭЛХИЙ НИЙТ НЭГ ЗОРИЛГЫН ТӨЛӨӨ МОНГОЛД ЧУУЛНА. Энд дэлхийн мэргэжилтнүүд болон орон нутгийн иргэдийг нэгтгэн, газар нөхөн сэргээх, хүнсний аюулгүй байдал, уур амьсгалын тэсвэрлэх чадавхыг бэхжүүлэх бодит шийдлүүдийг хэлэлцэнэ. 

Монгол Улс COP17-ын хүрээнд дэлхийд "Тал хээрийн үйл ажиллагааны хөтөлбөр" (Steppe Action Agenda) санаачилгыг дэвшүүлж байна. СОР17-гоос бодит өв, үр дүнг бий болгох зорилготой Монгол Улсын тус санаачилга нь:

  • Бэлчээрийн тэргүүлэх санаачилга
  • Ус газрын нэгдсэн менежментийн санаачилга
  • Байгальд суурилсан ногоон шийдэл бүхий дэд бүтцийн санаачилга гэсэн гурван үндсэн санаачилгаас бүрдэж байна.

Нөгөө талаар СОР17 бол Монголын өвөрмөц нүүдлийн соёл, баялаг уламжлал, уудам тал нутгийг дэлхийд таниулан сурталчлах боломж, ЗӨӨЛӨН ХҮЧ юм. Мөн хөрөнгө оруулалт, тэр дотроо ногоон хөрөнгө оруулалт татах хамгийн таатай орчин юм.

Яагаад Монгол гэж?

Улаанбаатар хотноо 2026 оны 8 дугаар сарын 17-28-ны өдрүүдэд болох Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурлын зохион байгуулагчаар Монгол яагаад сонгогдов?

  • Монгол орны газар зүй, уур амьсгалын өвөрмөц байдал нь дэлхийн цөлжилтийн тулгамдсан асуудлыг ойлгох, мөн шийдвэрлэхэд чухал ач холбогдолтой.
  • Монгол орон нь газарзүйн байршил, эрс тэс уур амьсгалын онцлогоос шалтгаалан дэлхийн дулаарал, уур амьсгалын өөрчлөлтөд хамгийн өртөмтгий 10 орны нэг юм. Үүний улмаас дулааны улирлын хур тунадасны хэмжээ мэдэгдэхүйц буурч, ган гачгийн давтамж нэмэгдэн, цөлжилтийн үйл явц эрчимжиж байна.
  • Монгол орны уур амьсгал, хуурай бүсийн онцлог нь цөлжилтөд нэн эмзэг экосистемтэй нягт холбоотой тул энэхүү сорилтыг даван туулах чиглэлээр дэлхий нийттэй туршлага хуваалцах, хамтран шийдэл боловсруулах өргөн боломжийг бүрдүүлж байна.

Улаанбаатарт зохиох болсон түүх

2021 он

  • Монгол Улс Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын Конвенцын Талуудын бага хурлыг эх орондоо зохион байгуулах хүсэлтээ албан ёсоор илэрхийлэв.

2022 он

  • Уур амьсгалын өөрчлөлт, цөлжилтийн чиглэлээр бүс нутгийн хамтын ажиллагааг уриалсан хамтарсан санаачилга дэвшүүлэв.
  • Санал хураалтын дүнд Монгол Улс 2026 онд COP17 хурлыг зохион байгуулах орноор албан ёсоор сонгогдов.
  • Монгол Улс COP17-г зохион байгуулах эрхээ 2022 онд Кот-д’Ивуарт болсон COP15 хурлын үеэр гишүүн орнуудын 100 хувийн дэмжлэгээр авсан юм.

2024 он

  • “Бэлчээр ба нүүдэлчид” сэдэвт тайланг танилцуулав.
  • COP16 хуралд Монгол Улс хоёр павильонтой оролцов.
  • Монгол Улсын Ерөнхийлөгч COP17 хурлыг эх орондоо зохион байгуулахыг бүрэн дэмжиж буйгаа илэрхийлэв.

2025 он

  • Монгол Улс зохион байгуулагч орны гэрээнд албан ёсоор гарын үсэг зурлаа.
  • Дэлхийн байгаль хамгааллын конгресс болон Панам дахь НҮБ-ын уулзалтуудаар COP17 хурлын бэлтгэл ажлыг ахиуллаа.
  • Бэлчээрийн тэргүүлэх санаачилгыг Монгол Улс манлайлан хэрэгжүүлж эхэллээ.

2026 он

  • COP17 хурлын албан ёсны уриаг танилцууллаа.
  • COP17 хурлын сэдэвчилсэн өдрүүдийг зарлалаа.
  • COP17 хурлыг Улаанбаатар хотноо 8 дугаар сарын 17-28-нд зохион байгуулна.

СОР17 болох  ЦЭНХЭР, НОГООН  бүсийн ялгаа юу вэ?

Саудын Араб Улсад 2024 онд болсон СОР16 хурлаар цэнхэр, ногоон бүсийг бий болгож байсан.  Монгол Улс тэрхүү туршлагаас суралцаж, цэнхэр, ногоон бүсийг бий болгож, хурлыг зохион байгуулах гэж байна.

🟢 НОГООН БҮС-ОЛОН НИЙТЭД НЭЭЛТТЭЙ БҮС

  • Үзэсгэлэн, хэлэлцүүлэг, соёлын арга хэмжээ зохион байгуулагдана
  • Иргэд, залуучууд, хувийн хэвшил, иргэний нийгмийн байгууллагууд оролцох боломжтой
  • Газрын нөхөн сэргээлт, тогтвортой хөгжлийн санаачилгуудыг танилцуулдаг

🔵ЦЭНХЭР БҮС-АЛБАН ЁСНЫ ХЭЛЭЛЦЭЭНИЙ БҮС

  • НҮБ-ын албан ёсны хурлууд болдог
  • Талууд хэлэлцээ хийж, шийдвэр гаргадаг
  • Зөвхөн бүртгэгдсэн, магадлан итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчид нэвтрэх эрхтэй

ЦЭНХЭР БҮСЭД ЮУ БОЛОХ ВЭ?

  • НҮБ-ын албан ёсны хурлууд
  • Талууд хэлэлцээ хийж, шийдвэр гаргах
  • Зөвхөн бүртгэгдсэн, магадлан итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчид нэвтрэх эрхтэй

Иргэдэд хамгийн сонирхолтой нь НОГООН БҮС. Яагаад?

  • Нээлттэй оролцох боломжтой
  • Иргэд, залуучууд, хүүхдүүд, оюутнууд, хувийн хэвшил, иргэний нийгмийн байгууллагууд зочилж, арга хэмжээнд оролцох боломжтой
  • Үзэж, туршиж, суралцана
  • Үзэсгэлэн, шинэ технологи, инновац, газрын нөхөн сэргээлтийн бодит шийдлүүдтэй танилцана
  • Соёл, урлагийг мэдэрнэ
  • Тоглолт, үзүүлбэр, үндэсний болон олон улсын соёлын арга хэмжээнүүд зохион байгуулагдана
  • Дэлхийтэй нэг дор уулзана
  • Энд 481 арга хэмжээ хийхээр төлөвлөсөн
  • Үзэсгэлэнгийн 39 павильон засаж байна
  • Бизнес эрхлэгчид өөсрдийгөө сурталчлан таниулах бүрэн боломжтой

Талуудын 17-р бага хурал (COP17)-ын цахим хуудас: https://unccdcop17.org

ЭХ БАЙГАЛИА СЭРГЭЭЕ

ИТГЭЛ НАЙДВАРАА БАДРААЯ

]]> Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын Конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурал 2026 оны 8 дугаар сарын 17–28-ны өдрүүдэд Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотноо зохион байгуулагдах гэж байна. Тэгвэл СОР гэж юу вэ? Хурлаар ямар асуудлыг хэлэлцэж, шийдвэр гаргадаг вэ? Иргэд уг хуралд оролцож, сонирхож болох уу? Энэ талаарх багц мэдээллийг багтаасан тойм нийтлэлийг хүргэж байна.

СОР гэж юу гэсэн үг вэ?

СОР (Conference of the Parties) буюу Талуудын бага хурал гэсэн үг. Энэ нь НҮБ-ын конвенцод нэгдэн орсон улс орнуудын төлөөлөгчид цугларч, конвенцын хэрэгжилтийг дүгнэж, цаашдын бодлого, хамтын ажиллагаа, шийдвэрээ хэлэлцэн баталдаг дээд түвшний уулзалт юм.

Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенц (UNCCD) нь газар, хөгжил, тогтвортой менежментийг уялдуулсан олон улсын гэрээ бөгөөд 2018–2030 оны стратегиараа газрын доройтлыг бууруулах, доройтсон газрыг нөхөн сэргээх, иргэдийн амьжиргааг хамгаалахад чиглэдэг.

Эрүүл хөрс, тогтвортой газар ашиглалт нь хүнсний аюулгүй байдал, уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг үйл ажиллагаа, биологийн олон янз байдлыг хамгаалах үндэс болдог. Эдгээр зорилтыг бодит үр дүнд хүргэхийн тулд орон нутгийн иргэдийн оролцоог шийдвэрийн төвд тавьж, малчид, эмэгтэйчүүд, залуусын мэдлэг, туршлага, дуу хоолойг бодлогод тусгах шаардлагатай байдаг. Энэ дуу хоолойг нэгтгэдэг индэр нь СОР юм.

СОР дээр юу ярьдаг вэ?

СОР бол дэлхийн тогтвортой хөгжлийн асуудлыг хамтдаа хэлэлцдэг шийдвэр гаргах талбар. Тиймээс СОР дээр дараах сэдвүүдээр гол яриа хэлэлцээ өрнөдөг болно.

НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх тухай конвенцын (UNCCD) Талуудын 17 дугаар бага хурлын талаар таны мэдэх ёстой 10 баримтыг мэдэх үү?

Газрын доройтол, бэлчээрийн даац, ирээдүй, итгэл найдварын тухай хэлэлцэх Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын талуудын 17 дугаар бага хурал буюу СОР17 нь газрын доройтолтой тэмцэх дэлхийн амлалтыг орон нутгийн бодит шийдэл, хамтын ажиллагаатай холбох чухал талбар болно.

СОР17 бол цөлжилттэй тэмцэх дэлхийн шилдэг туршлагаас суралцахын зэрэгцээ Монголын туршлага, шийдлийг дэлхийтэй хуваалцах чухал боломж юм.  Өөрөөр хэлбэл, ДЭЛХИЙ НИЙТ НЭГ ЗОРИЛГЫН ТӨЛӨӨ МОНГОЛД ЧУУЛНА. Энд дэлхийн мэргэжилтнүүд болон орон нутгийн иргэдийг нэгтгэн, газар нөхөн сэргээх, хүнсний аюулгүй байдал, уур амьсгалын тэсвэрлэх чадавхыг бэхжүүлэх бодит шийдлүүдийг хэлэлцэнэ. 

Монгол Улс COP17-ын хүрээнд дэлхийд "Тал хээрийн үйл ажиллагааны хөтөлбөр" (Steppe Action Agenda) санаачилгыг дэвшүүлж байна. СОР17-гоос бодит өв, үр дүнг бий болгох зорилготой Монгол Улсын тус санаачилга нь:

  • Бэлчээрийн тэргүүлэх санаачилга
  • Ус газрын нэгдсэн менежментийн санаачилга
  • Байгальд суурилсан ногоон шийдэл бүхий дэд бүтцийн санаачилга гэсэн гурван үндсэн санаачилгаас бүрдэж байна.

Нөгөө талаар СОР17 бол Монголын өвөрмөц нүүдлийн соёл, баялаг уламжлал, уудам тал нутгийг дэлхийд таниулан сурталчлах боломж, ЗӨӨЛӨН ХҮЧ юм. Мөн хөрөнгө оруулалт, тэр дотроо ногоон хөрөнгө оруулалт татах хамгийн таатай орчин юм.

Яагаад Монгол гэж?

Улаанбаатар хотноо 2026 оны 8 дугаар сарын 17-28-ны өдрүүдэд болох Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурлын зохион байгуулагчаар Монгол яагаад сонгогдов?

  • Монгол орны газар зүй, уур амьсгалын өвөрмөц байдал нь дэлхийн цөлжилтийн тулгамдсан асуудлыг ойлгох, мөн шийдвэрлэхэд чухал ач холбогдолтой.
  • Монгол орон нь газарзүйн байршил, эрс тэс уур амьсгалын онцлогоос шалтгаалан дэлхийн дулаарал, уур амьсгалын өөрчлөлтөд хамгийн өртөмтгий 10 орны нэг юм. Үүний улмаас дулааны улирлын хур тунадасны хэмжээ мэдэгдэхүйц буурч, ган гачгийн давтамж нэмэгдэн, цөлжилтийн үйл явц эрчимжиж байна.
  • Монгол орны уур амьсгал, хуурай бүсийн онцлог нь цөлжилтөд нэн эмзэг экосистемтэй нягт холбоотой тул энэхүү сорилтыг даван туулах чиглэлээр дэлхий нийттэй туршлага хуваалцах, хамтран шийдэл боловсруулах өргөн боломжийг бүрдүүлж байна.

Улаанбаатарт зохиох болсон түүх

2021 он

  • Монгол Улс Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын Конвенцын Талуудын бага хурлыг эх орондоо зохион байгуулах хүсэлтээ албан ёсоор илэрхийлэв.

2022 он

  • Уур амьсгалын өөрчлөлт, цөлжилтийн чиглэлээр бүс нутгийн хамтын ажиллагааг уриалсан хамтарсан санаачилга дэвшүүлэв.
  • Санал хураалтын дүнд Монгол Улс 2026 онд COP17 хурлыг зохион байгуулах орноор албан ёсоор сонгогдов.
  • Монгол Улс COP17-г зохион байгуулах эрхээ 2022 онд Кот-д’Ивуарт болсон COP15 хурлын үеэр гишүүн орнуудын 100 хувийн дэмжлэгээр авсан юм.

2024 он

  • “Бэлчээр ба нүүдэлчид” сэдэвт тайланг танилцуулав.
  • COP16 хуралд Монгол Улс хоёр павильонтой оролцов.
  • Монгол Улсын Ерөнхийлөгч COP17 хурлыг эх орондоо зохион байгуулахыг бүрэн дэмжиж буйгаа илэрхийлэв.

2025 он

  • Монгол Улс зохион байгуулагч орны гэрээнд албан ёсоор гарын үсэг зурлаа.
  • Дэлхийн байгаль хамгааллын конгресс болон Панам дахь НҮБ-ын уулзалтуудаар COP17 хурлын бэлтгэл ажлыг ахиуллаа.
  • Бэлчээрийн тэргүүлэх санаачилгыг Монгол Улс манлайлан хэрэгжүүлж эхэллээ.

2026 он

  • COP17 хурлын албан ёсны уриаг танилцууллаа.
  • COP17 хурлын сэдэвчилсэн өдрүүдийг зарлалаа.
  • COP17 хурлыг Улаанбаатар хотноо 8 дугаар сарын 17-28-нд зохион байгуулна.

СОР17 болох  ЦЭНХЭР, НОГООН  бүсийн ялгаа юу вэ?

Саудын Араб Улсад 2024 онд болсон СОР16 хурлаар цэнхэр, ногоон бүсийг бий болгож байсан.  Монгол Улс тэрхүү туршлагаас суралцаж, цэнхэр, ногоон бүсийг бий болгож, хурлыг зохион байгуулах гэж байна.

🟢 НОГООН БҮС-ОЛОН НИЙТЭД НЭЭЛТТЭЙ БҮС

  • Үзэсгэлэн, хэлэлцүүлэг, соёлын арга хэмжээ зохион байгуулагдана
  • Иргэд, залуучууд, хувийн хэвшил, иргэний нийгмийн байгууллагууд оролцох боломжтой
  • Газрын нөхөн сэргээлт, тогтвортой хөгжлийн санаачилгуудыг танилцуулдаг

🔵ЦЭНХЭР БҮС-АЛБАН ЁСНЫ ХЭЛЭЛЦЭЭНИЙ БҮС

  • НҮБ-ын албан ёсны хурлууд болдог
  • Талууд хэлэлцээ хийж, шийдвэр гаргадаг
  • Зөвхөн бүртгэгдсэн, магадлан итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчид нэвтрэх эрхтэй

ЦЭНХЭР БҮСЭД ЮУ БОЛОХ ВЭ?

  • НҮБ-ын албан ёсны хурлууд
  • Талууд хэлэлцээ хийж, шийдвэр гаргах
  • Зөвхөн бүртгэгдсэн, магадлан итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчид нэвтрэх эрхтэй

Иргэдэд хамгийн сонирхолтой нь НОГООН БҮС. Яагаад?

  • Нээлттэй оролцох боломжтой
  • Иргэд, залуучууд, хүүхдүүд, оюутнууд, хувийн хэвшил, иргэний нийгмийн байгууллагууд зочилж, арга хэмжээнд оролцох боломжтой
  • Үзэж, туршиж, суралцана
  • Үзэсгэлэн, шинэ технологи, инновац, газрын нөхөн сэргээлтийн бодит шийдлүүдтэй танилцана
  • Соёл, урлагийг мэдэрнэ
  • Тоглолт, үзүүлбэр, үндэсний болон олон улсын соёлын арга хэмжээнүүд зохион байгуулагдана
  • Дэлхийтэй нэг дор уулзана
  • Энд 481 арга хэмжээ хийхээр төлөвлөсөн
  • Үзэсгэлэнгийн 39 павильон засаж байна
  • Бизнес эрхлэгчид өөсрдийгөө сурталчлан таниулах бүрэн боломжтой

Талуудын 17-р бага хурал (COP17)-ын цахим хуудас: https://unccdcop17.org

ЭХ БАЙГАЛИА СЭРГЭЭЕ

ИТГЭЛ НАЙДВАРАА БАДРААЯ

]]> ТАЖИК https://ekhoron.mn/read/501 https://ekhoron.mn/read/501 Эхорон Tue, 21 Jul 2026 18:50:29 +0800 Бүгд Найрамдах Тажикистан Улсын Ерөнхийлөгч Эмомали Рахмон Монгол Улсад төрийн айлчлал хийж байна. Энэхүү айлчлалтай холбогдуулан Тажикистан улсын геополитикийн орчин нөхцөл, гадаад бодлогын талаарх судлаач Л.Бямбахандын тайлбарыг хүргэж байна.



]]> Бүгд Найрамдах Тажикистан Улсын Ерөнхийлөгч Эмомали Рахмон 7 дугаар сарын 20-22-нд Монгол Улсад төрийн айлчлал хийж байна. Энэхүү айлчлалтай холбогдуулан Тажикистан улсын геополитикийн орчин нөхцөл, гадаад бодлогын талаар олон улс судлаач Л.Бямбаханд-ын тайлбарыг хүргэж байна.

  • Тажикистан улс олон тулгуурт гадаад бодлого хэрэгжүүлэх замаар тэнцвэртэй бодлого баримтлахыг эрмэлздэг боловч энэ эрмэлзэл нь тодорхой хязгаарлалттай тулгардаг.
  • Хуучин ЗХУ-ын бүрэлдэхүүнд байсан энэ улсын хувьд ОХУ-тай хөгжүүлж буй харилцаа, хамтын ажиллагаа нь аюулгүй байдал, батлан хамгаалахын салбарт илүүтэй төвлөрдөг. Ингэхдээ Хамтын аюулгүй байдлын гэрээний байгууллага дахь оролцоо болон Москвагийн цэргийг байрлуулах замаар хамтран ажилладаг. Мөн Оросод хөдөлмөр эрхэлдэг тажик ажилчдын мөнгөн гуйвуулга нь тус улсын эдийн засгийн тогтвортой байдалд чухал нөлөөтэй.
  • Сүүлийн жилүүдэд зөвхөн Тажикистан төдийгүй Төв Азийн бүс нутаг дахь БНХАУ-ын эдийн засгийн нөлөө нэмэгдэж байгаа. Ялангуяа, Бээжингийн болон Ши Зиньпин даргын геополитик-эдийн засгийн гол "төсөл" болох "Бүс ба зам" санаачилгаар дамжуулан БНХАУ Тажикистан болон Төв Азийн бусад оронд эдийн засгийн нөлөөгөө бэхжүүлж буй. Тажикистан улс нь Хятадын бараа бүтээгдэхүүнийг Төв Ази, Каспийн тэнгис, Кавказаар дамжуулан Турк, Европ руу тээвэрлэдэг Дунд Коридорын замд байрладаг учраас "Бүс ба зам" санаачилгад чухал ач холбогдолтой.
  • Тажикистан улс Европ Холбоо болон Өрнөдийн орнуудтай эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, тэр дундаа хөдөлмөрийн зах зээлд хамтран ажиллах сонирхолтой байдаг. Гэвч эдийн засгийн хамтын ажиллагаа дорвитой явахгүй байгаад тус улсын засаглалын хэлбэр тодорхой хэмжээнд нөлөөлдөг боловч Өрнөдтэй хэт ойртож түншлэх нь тус улсын Москва, Бээжинтэй тогтоосон харилцааг эрсдэлд оруулах уршигтай. Тиймээс "тэнцвэр"-ийг хангаж, Өрнөдийн орнуудтай тогтоосон хамтын ажиллагаагаа цөөн салбараар хязгаарладаг.
  • Тажикистан улсын геополитикийн орчинд тооцох ёстой нэг хүчин зүйл нь яахын аргагүй Иран улс юм. Төв Азийн "стан" орнуудаас цорын ганц перс угсаа гарал, соёлын нийтлэгтэй нь Тажик улс. Энэ утгаараа Иран улс Тажикистаныг Төв Ази дахь Туркийн нөлөөг хязгаарлах "хүчин" болгон ашиглахыг оролддог.
  • Тогтворгүй Афганистантай 1357 км-ээр хил залгаа оршдог нь Тажикистаны аюулгүй байдалд ихээхэн ноцтой нөлөө үзүүлдэг. Тажикистаны хил орчмын бүс нутгууд нь Талибаны хяналтаас гадуур үйл ажиллагаа явуулдаг Исламын радикал бүлэглэлүүд болон хар тамхины наймаа эрхэлдэг бүлэглэлүүдтэй холбоотой  халдлага, довтолгооны талбар болдог. Тиймээс ОХУ-ын тэргүүлдэг Хамтын аюулгүй байдлын гэрээний байгууллага Афганистан-Тажикистаны хилийн дагуух аюулгүй байдлын нөхцөл байдал "хүнд ноцтой" хэвээр байгааг 2026 онд хүлээн зөвшөөрч, зэвсэгт бүлэглэлүүд болон мансууруулах бодисын наймаачдын өдөөсөн тогтворгүй байдлыг намжаахад хүчин чармайлтаа нэмэгдүүлэхээр төлөвлөж байна.

]]> Бүгд Найрамдах Тажикистан Улсын Ерөнхийлөгч Эмомали Рахмон 7 дугаар сарын 20-22-нд Монгол Улсад төрийн айлчлал хийж байна. Энэхүү айлчлалтай холбогдуулан Тажикистан улсын геополитикийн орчин нөхцөл, гадаад бодлогын талаар олон улс судлаач Л.Бямбаханд-ын тайлбарыг хүргэж байна.

  • Тажикистан улс олон тулгуурт гадаад бодлого хэрэгжүүлэх замаар тэнцвэртэй бодлого баримтлахыг эрмэлздэг боловч энэ эрмэлзэл нь тодорхой хязгаарлалттай тулгардаг.
  • Хуучин ЗХУ-ын бүрэлдэхүүнд байсан энэ улсын хувьд ОХУ-тай хөгжүүлж буй харилцаа, хамтын ажиллагаа нь аюулгүй байдал, батлан хамгаалахын салбарт илүүтэй төвлөрдөг. Ингэхдээ Хамтын аюулгүй байдлын гэрээний байгууллага дахь оролцоо болон Москвагийн цэргийг байрлуулах замаар хамтран ажилладаг. Мөн Оросод хөдөлмөр эрхэлдэг тажик ажилчдын мөнгөн гуйвуулга нь тус улсын эдийн засгийн тогтвортой байдалд чухал нөлөөтэй.
  • Сүүлийн жилүүдэд зөвхөн Тажикистан төдийгүй Төв Азийн бүс нутаг дахь БНХАУ-ын эдийн засгийн нөлөө нэмэгдэж байгаа. Ялангуяа, Бээжингийн болон Ши Зиньпин даргын геополитик-эдийн засгийн гол "төсөл" болох "Бүс ба зам" санаачилгаар дамжуулан БНХАУ Тажикистан болон Төв Азийн бусад оронд эдийн засгийн нөлөөгөө бэхжүүлж буй. Тажикистан улс нь Хятадын бараа бүтээгдэхүүнийг Төв Ази, Каспийн тэнгис, Кавказаар дамжуулан Турк, Европ руу тээвэрлэдэг Дунд Коридорын замд байрладаг учраас "Бүс ба зам" санаачилгад чухал ач холбогдолтой.
  • Тажикистан улс Европ Холбоо болон Өрнөдийн орнуудтай эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, тэр дундаа хөдөлмөрийн зах зээлд хамтран ажиллах сонирхолтой байдаг. Гэвч эдийн засгийн хамтын ажиллагаа дорвитой явахгүй байгаад тус улсын засаглалын хэлбэр тодорхой хэмжээнд нөлөөлдөг боловч Өрнөдтэй хэт ойртож түншлэх нь тус улсын Москва, Бээжинтэй тогтоосон харилцааг эрсдэлд оруулах уршигтай. Тиймээс "тэнцвэр"-ийг хангаж, Өрнөдийн орнуудтай тогтоосон хамтын ажиллагаагаа цөөн салбараар хязгаарладаг.
  • Тажикистан улсын геополитикийн орчинд тооцох ёстой нэг хүчин зүйл нь яахын аргагүй Иран улс юм. Төв Азийн "стан" орнуудаас цорын ганц перс угсаа гарал, соёлын нийтлэгтэй нь Тажик улс. Энэ утгаараа Иран улс Тажикистаныг Төв Ази дахь Туркийн нөлөөг хязгаарлах "хүчин" болгон ашиглахыг оролддог.
  • Тогтворгүй Афганистантай 1357 км-ээр хил залгаа оршдог нь Тажикистаны аюулгүй байдалд ихээхэн ноцтой нөлөө үзүүлдэг. Тажикистаны хил орчмын бүс нутгууд нь Талибаны хяналтаас гадуур үйл ажиллагаа явуулдаг Исламын радикал бүлэглэлүүд болон хар тамхины наймаа эрхэлдэг бүлэглэлүүдтэй холбоотой  халдлага, довтолгооны талбар болдог. Тиймээс ОХУ-ын тэргүүлдэг Хамтын аюулгүй байдлын гэрээний байгууллага Афганистан-Тажикистаны хилийн дагуух аюулгүй байдлын нөхцөл байдал "хүнд ноцтой" хэвээр байгааг 2026 онд хүлээн зөвшөөрч, зэвсэгт бүлэглэлүүд болон мансууруулах бодисын наймаачдын өдөөсөн тогтворгүй байдлыг намжаахад хүчин чармайлтаа нэмэгдүүлэхээр төлөвлөж байна.

]]> Олон улсын харилцаа судлаач Л.Бямбаханд: Фукидитийн урхи https://ekhoron.mn/read/359 https://ekhoron.mn/read/359 Эхорон Thu, 14 May 2026 15:40:33 +0800 БНХАУ, АНУ-ын удирдагчдын өнөөдрийн хэлэлцээний эхэнд Ши Жиньпиний онцолсон "Фукидитийн урхи" хэмээх хэлц, ойлголтын утга учрыг олон улсын харилцаа судлаач Л.Бямбаханд тайлбарлажээ.



]]>
БНХАУ, АНУ-ын удирдагчдын өнөөдрийн хэлэлцээний эхэнд Ши Жиньпиний онцолсон "Фукидитийн урхи" хэмээх хэлц, ойлголтын утга учрыг олон улсын харилцаа судлаач Л.Бямбаханд тайлбарлажээ.
  • МЭӨ 499-449 оны хооронд Грекийн хоёр хүчирхэг хот улсууд болох Афин, Спарта нь Грек-Персийн дайнд холбоотон болон тулалдсан байна. Персүүдийг ялж, нутаг руу нь хөөсний дараа өмнө нь холбоотон байсан Афин, Спартын хооронд зөрчил үүсч, улмаар бараг 30 жил үргэлжилсэн Пелопоннессын дайн дэгдсэн. Энэ дайнд Спартууд ялагч болж, харин эцэс төгсгөлгүй мэт дайнаас болж Афинчууд үгүйрэн хоосорч, ялагдлын гутамшгийг амссан түүхтэй. Харамсалтай нь, эдний хэн ч өмнөх шигээ хүчирхэг байхаа болив. Фукидитийн тайлбарласнаар “Афинчуудын хүчирхэгжин мандаж, тэднээс айх айдас Спартуудын зүрхэнд хүрч, улмаар дайн гарах нь гарцаагүй болсон юм”.
  • Шинээр хүчирхэгжиж буй их гүрэн нь жанжлаж буй их гүрний байр суурийг ганхуулж, тухайн үеийн олон улсын харилцааны статус квог өөрчилдөг, ингэхдээ тэдний тэмцэл дийлэнхдээ дайнаар төгсдөг гэдгийг Фукидид урьдчилан зөгнөсөн юм.
  • МЭӨ V зуунд Афин, Спарта хоёрын хооронд өрнөсөн Пелопоннесийн дайнд хийсэн Фукидитийн дүн шинжилгээ нь хүч, мөргөлдөөн, олон улсын улс төрийн мөн чанарыг тодорхой харуулсан. Фукидитийн хувьд бидний өнөөдөр “олон улсын харилцаа” гэж нэрлэдэг зүйл нь Хэлласын Грекийн хот-улсууд эсвэл Перс, Македон зэрэг том гүрэн гүрнүүдийн аль ч бай, улсуудын тэгш бус байгууллагуудын хоорондын зайлшгүй бөгөөд харгис өрсөлдөөн юм.
  • Фукидитийн реализмын гол зарчим бол улс төрийн нийгэмлэгүүдийн байгалийн тэгш бус байдлын үзэл санаа юм. Афин, Спарта зэрэг Грекийн янз бүрийн хот-улсуудаас бүрдсэн Хэлласын ижил тэгш улсуудын цуглуулга биш байв. Үүний оронд цөөн хэдэн давамгайлсан гүрнүүд, олон жижиг, сул дорой улс төрийн нийгэмлэгүүдээс бүрддэг байв. Энэхүү тэнцвэргүй байдал нь Грекийн бус гүрнийг хамарч, Хэлласаас цааш хүрээгээ тэлж, Персийн эзэнт гүрэн хүчирхэг улсын тод жишээ болсон юм.
  • Фукидит ийм тэгш бус байдлыг засаж залруулах зүйл биш, харин улс төрийн амьдралын нөхцөл гэж хүлээн зөвшөөрөх нь зүй ёсны бөгөөд зайлшгүй гэж үзсэн. Энэхүү ертөнцийг үзэх үзлээр улс төрийн талбар нь ёс суртахууны болон эрх зүйн тэгш байдлын талбар биш харин хүчний шаталсан динамик юм. Улс орнууд хэмжээ, хүч чадлаараа бус өөрийгөө хамгаалах, бусдад нөлөөлөх чадавхаараа тэгш бус байдаг. Аристотель “Хүн бол улс төрийн амьтан” гэж тунхагласан бол Фукидитийн улс төрийн амьтад буюу улсууд нь олон улсын аюултай орчинд оршин тогтнох, хөгжих чадвараараа угаасаа тэгш бус байдаг гэсэн санааг дэвшүүлсэн.
]]>
БНХАУ, АНУ-ын удирдагчдын өнөөдрийн хэлэлцээний эхэнд Ши Жиньпиний онцолсон "Фукидитийн урхи" хэмээх хэлц, ойлголтын утга учрыг олон улсын харилцаа судлаач Л.Бямбаханд тайлбарлажээ.
  • МЭӨ 499-449 оны хооронд Грекийн хоёр хүчирхэг хот улсууд болох Афин, Спарта нь Грек-Персийн дайнд холбоотон болон тулалдсан байна. Персүүдийг ялж, нутаг руу нь хөөсний дараа өмнө нь холбоотон байсан Афин, Спартын хооронд зөрчил үүсч, улмаар бараг 30 жил үргэлжилсэн Пелопоннессын дайн дэгдсэн. Энэ дайнд Спартууд ялагч болж, харин эцэс төгсгөлгүй мэт дайнаас болж Афинчууд үгүйрэн хоосорч, ялагдлын гутамшгийг амссан түүхтэй. Харамсалтай нь, эдний хэн ч өмнөх шигээ хүчирхэг байхаа болив. Фукидитийн тайлбарласнаар “Афинчуудын хүчирхэгжин мандаж, тэднээс айх айдас Спартуудын зүрхэнд хүрч, улмаар дайн гарах нь гарцаагүй болсон юм”.
  • Шинээр хүчирхэгжиж буй их гүрэн нь жанжлаж буй их гүрний байр суурийг ганхуулж, тухайн үеийн олон улсын харилцааны статус квог өөрчилдөг, ингэхдээ тэдний тэмцэл дийлэнхдээ дайнаар төгсдөг гэдгийг Фукидид урьдчилан зөгнөсөн юм.
  • МЭӨ V зуунд Афин, Спарта хоёрын хооронд өрнөсөн Пелопоннесийн дайнд хийсэн Фукидитийн дүн шинжилгээ нь хүч, мөргөлдөөн, олон улсын улс төрийн мөн чанарыг тодорхой харуулсан. Фукидитийн хувьд бидний өнөөдөр “олон улсын харилцаа” гэж нэрлэдэг зүйл нь Хэлласын Грекийн хот-улсууд эсвэл Перс, Македон зэрэг том гүрэн гүрнүүдийн аль ч бай, улсуудын тэгш бус байгууллагуудын хоорондын зайлшгүй бөгөөд харгис өрсөлдөөн юм.
  • Фукидитийн реализмын гол зарчим бол улс төрийн нийгэмлэгүүдийн байгалийн тэгш бус байдлын үзэл санаа юм. Афин, Спарта зэрэг Грекийн янз бүрийн хот-улсуудаас бүрдсэн Хэлласын ижил тэгш улсуудын цуглуулга биш байв. Үүний оронд цөөн хэдэн давамгайлсан гүрнүүд, олон жижиг, сул дорой улс төрийн нийгэмлэгүүдээс бүрддэг байв. Энэхүү тэнцвэргүй байдал нь Грекийн бус гүрнийг хамарч, Хэлласаас цааш хүрээгээ тэлж, Персийн эзэнт гүрэн хүчирхэг улсын тод жишээ болсон юм.
  • Фукидит ийм тэгш бус байдлыг засаж залруулах зүйл биш, харин улс төрийн амьдралын нөхцөл гэж хүлээн зөвшөөрөх нь зүй ёсны бөгөөд зайлшгүй гэж үзсэн. Энэхүү ертөнцийг үзэх үзлээр улс төрийн талбар нь ёс суртахууны болон эрх зүйн тэгш байдлын талбар биш харин хүчний шаталсан динамик юм. Улс орнууд хэмжээ, хүч чадлаараа бус өөрийгөө хамгаалах, бусдад нөлөөлөх чадавхаараа тэгш бус байдаг. Аристотель “Хүн бол улс төрийн амьтан” гэж тунхагласан бол Фукидитийн улс төрийн амьтад буюу улсууд нь олон улсын аюултай орчинд оршин тогтнох, хөгжих чадвараараа угаасаа тэгш бус байдаг гэсэн санааг дэвшүүлсэн.
]]> Ши Жиньпин, Доналд Трамп нарын хэлэлцээ ба Америк-Хятадын ашиг сонирхлын илэрхийлэл https://ekhoron.mn/read/358 https://ekhoron.mn/read/358 Эхорон Thu, 14 May 2026 15:27:26 +0800 БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин, БНХАУ-д төрийн айлчлал хийж буй АНУ-ын ерөнхийлөгч Дональд Трамптай хэлэлцээ нар
өнөөдөр Бээжин хотын Ардын их хурлын ордонд хэлэлцээ хийлээ.


]]>
БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин, БНХАУ-д төрийн айлчлал хийж буй АНУ-ын ерөнхийлөгч Доналд Трамптай хэлэлцээ нар
өнөөдөр Бээжин хотын Ардын их хурлын ордонд хэлэлцээ хийлээ.

Энэхүү хэлэлцээ бол дэлхийн хамгийн том хоёр хэт их гүрний ашиг сонирхол, байр суурь, хандлагын илэрхийлэл гэж болно. 

БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпиний онцолсон санаанууд:
  • Дэлхий дахинд зуун жилд тохиогоогүй өөрчлөлт хурдацтай өрнөж, олон улсын нөхцөл байдал ээдрээтэй болж байна.
  • Энэ үед Хятад, Америк хоёр “Фукидитийн урхи”-г даван туулж, их гүрнүүдийн харилцааны шинэ загварыг бий болгож, дэлхий нийтийн сорилтуудыг хамтдаа даван туулж, дэлхийд илүү тогтвортой байдал авчирч чадах эсэх, хоёр орны ард түмний сайн сайхан болон хүн төрөлхтний ирээдүйг харгалзан хоёр улсын харилцааны илүү сайн ирээдүйг хамтдаа бүтээж чадах эсэх нь түүх, дэлхий, ард түмний өмнө тавигдсан асуулт бөгөөд их гүрнүүдийн удирдагчдын хамтдаа бичих ёстой цаг үеийн хариулт мөн.
  • Трамп ерөнхийлөгчтэй хамтран Хятад–Америкийн харилцааны “том хөлөг онгоц”-ыг зөв чиглүүлж, 2026 оныг хоёр орны харилцааны түүхэн, бэлгэдлийн чанартай шинэ эхлэл болгоход бэлэн байна.
  • Хятадын тал Хятад–Америкийн харилцааг эрүүл тогтвортой хөгжүүлэхэд анхаарч байна
  • Хоёр тал “Хятад–Америкийн стратегийн бүтээлч тогтвортой харилцаа”-г хоёр орны харилцааны шинэ байр суурь болгохоор санал нэгдсэн нь ирэх гурван жил болон түүнээс цааших хугацаанд стратегийн чиглэл болно гэдэгт итгэлтэй байна.
  • “Стратегийн бүтээлч тогтвортой байдал” гэдэг нь хамтын ажиллагаанд суурилсан эерэг тогтвортой байдал, өрсөлдөөнийг зохистой түвшинд барьсан эрүүл тогтвортой байдал, санал зөрөлдөөнийг хяналттай байлгасан хэвийн тогтвортой байдал, энх тайвныг хадгалсан урт хугацааны тогтвортой байдал байх ёстой.
  • Хятад–Америкийн эдийн засаг, худалдааны харилцааны мөн чанар нь харилцан ашигтай хамтын ажиллагаа бөгөөд санал зөрөлдөөн, маргаантай асуудлыг тэгш эрхтэй зөвшилцлөөр шийдвэрлэх нь цорын ганц зөв сонголт.
  • Өчигдөр хоёр улсын эдийн засаг, худалдааны багууд ерөнхийдөө тэнцвэртэй, эерэг үр дүнд хүрсэн нь хоёр орны ард иргэд болон дэлхий дахинд сайн мэдээ болсон.
  • Өнөөгийн энэ эерэг хандлагыг хамтдаа хамгаалах шаардлага.
  • Хятад улсын нээлттэй бодлого улам өргөжинө.
  • Америкийн аж ахуйн нэгжүүд Хятадын шинэчлэл, нээлттэй бодлогод гүн оролцож байгааг сайшааж байна.
  • Америкийн талтай харилцан ашигтай хамтын ажиллагааг өргөжүүлэхийг Хятадын тал дэмжинэ.
  • Хоёр тал улс төр, дипломат болон цэргийн харилцааны сувгийг үр дүнтэй ашиглаж, худалдаа, эрүүл мэнд, хөдөө аж ахуй, аялал жуулчлал, хүмүүнлэг, хууль сахиулах зэрэг салбарын хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх ёстой.
  • Тайванийн асуудал нь Хятад–Америкийн харилцаа дахь хамгийн чухал асуудал. Энэ асуудлыг зөв зохицуулж чадвал хоёр орны харилцаа ерөнхийдөө тогтвортой байна, харин буруу зохицуулбал мөргөлдөөнд хүрч, хоёр орны харилцааг аюултай байдалд хүргэнэ.
  • “Тайванийн тусгаар тогтнол” болон Тайванийн хоолойн энх тайван нь үл зохицох зүйл бөгөөд Тайванийн хоолойн энх тайван, тогтвортой байдлыг хамгаалах нь Хятад, Америкийн хамгийн том нийтлэг ашиг сонирхол.
  • Америкийн талаас Тайванийн асуудалд маш болгоомжтой хандахыг хүсье.
АНУ-ын ерөнхийлөгч Доналд Трампын онцолсон санаанууд:
  • Хятадад төрийн айлчлал хийж байгаадаа туйлын баяртай байна.
  • Америк–Хятадын харилцаа сайн байгаа бөгөөд өөрөө Ши Жиньпинтэй Америк–Хятадын төрийн тэргүүнүүдийн түүхэн дэх хамгийн удаан, хамгийн сайн харилцааг тогтоосон.
  • Ши Жиньпин дарга бол агуу удирдагч, Хятад улс бол агуу улс.
  • Би Хятадын ард түмнийг гүнээ хүндэтгэдэг.
  • Өнөөдрийн уулзалт нь дэлхий нийтийн анхаарлыг татсан чухал уулзалт болж байна.
  • Ши Жиньпин даргатай хамтран харилцаа холбоо, хамтын ажиллагааг бэхжүүлж, санал зөрөлдөөнийг зохистой шийдвэрлэн, Америк–Хятадын харилцааг түүхэн дэх хамгийн сайн түвшинд хүргэж, хоёр орны илүү сайхан ирээдүйг хамтдаа бүтээхэд бэлэн байна.
  • Америк, Хятад бол дэлхийн хамгийн чухал, хамгийн хүчирхэг улсууд бөгөөд хамтын ажиллагаагаар хоёр орон төдийгүй дэлхийд олон сайн зүйл хийж чадна.
  • Тийм учраас энэ удаагийн айлчлалдаа Америкийн бизнесийн салбарын нэр хүндтэй төлөөлөгчдийг дагуулан ирсэн бөгөөд тэд бүгд Хятадыг хүндэтгэж, хамтын ажиллагааг чухалчилж, Хятадтай хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлэхийг идэвхтэй дэмжиж байгаа гэжээ.
Мөн хоёр улсын төрийн тэргүүн Ойрх Дорнодын нөхцөл байдал, Украины хямрал, Солонгосын хойгийн асуудал зэрэг олон улсын болон бүс нутгийн томоохон асуудлаар санал солилцож, энэ жилийн Ази, Номхон далайн эдийн засгийн хамтын ажиллагааны байгууллагын удирдагчдын албан бус уулзалт болон “Их 20”-ийн дээд хэмжээний уулзалтыг харилцан дэмжиж, амжилттай зохион байгуулахаар санал нэгджээ.
Хэлэлцээний өмнө Ши Жиньпин Ардын их хурлын ордны зүүн талын талбайд Д.Трампад зориулан угтах ёслол зохион байгуулсан юм.

Харин хэлэлцээний дараа БНХАУ-ын соёл уламжлалын бэлгэдэл, 15 дугаар зуунд баригдсан Тэнгэрийн сүмд Ши Жиньпин, Доналд Трамп нар хамтдаа зочилжээ.

]]>
БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин, БНХАУ-д төрийн айлчлал хийж буй АНУ-ын ерөнхийлөгч Доналд Трамптай хэлэлцээ нар
өнөөдөр Бээжин хотын Ардын их хурлын ордонд хэлэлцээ хийлээ.

Энэхүү хэлэлцээ бол дэлхийн хамгийн том хоёр хэт их гүрний ашиг сонирхол, байр суурь, хандлагын илэрхийлэл гэж болно. 

БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпиний онцолсон санаанууд:
  • Дэлхий дахинд зуун жилд тохиогоогүй өөрчлөлт хурдацтай өрнөж, олон улсын нөхцөл байдал ээдрээтэй болж байна.
  • Энэ үед Хятад, Америк хоёр “Фукидитийн урхи”-г даван туулж, их гүрнүүдийн харилцааны шинэ загварыг бий болгож, дэлхий нийтийн сорилтуудыг хамтдаа даван туулж, дэлхийд илүү тогтвортой байдал авчирч чадах эсэх, хоёр орны ард түмний сайн сайхан болон хүн төрөлхтний ирээдүйг харгалзан хоёр улсын харилцааны илүү сайн ирээдүйг хамтдаа бүтээж чадах эсэх нь түүх, дэлхий, ард түмний өмнө тавигдсан асуулт бөгөөд их гүрнүүдийн удирдагчдын хамтдаа бичих ёстой цаг үеийн хариулт мөн.
  • Трамп ерөнхийлөгчтэй хамтран Хятад–Америкийн харилцааны “том хөлөг онгоц”-ыг зөв чиглүүлж, 2026 оныг хоёр орны харилцааны түүхэн, бэлгэдлийн чанартай шинэ эхлэл болгоход бэлэн байна.
  • Хятадын тал Хятад–Америкийн харилцааг эрүүл тогтвортой хөгжүүлэхэд анхаарч байна
  • Хоёр тал “Хятад–Америкийн стратегийн бүтээлч тогтвортой харилцаа”-г хоёр орны харилцааны шинэ байр суурь болгохоор санал нэгдсэн нь ирэх гурван жил болон түүнээс цааших хугацаанд стратегийн чиглэл болно гэдэгт итгэлтэй байна.
  • “Стратегийн бүтээлч тогтвортой байдал” гэдэг нь хамтын ажиллагаанд суурилсан эерэг тогтвортой байдал, өрсөлдөөнийг зохистой түвшинд барьсан эрүүл тогтвортой байдал, санал зөрөлдөөнийг хяналттай байлгасан хэвийн тогтвортой байдал, энх тайвныг хадгалсан урт хугацааны тогтвортой байдал байх ёстой.
  • Хятад–Америкийн эдийн засаг, худалдааны харилцааны мөн чанар нь харилцан ашигтай хамтын ажиллагаа бөгөөд санал зөрөлдөөн, маргаантай асуудлыг тэгш эрхтэй зөвшилцлөөр шийдвэрлэх нь цорын ганц зөв сонголт.
  • Өчигдөр хоёр улсын эдийн засаг, худалдааны багууд ерөнхийдөө тэнцвэртэй, эерэг үр дүнд хүрсэн нь хоёр орны ард иргэд болон дэлхий дахинд сайн мэдээ болсон.
  • Өнөөгийн энэ эерэг хандлагыг хамтдаа хамгаалах шаардлага.
  • Хятад улсын нээлттэй бодлого улам өргөжинө.
  • Америкийн аж ахуйн нэгжүүд Хятадын шинэчлэл, нээлттэй бодлогод гүн оролцож байгааг сайшааж байна.
  • Америкийн талтай харилцан ашигтай хамтын ажиллагааг өргөжүүлэхийг Хятадын тал дэмжинэ.
  • Хоёр тал улс төр, дипломат болон цэргийн харилцааны сувгийг үр дүнтэй ашиглаж, худалдаа, эрүүл мэнд, хөдөө аж ахуй, аялал жуулчлал, хүмүүнлэг, хууль сахиулах зэрэг салбарын хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх ёстой.
  • Тайванийн асуудал нь Хятад–Америкийн харилцаа дахь хамгийн чухал асуудал. Энэ асуудлыг зөв зохицуулж чадвал хоёр орны харилцаа ерөнхийдөө тогтвортой байна, харин буруу зохицуулбал мөргөлдөөнд хүрч, хоёр орны харилцааг аюултай байдалд хүргэнэ.
  • “Тайванийн тусгаар тогтнол” болон Тайванийн хоолойн энх тайван нь үл зохицох зүйл бөгөөд Тайванийн хоолойн энх тайван, тогтвортой байдлыг хамгаалах нь Хятад, Америкийн хамгийн том нийтлэг ашиг сонирхол.
  • Америкийн талаас Тайванийн асуудалд маш болгоомжтой хандахыг хүсье.
АНУ-ын ерөнхийлөгч Доналд Трампын онцолсон санаанууд:
  • Хятадад төрийн айлчлал хийж байгаадаа туйлын баяртай байна.
  • Америк–Хятадын харилцаа сайн байгаа бөгөөд өөрөө Ши Жиньпинтэй Америк–Хятадын төрийн тэргүүнүүдийн түүхэн дэх хамгийн удаан, хамгийн сайн харилцааг тогтоосон.
  • Ши Жиньпин дарга бол агуу удирдагч, Хятад улс бол агуу улс.
  • Би Хятадын ард түмнийг гүнээ хүндэтгэдэг.
  • Өнөөдрийн уулзалт нь дэлхий нийтийн анхаарлыг татсан чухал уулзалт болж байна.
  • Ши Жиньпин даргатай хамтран харилцаа холбоо, хамтын ажиллагааг бэхжүүлж, санал зөрөлдөөнийг зохистой шийдвэрлэн, Америк–Хятадын харилцааг түүхэн дэх хамгийн сайн түвшинд хүргэж, хоёр орны илүү сайхан ирээдүйг хамтдаа бүтээхэд бэлэн байна.
  • Америк, Хятад бол дэлхийн хамгийн чухал, хамгийн хүчирхэг улсууд бөгөөд хамтын ажиллагаагаар хоёр орон төдийгүй дэлхийд олон сайн зүйл хийж чадна.
  • Тийм учраас энэ удаагийн айлчлалдаа Америкийн бизнесийн салбарын нэр хүндтэй төлөөлөгчдийг дагуулан ирсэн бөгөөд тэд бүгд Хятадыг хүндэтгэж, хамтын ажиллагааг чухалчилж, Хятадтай хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлэхийг идэвхтэй дэмжиж байгаа гэжээ.
Мөн хоёр улсын төрийн тэргүүн Ойрх Дорнодын нөхцөл байдал, Украины хямрал, Солонгосын хойгийн асуудал зэрэг олон улсын болон бүс нутгийн томоохон асуудлаар санал солилцож, энэ жилийн Ази, Номхон далайн эдийн засгийн хамтын ажиллагааны байгууллагын удирдагчдын албан бус уулзалт болон “Их 20”-ийн дээд хэмжээний уулзалтыг харилцан дэмжиж, амжилттай зохион байгуулахаар санал нэгджээ.
Хэлэлцээний өмнө Ши Жиньпин Ардын их хурлын ордны зүүн талын талбайд Д.Трампад зориулан угтах ёслол зохион байгуулсан юм.

Харин хэлэлцээний дараа БНХАУ-ын соёл уламжлалын бэлгэдэл, 15 дугаар зуунд баригдсан Тэнгэрийн сүмд Ши Жиньпин, Доналд Трамп нар хамтдаа зочилжээ.

]]>