Эдийн засаг - Ekhoron.mn | Эх орны өнцөг бүрээс https://ekhoron.mn/ en Эдийн засаг - Ekhoron.mn | Эх орны өнцөг бүрээс DataLife Engine Төрийн өмчит зарим үйлдвэрийн газрыг өөрчлөн байгуулж, татан буулгана https://ekhoron.mn/read/790 https://ekhoron.mn/read/790 Эхорон Wed, 09 Sep 2026 16:01:35 +0800 Засгийн газрын ээлжит хуралдаан 2026 оны есдүгээр сарын 9-нд болж, төрийн өмчит зарим үйлдвэрийн газрыг өөрчлөн байгуулах, татан буулгах Засгийн газрын тогтоолыг баталлаа. 


]]> Засгийн газрын ээлжит хуралдаан 2026 оны есдүгээр сарын 9-нд болж, төрийн өмчит зарим үйлдвэрийн газрыг өөрчлөн байгуулах, татан буулгах Засгийн газрын тогтоолыг баталлаа. 

"Төрийн өмчит үйлдвэрийн газрын талаар авах зарим арга хэмжээний тухай Засгийн газрын тогтоол батлагдсанаар Төрийн болон орон нутгийн өмчит компанийн засаглалын тухай хууль хэрэгжиж эхэллээ. Төрийн өмчит үйлдвэрийн газруудын 30 хувийг цомхотгож, 25 байгууллагыг төсвөөс гаргалаа. 108-324 орон тоог оновчилж, цалин бусад урсгал зардлаас 30 тэрбум төгрөг хэмнэнэ” гэдгийг Ерөнхий сайд Н.Учрал мэдэгдлээ.

Төрийн болон орон нутгийн өмчит компанийн засаглалын тухай хуулийг 2027 оны нэгдүгээр сарын 01-нээс дагаж мөрдөхтэй холбогдуулан хуулийн хэрэгжилтийг хангах хүрээнд төрийн өмчийн компани болгон өөрчлөн байгуулах төрийн өмчит үйлдвэрийн газрын жагсаалт, төрийн өмчит нийтийн үйлчилгээний байгууллага болгон өөрчлөн байгуулах төрийн өмчит үйлдвэрийн газрын жагсаалт, татан буулгах төрийн өмчит үйлдвэрийн газрын жагсаалтыг Засгийн газрын тогтоолын хавсралтаар тус тус батлав. 

Тогтоолын төсөлд тусгагдсанаар нэгтгэх, татан буулгах арга хэмжээнд төрийн өмчит үйлдвэрийн 25 газар хамрагдаж байна. 2025 оны байдлаар эдгээр байгууллага нийт 2,162 ажилтантай, 73.2 тэрбум төгрөгийн жилийн цалингийн сантай ажиллажээ. 

Урьдчилсан тооцооллоор удирдлага, захиргаа, үйлчилгээний давхардсан чиг үүргийг нэгтгэн, бүтэц, орон тоог оновчтой болгоно. Байгууллагуудын байр ашиглалт, тээврийн үйлчилгээ, бичиг хэрэг, худалдан авах ажиллагаа, мэдээллийн технологи болон бусад захиргаа, үйлчилгээний чиг үүргийг төвлөрүүлснээр урсгал зардлыг бууруулах, төсвийн санхүүжилтийн үр ашгийг нэмэгдүүлнэ. 

Цаашид улсын төсвөөс санхүүгийн дэмжлэг авдаг байгууллагуудын бүтэц, үйл ажиллагааг оновчтой болгосноор үр ашиг нэмэгдэж, төсвийн ачаалал үе шаттай буурна үзэж байна.

2025 тайлангаас үзвэл төрийн өмчит үйлдвэрийн 65 газар 7,030 ажилтантайгаар үйл ажиллагаа явуулж байна. Эдгээр 65 газрын 26 нь үйл ажиллагааныхаа орлогоор зардлаа бүрэн санхүүжүүлдэг бол 39 нь улсын төсвөөс нийт 153.1 тэрбум төгрөгийн татаас авч байна.

]]> Засгийн газрын ээлжит хуралдаан 2026 оны есдүгээр сарын 9-нд болж, төрийн өмчит зарим үйлдвэрийн газрыг өөрчлөн байгуулах, татан буулгах Засгийн газрын тогтоолыг баталлаа. 

"Төрийн өмчит үйлдвэрийн газрын талаар авах зарим арга хэмжээний тухай Засгийн газрын тогтоол батлагдсанаар Төрийн болон орон нутгийн өмчит компанийн засаглалын тухай хууль хэрэгжиж эхэллээ. Төрийн өмчит үйлдвэрийн газруудын 30 хувийг цомхотгож, 25 байгууллагыг төсвөөс гаргалаа. 108-324 орон тоог оновчилж, цалин бусад урсгал зардлаас 30 тэрбум төгрөг хэмнэнэ” гэдгийг Ерөнхий сайд Н.Учрал мэдэгдлээ.

Төрийн болон орон нутгийн өмчит компанийн засаглалын тухай хуулийг 2027 оны нэгдүгээр сарын 01-нээс дагаж мөрдөхтэй холбогдуулан хуулийн хэрэгжилтийг хангах хүрээнд төрийн өмчийн компани болгон өөрчлөн байгуулах төрийн өмчит үйлдвэрийн газрын жагсаалт, төрийн өмчит нийтийн үйлчилгээний байгууллага болгон өөрчлөн байгуулах төрийн өмчит үйлдвэрийн газрын жагсаалт, татан буулгах төрийн өмчит үйлдвэрийн газрын жагсаалтыг Засгийн газрын тогтоолын хавсралтаар тус тус батлав. 

Тогтоолын төсөлд тусгагдсанаар нэгтгэх, татан буулгах арга хэмжээнд төрийн өмчит үйлдвэрийн 25 газар хамрагдаж байна. 2025 оны байдлаар эдгээр байгууллага нийт 2,162 ажилтантай, 73.2 тэрбум төгрөгийн жилийн цалингийн сантай ажиллажээ. 

Урьдчилсан тооцооллоор удирдлага, захиргаа, үйлчилгээний давхардсан чиг үүргийг нэгтгэн, бүтэц, орон тоог оновчтой болгоно. Байгууллагуудын байр ашиглалт, тээврийн үйлчилгээ, бичиг хэрэг, худалдан авах ажиллагаа, мэдээллийн технологи болон бусад захиргаа, үйлчилгээний чиг үүргийг төвлөрүүлснээр урсгал зардлыг бууруулах, төсвийн санхүүжилтийн үр ашгийг нэмэгдүүлнэ. 

Цаашид улсын төсвөөс санхүүгийн дэмжлэг авдаг байгууллагуудын бүтэц, үйл ажиллагааг оновчтой болгосноор үр ашиг нэмэгдэж, төсвийн ачаалал үе шаттай буурна үзэж байна.

2025 тайлангаас үзвэл төрийн өмчит үйлдвэрийн 65 газар 7,030 ажилтантайгаар үйл ажиллагаа явуулж байна. Эдгээр 65 газрын 26 нь үйл ажиллагааныхаа орлогоор зардлаа бүрэн санхүүжүүлдэг бол 39 нь улсын төсвөөс нийт 153.1 тэрбум төгрөгийн татаас авч байна.

]]> “Сэлбэ ухаалаг хот”-ын ундны усны шугамыг зэс хоолойгоор угсарч байна https://ekhoron.mn/read/788 https://ekhoron.mn/read/788 Эхорон Wed, 09 Sep 2026 15:27:25 +0800 Нийслэлийн Чингэлтэй, Сүхбаатар дүүргийн нутаг дэвсгэрт нийт 158 га талбайг хамарсан “Сэлбэ хот” төслийн бүтээн байгуулалтын явц 38.6 хувьтай хэрэгжиж байна. Энэ нь одоогийн 3, 4 дүгээр хорооллыг Өнөр хороололтой нэгтгэсэнтэй дүйх хэмжээний бүтээн байгуулалт юм.


]]> Нийслэлийн Чингэлтэй, Сүхбаатар дүүргийн нутаг дэвсгэрт нийт 158 га талбайг хамарсан “Сэлбэ хот” төслийн бүтээн байгуулалтын явц 38.6 хувьтай хэрэгжиж байна. Энэ нь одоогийн 3, 4 дүгээр хорооллыг Өнөр хороололтой нэгтгэсэнтэй дүйх хэмжээний бүтээн байгуулалт юм.

Өнөөдрийн байдлаар төслийн зарим барилгын өрлөг болон цонх, фасад, дотор засал, шугам сүлжээний ажлыг гүйцэтгэж эхэлсэн. Тухайлбал, ундны усны шугам сүлжээнд зэс хоолойг ашиглаж байна. Энэ нь оршин суугчдын хүнсний хэрэглээнд тохиромжтой бөгөөд зэс нь бактерийн үржлийг дарангуйлах шинж чанартай тул ус дамжуулах шугамд эрүүл ахуйн давуу талтай. Мөн механик бат бөх, ашиглалтын хугацаа урт байхаас гадна хуванцар хоолойтой харьцуулахад зэс нь шатдаггүй, өндөр температурт илүү тэсвэртэй. Төсөлд ашиглаж буй зэс хоолой нь MNS EN 1057 стандартыг хангасан бөгөөд энэ нь Европын EN 1057 стандарттай уялдсан байна. Өөрөөр хэлбэл, EN 1057 стандарт нь халуун болон хүйтэн усны түгээх сүлжээнд ашиглах оёдолгүй зэс хоолойд тавигдах техникийн шаардлагыг тодорхойлдог. Оёдолгүй зэс хоолой нь гагнаж нийлүүлсэн уртын оёдолгүй тул хоолойн бүтцийн жигд байдал сайн, даралт болон механик ачааллыг найдвартай даадаг. Мөн хоолойн уртын дагуу гагнаасгүй учир гагнаасны гэмтэл, салалттай холбоотой эрсдэл байхгүйгээс гадна зэврэлт, өндөр температурт тэсвэртэй, галд шатдаггүй зэрэг давуу талтайг “Сэлбэ 20 минутын хот корпорац” ХХК-ийн Чанарын хэлтсийн менежер Д.Одгэрэл онцоллоо.

ДАМБАДАРЖАА ДУЛААНЫ СТАНЦЫН БАРИЛГА УГСРАЛТЫН АЖИЛ 70 ХУВЬТАЙ

Сэлбэ дэд төвийг дулаанаар хангах 63 МВт Дамбадаржаа дулааны станцын барилга угсралтын ажил 70 хувьтай үргэлжилж байна. Станцын эхний туршилт тохируулгыг энэ оны арванхоёрдугаар сарын сүүлчээр хийж дуусгахаар төлөвлөжээ. Энэхүү станц бүрэн ашиглалтад орсноор Дамбадаржаа болон Сэлбэ дэд төв орчмын 5000 өрхийг дулаанаар хангах юм. Мөн нийслэлийн дулаан хангамжийн хүчин чадлыг нэмэгдүүлж, өвлийн оргил ачааллын үед үүсдэг дулааны хэрэглээний хязгаарлалтыг бууруулахад чухал ач холбогдолтой. 

Өнөөдрийн байдлаар гурван зуухны үндсэн барилга, тоног төхөөрөмж, металл хийц, нүүрсний агуулах, туузан дамжуулга, уутат шүүлтүүр, яндан болон бусад туслах байгууламжийн угсралтын ажил үргэлжилж байна. Барилгын ерөнхий гүйцэтгэгч “Хятадын Хоёрдугаар металлурги групп корпорац” ХХК-ийн 150 инженер, техникийн ажилтан ажиллаж байна гэдгийг Дамбадаржаа дулааны станц төслийн Дулаан хангамжийн инженер Г.Цэнд онцоллоо.

СЭЛБЭ ХОТОД 3 СУРГУУЛЬ, 5 ЦЭЦЭРЛЭГ БАРИНА

Сэлбэ хотод нийт 8600 орчим өрхийн 113 блок орон сууц, гурван сургууль, таван цэцэрлэг, эмнэлэг, спорт байгууламж баригдана. Мөн 8 км авто зам, 39 км явган зам, 23 км дугуйн зам, 3,6 га талбайд тоглоомын талбай, амралт чөлөөт цаг өнгөрөөх хүрээлэн барихаар төлөвлөжээ. Төслийн нийт талбайн 37 хувь буюу 58 га-д ногоон байгууламж барих бөгөөд энэ нь нэг айл өрхөд ногдох ногоон байгууламжийн хүртээмж ихтэй төсөл болж байна. Үүний үр дүнд тухайн бүсийн агаарын бохирдол эхний ээлжид 1.4, хэтдээ 7.7 хувиар буурах судалгаа гарсан.

“СЭЛБЭ УХААЛАГ ХОТ” ТӨСЛИЙН ТАЛААР ИРГЭДИЙН ТҮГЭЭМЭЛ АСУУЛТАД ӨГӨХ ХАРИУЛТ

-Сэлбэ хот төслийг “Хорин минутын хот” гэж тодотгох ач холбогдол нь юу вэ?

-Төсөл нь 158 га талбайд хэрэгжиж байгаа бөгөөд оршин суугч иргэд сургууль, цэцэрлэг, эмнэлэг, худалдаа үйлчилгээ, спорт, соёл, нийгмийн үйлчилгээг 20 минутын хугацаанд Сэлбэ хотоосоо авах инженерийн төлөвлөлтийг бүрдүүлж байна.

-Хэдэн га газар чөлөөлсөн бэ?

-Төслийн нийт 2206 нэгж талбарыг чөлөөлж, 158 га талбайн 88 га талбайд хөрсний энгийн бохирдлыг ариутгасан. Үүний үр дүнд өнөөдрийн байдлаар тухайн орчны 15,600 яндан устаж, 12,000 нүхэн жорлонг буулган ариутгал хийсэн байна.

-Иргэд хэзээнээс байрандаа орох вэ?

-Төслийн хүрээнд 45,000 гаруй иргэнийг орон сууцжуулна. Оршин суугчдыг 2027 оны 2 дугаар улирлаас эхлэн хүлээн авна. Харин худалдаа үйлчилгээ, сургууль цэцэрлэг нь 2028 оны 4 дүгээр улирлаас эхлэн үе шаттайгаар ашиглалтад орно.

-Төслийн эрчим хүчний хэрэглээг хэрхэн хангах вэ?

-Орон сууцны дээвэр дээр нарны панел суурилуулж, орцны гэрэлтүүлэг, лифт зэрэг нийтийн зориулалттай цахилгаан хэрэглээг эрчим хүчний хэмнэлттэйгээр шийдвэрлэнэ.

Эх сурвалж: НЗДТГ

]]> Нийслэлийн Чингэлтэй, Сүхбаатар дүүргийн нутаг дэвсгэрт нийт 158 га талбайг хамарсан “Сэлбэ хот” төслийн бүтээн байгуулалтын явц 38.6 хувьтай хэрэгжиж байна. Энэ нь одоогийн 3, 4 дүгээр хорооллыг Өнөр хороололтой нэгтгэсэнтэй дүйх хэмжээний бүтээн байгуулалт юм.

Өнөөдрийн байдлаар төслийн зарим барилгын өрлөг болон цонх, фасад, дотор засал, шугам сүлжээний ажлыг гүйцэтгэж эхэлсэн. Тухайлбал, ундны усны шугам сүлжээнд зэс хоолойг ашиглаж байна. Энэ нь оршин суугчдын хүнсний хэрэглээнд тохиромжтой бөгөөд зэс нь бактерийн үржлийг дарангуйлах шинж чанартай тул ус дамжуулах шугамд эрүүл ахуйн давуу талтай. Мөн механик бат бөх, ашиглалтын хугацаа урт байхаас гадна хуванцар хоолойтой харьцуулахад зэс нь шатдаггүй, өндөр температурт илүү тэсвэртэй. Төсөлд ашиглаж буй зэс хоолой нь MNS EN 1057 стандартыг хангасан бөгөөд энэ нь Европын EN 1057 стандарттай уялдсан байна. Өөрөөр хэлбэл, EN 1057 стандарт нь халуун болон хүйтэн усны түгээх сүлжээнд ашиглах оёдолгүй зэс хоолойд тавигдах техникийн шаардлагыг тодорхойлдог. Оёдолгүй зэс хоолой нь гагнаж нийлүүлсэн уртын оёдолгүй тул хоолойн бүтцийн жигд байдал сайн, даралт болон механик ачааллыг найдвартай даадаг. Мөн хоолойн уртын дагуу гагнаасгүй учир гагнаасны гэмтэл, салалттай холбоотой эрсдэл байхгүйгээс гадна зэврэлт, өндөр температурт тэсвэртэй, галд шатдаггүй зэрэг давуу талтайг “Сэлбэ 20 минутын хот корпорац” ХХК-ийн Чанарын хэлтсийн менежер Д.Одгэрэл онцоллоо.

ДАМБАДАРЖАА ДУЛААНЫ СТАНЦЫН БАРИЛГА УГСРАЛТЫН АЖИЛ 70 ХУВЬТАЙ

Сэлбэ дэд төвийг дулаанаар хангах 63 МВт Дамбадаржаа дулааны станцын барилга угсралтын ажил 70 хувьтай үргэлжилж байна. Станцын эхний туршилт тохируулгыг энэ оны арванхоёрдугаар сарын сүүлчээр хийж дуусгахаар төлөвлөжээ. Энэхүү станц бүрэн ашиглалтад орсноор Дамбадаржаа болон Сэлбэ дэд төв орчмын 5000 өрхийг дулаанаар хангах юм. Мөн нийслэлийн дулаан хангамжийн хүчин чадлыг нэмэгдүүлж, өвлийн оргил ачааллын үед үүсдэг дулааны хэрэглээний хязгаарлалтыг бууруулахад чухал ач холбогдолтой. 

Өнөөдрийн байдлаар гурван зуухны үндсэн барилга, тоног төхөөрөмж, металл хийц, нүүрсний агуулах, туузан дамжуулга, уутат шүүлтүүр, яндан болон бусад туслах байгууламжийн угсралтын ажил үргэлжилж байна. Барилгын ерөнхий гүйцэтгэгч “Хятадын Хоёрдугаар металлурги групп корпорац” ХХК-ийн 150 инженер, техникийн ажилтан ажиллаж байна гэдгийг Дамбадаржаа дулааны станц төслийн Дулаан хангамжийн инженер Г.Цэнд онцоллоо.

СЭЛБЭ ХОТОД 3 СУРГУУЛЬ, 5 ЦЭЦЭРЛЭГ БАРИНА

Сэлбэ хотод нийт 8600 орчим өрхийн 113 блок орон сууц, гурван сургууль, таван цэцэрлэг, эмнэлэг, спорт байгууламж баригдана. Мөн 8 км авто зам, 39 км явган зам, 23 км дугуйн зам, 3,6 га талбайд тоглоомын талбай, амралт чөлөөт цаг өнгөрөөх хүрээлэн барихаар төлөвлөжээ. Төслийн нийт талбайн 37 хувь буюу 58 га-д ногоон байгууламж барих бөгөөд энэ нь нэг айл өрхөд ногдох ногоон байгууламжийн хүртээмж ихтэй төсөл болж байна. Үүний үр дүнд тухайн бүсийн агаарын бохирдол эхний ээлжид 1.4, хэтдээ 7.7 хувиар буурах судалгаа гарсан.

“СЭЛБЭ УХААЛАГ ХОТ” ТӨСЛИЙН ТАЛААР ИРГЭДИЙН ТҮГЭЭМЭЛ АСУУЛТАД ӨГӨХ ХАРИУЛТ

-Сэлбэ хот төслийг “Хорин минутын хот” гэж тодотгох ач холбогдол нь юу вэ?

-Төсөл нь 158 га талбайд хэрэгжиж байгаа бөгөөд оршин суугч иргэд сургууль, цэцэрлэг, эмнэлэг, худалдаа үйлчилгээ, спорт, соёл, нийгмийн үйлчилгээг 20 минутын хугацаанд Сэлбэ хотоосоо авах инженерийн төлөвлөлтийг бүрдүүлж байна.

-Хэдэн га газар чөлөөлсөн бэ?

-Төслийн нийт 2206 нэгж талбарыг чөлөөлж, 158 га талбайн 88 га талбайд хөрсний энгийн бохирдлыг ариутгасан. Үүний үр дүнд өнөөдрийн байдлаар тухайн орчны 15,600 яндан устаж, 12,000 нүхэн жорлонг буулган ариутгал хийсэн байна.

-Иргэд хэзээнээс байрандаа орох вэ?

-Төслийн хүрээнд 45,000 гаруй иргэнийг орон сууцжуулна. Оршин суугчдыг 2027 оны 2 дугаар улирлаас эхлэн хүлээн авна. Харин худалдаа үйлчилгээ, сургууль цэцэрлэг нь 2028 оны 4 дүгээр улирлаас эхлэн үе шаттайгаар ашиглалтад орно.

-Төслийн эрчим хүчний хэрэглээг хэрхэн хангах вэ?

-Орон сууцны дээвэр дээр нарны панел суурилуулж, орцны гэрэлтүүлэг, лифт зэрэг нийтийн зориулалттай цахилгаан хэрэглээг эрчим хүчний хэмнэлттэйгээр шийдвэрлэнэ.

Эх сурвалж: НЗДТГ

]]> Шатахуунгүй байгаа 17 суманд яаралтай шатахуун хүргүүлнэ https://ekhoron.mn/read/780 https://ekhoron.mn/read/780 Эхорон Tue, 08 Sep 2026 09:30:23 +0800
Ерөнхий сайдын захирамжаар байгуулагдсан шатахууны хангамж, түгээлтийг нэмэгдүүлэх үүрэг бүхий шуурхай штабын ээлжит хурал өнөөдөр боллоо.
Хурлаар хөдөө орон нутгийн түвшинд шатахуунгүй байгаа 17 суманд хангамжийг түргэн шуурхай хүргэх болоод ачаалал нэмэгдэж байгаа аймгуудад анхаарал хандуулахыг АМГТГ болоод Нефтийн бүтээгдэхүүн импортлогч аж ахуй нэгжүүдэд сануулж, тодорхой үүргийг өглөө.


]]>
Ерөнхий сайдын захирамжаар байгуулагдсан шатахууны хангамж, түгээлтийг нэмэгдүүлэх үүрэг бүхий шуурхай штабын ээлжит хурал өчигдөр боллоо.
Хурлаар хөдөө орон нутгийн түвшинд шатахуунгүй байгаа 17 суманд хангамжийг түргэн шуурхай хүргэх болоод ачаалал нэмэгдэж байгаа аймгуудад анхаарал хандуулахыг АМГТГ болоод Нефтийн бүтээгдэхүүн импортлогч аж ахуй нэгжүүдэд сануулж, тодорхой үүргийг өглөө.
Есдүгээр сарын эхний долоо хоногийн байдлаар Монгол Улсад АИ92 – 16651 тонн, АИ98- 120 тонн, Дизель түлш- 46000 тонн, Онгоцны түлш-1790 тонн тус тус орж ирээд байна. Цагдаагийн байгууллагаас өгч буй мэдээллээр шатахууны түгээлттэй холбоотойгоор автозамуудад өндөр ачаалал үүсгэсэн зүйл алга байна.
Хөдөө, орон нутгийн хэмжээнд 1 ШТС-д дунджаар 56 машины хүлээгдэлтэй байгаа бол Булган-98, Дорнод–100, Дундговь–90, Өмнөговь–90, Сүхбаатар–195 машины хүлээгдэлтэй, ачаалал өндөрт тооцогдож байна. Мөн өнгөрсөн долоо хоногийн баасан гарагт Улсын хэмжээнд 30 суманд шатахуун байхгүй гэсэн мэдээлэл байсан бол амралтын өдрүүдэд орон нутагт чиглэсэн хангамжуудыг нэмэгдүүлсээр өнөөдөр өглөөний байдлаар 17 сумын ШТС-д хангамж хараахан очиж амжаагүй байна гэсэн мэдээлэлтэй байна. 
Иймээс ачаалал өндөр Булган, Дорнод, Дундговь, Өмнөговь, Сүхбаатар аймгуудад шатахууны хангамжийг нэмэгдүүлэхийн сацуу нэр бүхий 17 сумын шатахуунаар түргэн хугацаанд хангах үүргийг өглөө.

]]>
Ерөнхий сайдын захирамжаар байгуулагдсан шатахууны хангамж, түгээлтийг нэмэгдүүлэх үүрэг бүхий шуурхай штабын ээлжит хурал өчигдөр боллоо.
Хурлаар хөдөө орон нутгийн түвшинд шатахуунгүй байгаа 17 суманд хангамжийг түргэн шуурхай хүргэх болоод ачаалал нэмэгдэж байгаа аймгуудад анхаарал хандуулахыг АМГТГ болоод Нефтийн бүтээгдэхүүн импортлогч аж ахуй нэгжүүдэд сануулж, тодорхой үүргийг өглөө.
Есдүгээр сарын эхний долоо хоногийн байдлаар Монгол Улсад АИ92 – 16651 тонн, АИ98- 120 тонн, Дизель түлш- 46000 тонн, Онгоцны түлш-1790 тонн тус тус орж ирээд байна. Цагдаагийн байгууллагаас өгч буй мэдээллээр шатахууны түгээлттэй холбоотойгоор автозамуудад өндөр ачаалал үүсгэсэн зүйл алга байна.
Хөдөө, орон нутгийн хэмжээнд 1 ШТС-д дунджаар 56 машины хүлээгдэлтэй байгаа бол Булган-98, Дорнод–100, Дундговь–90, Өмнөговь–90, Сүхбаатар–195 машины хүлээгдэлтэй, ачаалал өндөрт тооцогдож байна. Мөн өнгөрсөн долоо хоногийн баасан гарагт Улсын хэмжээнд 30 суманд шатахуун байхгүй гэсэн мэдээлэл байсан бол амралтын өдрүүдэд орон нутагт чиглэсэн хангамжуудыг нэмэгдүүлсээр өнөөдөр өглөөний байдлаар 17 сумын ШТС-д хангамж хараахан очиж амжаагүй байна гэсэн мэдээлэлтэй байна. 
Иймээс ачаалал өндөр Булган, Дорнод, Дундговь, Өмнөговь, Сүхбаатар аймгуудад шатахууны хангамжийг нэмэгдүүлэхийн сацуу нэр бүхий 17 сумын шатахуунаар түргэн хугацаанд хангах үүргийг өглөө.

]]> Засгийн газар 2026 оны төсвийн тодотголоос хэмнэсэн мөнгөө хэнд, юунд, хэрхэн зориулах вэ? https://ekhoron.mn/read/782 https://ekhoron.mn/read/782 Эхорон Tue, 08 Sep 2026 09:00:52 +0800 Ерөнхий сайд Н.Учрал УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанд өчигдөр хоёронтоо үг хэллээ. Тэрбээр чуулганы үдээс өмнөх хуралдаанд Монгол Улсын нэгдсэн төсвийн 2026 оны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, 2027-2028 оны төсвийн төсөөллийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн талаар үг хэлсэн бол үдээс хойш Засгийн газраас өргөн барьсан Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тодотголын төслийг танилцууллаа.


]]> Ерөнхий сайд Н.Учрал УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанд өчигдөр хоёронтоо үг хэллээ. Тэрбээр чуулганы үдээс өмнөх хуралдаанд Монгол Улсын нэгдсэн төсвийн 2026 оны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, 2027-2028 оны төсвийн төсөөллийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн талаар үг хэлсэн бол үдээс хойш Засгийн газраас өргөн барьсан Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тодотголын төслийг танилцууллаа.

Түүний 2026 оны улсын төсвийн тодотголтой холбоотой хэлсэн үгийг бүрэн эхээр нь хүргэж байна. 

***

Улсын Их Хурлын дарга,

Улсын Их Хурлын эрхэм гишүүд ээ,

Өнөөдөр монгол айл өрх, монгол хүн мах, гурил, өргөн хэрэглээний барааны үнийн өсөлт, түлш шатахуун, тог дулааны хомсдол, ахуй амьдралын зовлон бэрхшээлтэй өдөр тутам тулгарч байна. Монгол Улсын Засгийн газар олон түмэнтэйгээ зовлон жаргал нэгтэй байж, үнийн өсөлтийн шуурганаас хамгаалахын төлөө өөрөөсөө хамаарах бүхнийг хийх үүргээ ухамсарлан ажиллаж байна. Тийм ч учраас сайд нарын зардлаас 1,4 их наяд төгрөг танаж, шинэ оныг хүлээхгүйгээр 11-р сарын 1-нээс эмч, төрийн үйлчилгээний бүх албан хаагчийн цалин нэмэх, ахмад настан бүрд баталгаа болгон, шинээр суурь тэтгэвэр олгох зэрэгт зориулах 2026 оны төсвийн тодотголоо өргөн барилаа.

Дэлхийн цаг төр хурцадмал, олон улсад хүнс, түлш шатахууны үнэ өсөж, худалдаа, тээвэр, нөөц, нийлүүлэлтийн хомсдол нүүрлэж байгаа ч бид бусдад буруу чихэж, шалтаг тоочихгүй. Цагийн юмыг цагт нь шийдээгүй, холын хараа, хариуцлага дутсан, олон жил дуусгалгүй ярьсаар ирсний өр төлөөсийг өнөөдөр улс орноороо төлж, айл өрх бүр өртөн хохирч байна. Экспортын эрэлт буурч, импортын өртөг нэмэгдэж, төсвийн орлогод дарамт болж байна. 

2026 оны эхний найман сарын байдлаар нэгдсэн төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлого 17.3 их наяд төгрөгт хүрсэн. Харин  нийт зарлага нь 19.5 их наяд төгрөг болж, төсвийн алдагдал 2.2 их наяд төгрөг болоод байна. Төсвийн орлого төлөвлөснөөс 1.4 их наяд төгрөгөөр тасарсан тул  төсвөө тодотгох зайлшгүй шаардлагатай тулгарлаа. Нүүрсний экспорт биет хэмжээгээр өсөж, уул уурхай эдийн засгийг дэмжиж байгаа ч худалдаа, үйлчилгээ зэрэг бусад салбарын идэвх сулхан байна. Үүний үр дагавар нь аж ахуйн нэгжүүдийн ашиг орлого хумигдаж, ажлын байр, авах цалин татарч байна. 

Төсөв бол эмнэлэг сургуулийн тог дулаан, эмч, багшийн цалин хөлс, хүүхдийн мөнгө, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн тэтгэмж юм. Төсвийн тоо, үг бүрийн цаана монгол хүний цалин, тэтгэвэр, тэтгэмж, монгол айлын ахуй амьдрал бий. Айл өрх амьдралын бодит нөхцөлдөө нийцүүлж, орлого, зарлагаа тооцоолдог шиг улс орон ч төсвөө хэмнэлтэй гамтай, хэрэгтэй зүйлдээ зарцуулах гэж тодотгодог.

Монгол Улсын Засгийн газраас УИХ-д өргөн мэдүүлсэн 2026 оны улсын төсвийн тодотголын төсөл бол хүнээ бодсон шийдвэр юм. Төсвөө иргэддээ зориулж, дарамтыг төр өөртөө авах бодлогын шийдэл юм. Сайд нарын урсгал зардлын 1.4 их наяд төгрөгийг ард түмэндээ зориулах зорилго даалгавар юм. 

Бид татвар нэмж, айл өрх, аж ахуйн нэгжүүдийнхээ нурууг чилээхгүй. Бид  татварын ачаа дарамтыг буулгаж, хувийн хэвшилдээ, хөдөлмөрлөж ажиллах хүндээ лай болохоор зай болохыг хичээнэ. Бид эрчим хүчний импортын зөрүүгээс үүдэлтэй гэрэл, дулааны үнийн өсөлтийг өрхийн үүд, айлын хаалгаар оруулахгүй. 

Эрхэм гишүүд ээ,

Засгийн газрын “Чөлөөлье” үндэсний санаачилгын дагуу төр хэмнэлтээ өөрөөсөө эхэлнэ. Төрийн байгууллагуудын томилолт сургалт, тавилга хэрэгсэл, унаа тэрэг, хурал форум, баяр ёслол, зар сурталчилгаа зэрэгт зарцуулах байсан мөнгийг цалин тэтгэвэрт шилжүүлж байна гэж шууд хэлж болно. Энэ онд эцсийн бодит үр дүн нь гарахгүй төсөл, арга хэмжээний төсөв мөнгийг хасна. Иргэддээ зориулсан үндсэн үйлчилгээг огт танахгүй. Хүндээ хүртээлгүй олон зардлыг танана. Энэ бүхнээс 1.4 их наяд төгрөг хэмнэхээр тооцлоо. Өнөөдөр төр түргэн, цагдаа, онцгой байдлынхаас бусад машин авах цаг биш. Өнөөдөр хүний төлөө шийдэх цаг. Өнөөдөр төр хурал форум хийж, дуусдаггүй яриагаа сунгах цаг биш. Өнөөдөр хоосон яриа биш бодит шийдвэрүүдээ сонгох цаг. 

Хэмнэсэн мөнгөө хэнд, юунд, хэдийг хэрхэн зориулах вэ? Энэ асуултын хариултыг хэлэлцэж, хүндээ зориулахаар энэ танхимд цугласан. 

1.    196.3 тэрбум төгрөг. 2026 оны 11-р сарын 1

435 мянган ахмад настан бүрд 11-р сарын 1-нээс шинээр суурь тэтгэвэр олгоно. Ахмад настан бүр ажилласан жил, төлсөн шимтгэлээсээ хамаарч 100-300 мянган төгрөгийн суурь тэтгэвэр авна. Илүү олон жил төлсөн нь илүү өндөр тэтгэвэр авах шударга шинэчлэлээ шинэ оныг хүлээлгүй шууд эхлүүлнэ. Энэ бол нэг удаагийн халамж биш. Хүний насан туршийн ажил хөдөлмөрийн шударга үнэлгээ юм.

2.    844.6 тэрбум төгрөг. 2026 оны 11-р сарын 1

Эмч, сувилагч, эрүүл мэндийн салбарынхны цалинг 20 хувь нэмнэ. Энэ онд нэмсэн 30 хувь нэмсэн дээрээ нэмнэ. Нийлээд 50 хувь болно. Байгаль орчин, цаг уур, хөдөө аж хөдөө аж ахуй, соёл спорт зэрэг төрийн үйлчилгээний бүх албан хаагчдын цалинг нэгэн жигд нийтэд нь 50 хувь нэмнэ. Боловсролын салбарын дутагдсан цалингийн зөрүү зардлыг шийдвэрлэнэ. 

3.    50 тэрбум төгрөг-Гэрт ойрхон сургууль.

Гэрт ойрхон сургууль бол хамгийн сайн сургууль. Гэрт ойрхон улсын сургууль хаана байхгүй байна, тэнд зориулалтын барилга байшин, анги танхимын түрээсэлж, тоног төхөөрөмж, төрөлжсөн ахлах сургуульд зарцуулна.

4.    150.0 тэрбум төгрөг- Мах, ногоо, улаанбуудайн нөөц

Мах, улаанбуудай, хүнсний ногоо нөөцлөх, хадгалах зоориудыг томсгох, олон болгоход зарцуулна. 100 000 тонн улаанбуудай нөөцөлнө. 20 000 тонн мах нөөцөлнө. 12 000 мянган тонн  төмс, хүнсний ногоо нөөцөлж авна. Хүнсний үнийн өсөлтийн талаас илүү нь болдог мах, гурил, төмс, ногооны илүү их нөөцтэй болно. Хүнсний хангамж нөөцөө хаана хэд байгааг шууд харж мэддэг цахим хяналт тогтооно. Энэ нь хэнд хэндээ амар. Айлаар бол идшээ бэлтгэдэг, үүцээ хийдэг улс болъё гэсэн шийдвэр юм. 

5.    200 тэрбум төгрөг-Гал алдахгүй

Импортын цахилгааны үнийн өсөлтийг өрх айлууддаа үүрүүлэхгүй. Үнэ тарифын зөрүүг нь нөхнө. Өвлийн ид хүйтнээс өмнө цахилгаан станц, шугам сүлжээгээ засаж янзалж, шинэчилж сайжруулж авна.

6.    Нэг их наяд 600 тэрбум төгрөг.

ТӨК-иудын 1,6 их наядын ногдол ашгийг төрийн өмчийн жинхэнэ эзэд болсон иргэддээ  зориулна. Төрийн өмч бол ард түмний өмч. Эзэн нь болсон иргэддээ үр ашгаа өгдөг байх нь шударга юм. Эрхэм гишүүд Та бүхний хоёр сарын өмнө баталсан хуулийг ёсчлон хэрэгжүүлэх нь Засгийн газрын хүлээсэн үүрэг юм. Төрийн өмчөөс иргэдийнхээ хүртэх үр өгөөжийг өсгөж арвижуулах, ил тод нээлттэй болгох дуусдаггүй яриаг дуусгахын төлөө Та бүхэнтэй нягт хамтран ажиллана. Төсөв үндсэндээ татварын орлогоос бүрдэж, тэр хэрээр баялаг бүтээгчдээ, хөдөлмөрлөж буй хүмүүсийнхээ нуруун дээр ачаа дарамт нэмж байгааг дорвитой засах бодитой алхам болно. Төсвийн тодотгол бол ТӨК-иудын ногдол ашгийг төсөл, хөтөлбөр нэрээр зарцуулахын оронд ард түмэндээ зориулах хоёр сарын өмнө баталсан хуулийг амьдралд хэрэгжүүлэх шийдвэр юм.     

Эрхэм дарга, гишүүд ээ,

Энэхүү төсвийн тодотголын үр дүнд 2026 онд нэгдсэн төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлогыг 31.9 их наяд төгрөг, нийт зарлагыг 34.0 их наяд төгрөг, төсвийн алдагдлыг ДНБ-ий хоёр хувьтай тэнцэх 2.0 их наяд төгрөг байхаар тооцлоо. 

Энэ бол зөвхөн тооны өөрчлөлт биш. Энэ тоо, үг бүрийн бүрийн цаана төрийн хэмнэлт бий. Эдгээр тоо, өгүүлбэр бүрийн ард монгол хүний  аж амьдрал, эрүүл мэнд, хүүхүүдийн боловсрол, цалин, тэтгэвэр бий. 

УИХ-ын эрхэм гишүүд Та бүхнээс төсвөө иргэндээ зориулж, дарамтыг төрдөө авах тодотголын төслийг хэлэлцэн дэмжихийг хүсэж байна. Үнийн өсөлтөөс монгол хүн, монгол айл өрхүүдээ хамгаалахын төлөө шийдэл хэлэлцье. Цалин, тэтгэврээс өөр орлогогүй ахмад настан, төрийн үйлчилгээний албан хаагчдаа хамгаалахын төлөө ухаан бодлоо уралдуулъя. 

Монголын баялгаа Монгол хүндээ зориулж, илүү маргаашийн төлөө өнөөдөр шийдье.

]]> Ерөнхий сайд Н.Учрал УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанд өчигдөр хоёронтоо үг хэллээ. Тэрбээр чуулганы үдээс өмнөх хуралдаанд Монгол Улсын нэгдсэн төсвийн 2026 оны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, 2027-2028 оны төсвийн төсөөллийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн талаар үг хэлсэн бол үдээс хойш Засгийн газраас өргөн барьсан Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тодотголын төслийг танилцууллаа.

Түүний 2026 оны улсын төсвийн тодотголтой холбоотой хэлсэн үгийг бүрэн эхээр нь хүргэж байна. 

***

Улсын Их Хурлын дарга,

Улсын Их Хурлын эрхэм гишүүд ээ,

Өнөөдөр монгол айл өрх, монгол хүн мах, гурил, өргөн хэрэглээний барааны үнийн өсөлт, түлш шатахуун, тог дулааны хомсдол, ахуй амьдралын зовлон бэрхшээлтэй өдөр тутам тулгарч байна. Монгол Улсын Засгийн газар олон түмэнтэйгээ зовлон жаргал нэгтэй байж, үнийн өсөлтийн шуурганаас хамгаалахын төлөө өөрөөсөө хамаарах бүхнийг хийх үүргээ ухамсарлан ажиллаж байна. Тийм ч учраас сайд нарын зардлаас 1,4 их наяд төгрөг танаж, шинэ оныг хүлээхгүйгээр 11-р сарын 1-нээс эмч, төрийн үйлчилгээний бүх албан хаагчийн цалин нэмэх, ахмад настан бүрд баталгаа болгон, шинээр суурь тэтгэвэр олгох зэрэгт зориулах 2026 оны төсвийн тодотголоо өргөн барилаа.

Дэлхийн цаг төр хурцадмал, олон улсад хүнс, түлш шатахууны үнэ өсөж, худалдаа, тээвэр, нөөц, нийлүүлэлтийн хомсдол нүүрлэж байгаа ч бид бусдад буруу чихэж, шалтаг тоочихгүй. Цагийн юмыг цагт нь шийдээгүй, холын хараа, хариуцлага дутсан, олон жил дуусгалгүй ярьсаар ирсний өр төлөөсийг өнөөдөр улс орноороо төлж, айл өрх бүр өртөн хохирч байна. Экспортын эрэлт буурч, импортын өртөг нэмэгдэж, төсвийн орлогод дарамт болж байна. 

2026 оны эхний найман сарын байдлаар нэгдсэн төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлого 17.3 их наяд төгрөгт хүрсэн. Харин  нийт зарлага нь 19.5 их наяд төгрөг болж, төсвийн алдагдал 2.2 их наяд төгрөг болоод байна. Төсвийн орлого төлөвлөснөөс 1.4 их наяд төгрөгөөр тасарсан тул  төсвөө тодотгох зайлшгүй шаардлагатай тулгарлаа. Нүүрсний экспорт биет хэмжээгээр өсөж, уул уурхай эдийн засгийг дэмжиж байгаа ч худалдаа, үйлчилгээ зэрэг бусад салбарын идэвх сулхан байна. Үүний үр дагавар нь аж ахуйн нэгжүүдийн ашиг орлого хумигдаж, ажлын байр, авах цалин татарч байна. 

Төсөв бол эмнэлэг сургуулийн тог дулаан, эмч, багшийн цалин хөлс, хүүхдийн мөнгө, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн тэтгэмж юм. Төсвийн тоо, үг бүрийн цаана монгол хүний цалин, тэтгэвэр, тэтгэмж, монгол айлын ахуй амьдрал бий. Айл өрх амьдралын бодит нөхцөлдөө нийцүүлж, орлого, зарлагаа тооцоолдог шиг улс орон ч төсвөө хэмнэлтэй гамтай, хэрэгтэй зүйлдээ зарцуулах гэж тодотгодог.

Монгол Улсын Засгийн газраас УИХ-д өргөн мэдүүлсэн 2026 оны улсын төсвийн тодотголын төсөл бол хүнээ бодсон шийдвэр юм. Төсвөө иргэддээ зориулж, дарамтыг төр өөртөө авах бодлогын шийдэл юм. Сайд нарын урсгал зардлын 1.4 их наяд төгрөгийг ард түмэндээ зориулах зорилго даалгавар юм. 

Бид татвар нэмж, айл өрх, аж ахуйн нэгжүүдийнхээ нурууг чилээхгүй. Бид  татварын ачаа дарамтыг буулгаж, хувийн хэвшилдээ, хөдөлмөрлөж ажиллах хүндээ лай болохоор зай болохыг хичээнэ. Бид эрчим хүчний импортын зөрүүгээс үүдэлтэй гэрэл, дулааны үнийн өсөлтийг өрхийн үүд, айлын хаалгаар оруулахгүй. 

Эрхэм гишүүд ээ,

Засгийн газрын “Чөлөөлье” үндэсний санаачилгын дагуу төр хэмнэлтээ өөрөөсөө эхэлнэ. Төрийн байгууллагуудын томилолт сургалт, тавилга хэрэгсэл, унаа тэрэг, хурал форум, баяр ёслол, зар сурталчилгаа зэрэгт зарцуулах байсан мөнгийг цалин тэтгэвэрт шилжүүлж байна гэж шууд хэлж болно. Энэ онд эцсийн бодит үр дүн нь гарахгүй төсөл, арга хэмжээний төсөв мөнгийг хасна. Иргэддээ зориулсан үндсэн үйлчилгээг огт танахгүй. Хүндээ хүртээлгүй олон зардлыг танана. Энэ бүхнээс 1.4 их наяд төгрөг хэмнэхээр тооцлоо. Өнөөдөр төр түргэн, цагдаа, онцгой байдлынхаас бусад машин авах цаг биш. Өнөөдөр хүний төлөө шийдэх цаг. Өнөөдөр төр хурал форум хийж, дуусдаггүй яриагаа сунгах цаг биш. Өнөөдөр хоосон яриа биш бодит шийдвэрүүдээ сонгох цаг. 

Хэмнэсэн мөнгөө хэнд, юунд, хэдийг хэрхэн зориулах вэ? Энэ асуултын хариултыг хэлэлцэж, хүндээ зориулахаар энэ танхимд цугласан. 

1.    196.3 тэрбум төгрөг. 2026 оны 11-р сарын 1

435 мянган ахмад настан бүрд 11-р сарын 1-нээс шинээр суурь тэтгэвэр олгоно. Ахмад настан бүр ажилласан жил, төлсөн шимтгэлээсээ хамаарч 100-300 мянган төгрөгийн суурь тэтгэвэр авна. Илүү олон жил төлсөн нь илүү өндөр тэтгэвэр авах шударга шинэчлэлээ шинэ оныг хүлээлгүй шууд эхлүүлнэ. Энэ бол нэг удаагийн халамж биш. Хүний насан туршийн ажил хөдөлмөрийн шударга үнэлгээ юм.

2.    844.6 тэрбум төгрөг. 2026 оны 11-р сарын 1

Эмч, сувилагч, эрүүл мэндийн салбарынхны цалинг 20 хувь нэмнэ. Энэ онд нэмсэн 30 хувь нэмсэн дээрээ нэмнэ. Нийлээд 50 хувь болно. Байгаль орчин, цаг уур, хөдөө аж хөдөө аж ахуй, соёл спорт зэрэг төрийн үйлчилгээний бүх албан хаагчдын цалинг нэгэн жигд нийтэд нь 50 хувь нэмнэ. Боловсролын салбарын дутагдсан цалингийн зөрүү зардлыг шийдвэрлэнэ. 

3.    50 тэрбум төгрөг-Гэрт ойрхон сургууль.

Гэрт ойрхон сургууль бол хамгийн сайн сургууль. Гэрт ойрхон улсын сургууль хаана байхгүй байна, тэнд зориулалтын барилга байшин, анги танхимын түрээсэлж, тоног төхөөрөмж, төрөлжсөн ахлах сургуульд зарцуулна.

4.    150.0 тэрбум төгрөг- Мах, ногоо, улаанбуудайн нөөц

Мах, улаанбуудай, хүнсний ногоо нөөцлөх, хадгалах зоориудыг томсгох, олон болгоход зарцуулна. 100 000 тонн улаанбуудай нөөцөлнө. 20 000 тонн мах нөөцөлнө. 12 000 мянган тонн  төмс, хүнсний ногоо нөөцөлж авна. Хүнсний үнийн өсөлтийн талаас илүү нь болдог мах, гурил, төмс, ногооны илүү их нөөцтэй болно. Хүнсний хангамж нөөцөө хаана хэд байгааг шууд харж мэддэг цахим хяналт тогтооно. Энэ нь хэнд хэндээ амар. Айлаар бол идшээ бэлтгэдэг, үүцээ хийдэг улс болъё гэсэн шийдвэр юм. 

5.    200 тэрбум төгрөг-Гал алдахгүй

Импортын цахилгааны үнийн өсөлтийг өрх айлууддаа үүрүүлэхгүй. Үнэ тарифын зөрүүг нь нөхнө. Өвлийн ид хүйтнээс өмнө цахилгаан станц, шугам сүлжээгээ засаж янзалж, шинэчилж сайжруулж авна.

6.    Нэг их наяд 600 тэрбум төгрөг.

ТӨК-иудын 1,6 их наядын ногдол ашгийг төрийн өмчийн жинхэнэ эзэд болсон иргэддээ  зориулна. Төрийн өмч бол ард түмний өмч. Эзэн нь болсон иргэддээ үр ашгаа өгдөг байх нь шударга юм. Эрхэм гишүүд Та бүхний хоёр сарын өмнө баталсан хуулийг ёсчлон хэрэгжүүлэх нь Засгийн газрын хүлээсэн үүрэг юм. Төрийн өмчөөс иргэдийнхээ хүртэх үр өгөөжийг өсгөж арвижуулах, ил тод нээлттэй болгох дуусдаггүй яриаг дуусгахын төлөө Та бүхэнтэй нягт хамтран ажиллана. Төсөв үндсэндээ татварын орлогоос бүрдэж, тэр хэрээр баялаг бүтээгчдээ, хөдөлмөрлөж буй хүмүүсийнхээ нуруун дээр ачаа дарамт нэмж байгааг дорвитой засах бодитой алхам болно. Төсвийн тодотгол бол ТӨК-иудын ногдол ашгийг төсөл, хөтөлбөр нэрээр зарцуулахын оронд ард түмэндээ зориулах хоёр сарын өмнө баталсан хуулийг амьдралд хэрэгжүүлэх шийдвэр юм.     

Эрхэм дарга, гишүүд ээ,

Энэхүү төсвийн тодотголын үр дүнд 2026 онд нэгдсэн төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлогыг 31.9 их наяд төгрөг, нийт зарлагыг 34.0 их наяд төгрөг, төсвийн алдагдлыг ДНБ-ий хоёр хувьтай тэнцэх 2.0 их наяд төгрөг байхаар тооцлоо. 

Энэ бол зөвхөн тооны өөрчлөлт биш. Энэ тоо, үг бүрийн бүрийн цаана төрийн хэмнэлт бий. Эдгээр тоо, өгүүлбэр бүрийн ард монгол хүний  аж амьдрал, эрүүл мэнд, хүүхүүдийн боловсрол, цалин, тэтгэвэр бий. 

УИХ-ын эрхэм гишүүд Та бүхнээс төсвөө иргэндээ зориулж, дарамтыг төрдөө авах тодотголын төслийг хэлэлцэн дэмжихийг хүсэж байна. Үнийн өсөлтөөс монгол хүн, монгол айл өрхүүдээ хамгаалахын төлөө шийдэл хэлэлцье. Цалин, тэтгэврээс өөр орлогогүй ахмад настан, төрийн үйлчилгээний албан хаагчдаа хамгаалахын төлөө ухаан бодлоо уралдуулъя. 

Монголын баялгаа Монгол хүндээ зориулж, илүү маргаашийн төлөө өнөөдөр шийдье.

]]> Улсын ургацын комисс: 555.3 мянган тонн үр тариа, 168.2 мянган тонн төмс, 218.4 мянган тонн хүнсний ногоо хураан авна https://ekhoron.mn/read/777 https://ekhoron.mn/read/777 Эхорон Mon, 07 Sep 2026 14:53:55 +0800 Энэ оны ургацын урьдчилсан балансаар 555.3 мянган тонн үр тариа, үүнээс 497.1 мянган тонн улаанбуудай мөн 168.2 мянган тонн төмс, 218.4 мянган тонн хүнсний ногоо, 50.4 мянган тонн тосны ургамал, 201.8 мянган тонн малын тэжээлийн ургамал тус тус хураан авах төлөв гарч байна.



]]>
Улсын ургацын комиссын хурал өнөөдөр боллоо. Хурлаар 2026 оны ургацын урьдчилсан балансын танилцуулга, ургац хураалтын үеийн цаг агаарын ерөнхий төлөв, үр тарианы таримлын болц, ургац хураалтын технологийн онцлогийн талаарх зөвлөмж болон Улсын ургацын комиссын гишүүдийн мэдээллийг сонсов.
Хурлыг нээж Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд, Улсын ургацын  комиссын дарга Ц.Идэрбат үг хэллээ. Дэлхий нийтийг хамарсан геополитик нөхцөл байдал ялангуяа хөрш орнуудад үүссэн дайны улмаас импортын бүтээгдэхүүний нийлүүлэлтэд хүндрэл учирч байгаа энэ хүнд цаг үед үндсэн нэр төрлийн таримлыг дотоодын үйлдвэрлэлээс бүрэн хангах, үнийн өсөлтийг тогтворжуулах чиглэлээр төрөөс олон чухал шийдвэрүүдийг гаргаж хэрэгжилтийг зохион байгуулан ажиллаж байгааг сайд онцоллоо.  
Тухайлбал, “Атар-4” Тариалангийн тогтвортой хөгжлийн аяны хүрээнд тариалангийн технологит ажлыг богино хугацаанд хэрэгжүүлэх зорилгоор Засгийн газраас хариуцан төлөх хүүгийн дэмжлэгтэй, арилжааны банкны эх үүсвэр бүхий 138.9 тэрбум төгрөгийн эргэлтийн хөрөнгийн, 8.3 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалтын хөнгөлөлттэй зээл олгож дэмжлэг үзүүлжээ. “Хүнс хөдөө аж ахуйн салбарын 2026-2027 оны өвөлжилт, хаваржилтийн бэлтгэлийг хангах зарим арга хэмжээний тухай” Засгийн газрын 2026 оны 07 дугаар сарын 01-ний өдрийн 286 дугаар тогтоолыг эрчимжүүлэх, шуурхай зохион байгуулах, өвөлжилт, хаваржилт болон ургац хураалтын бэлтгэл хангах нарийвчилсан төлөвлөгөөг боловсруулан хэрэгжилтийг зохион байгуулж байна.
Уг тогтоолын хүрээнд их, дээд сургууль, коллеж, мэргэжлийн сургалт үйлдвэрлэлийн төвийн оюутан, сонсогч, хугацаат цэргийн алба хаагчид болон ажил эрчимтэй эрж байгаа иргэдийг сайн дурын үндсэн дээр ургац хураалтын ажилд татан оролцуулахаар шийдвэрлүүлж хэрэгжилтийг зохион байгуулснаар эхний ээлжид Зэвсэгт хүчний жанжин шатбаас 2300 цэргийн албан хаагч, Хөдөө аж ахуйн их сургуулиас 500 гаруй оюутан, залуучуудыг гэрээ байгуулан ургацын ажилд гарахаар болж байгааг сайд Ц.Идэрбат мэдээлэлдээ дурдлаа.
Цаг агаарын урьдчилсан  мэдээгээр 9 дүгээр сарын сүүлч, 10 дугаар сарын эхний 10 хоногийн эцсээр тариалангийн бүс нутгаар нойтон цас орж цочир хүйтрэх төлөвтэй байгаа тул ургацыг хүйтрэлтээс хамгаалах, техникийн бэлэн байдлыг хангах, хаягдалгүй хураах технологийг боловсруулж тариалачдад хүргэх, төмс, хүнсний ногооны борлуулалтыг дэмжих, ургац хураалтын ажлыг технологийн хугацаанд үр дүнтэй, шуурхай зохион байгуулахад холбогдох төрийн байгууллагуудын оролцоо, ажлын уялдаа холбоог хангах шаардлагатай байгааг Улсын ургацын комиссын дарга онцлов.  
Улсын ургацын комиссын хуралдаанаар ХХААХҮЯ болон Ус, цаг уур, орчны шинжилгээний газар, Ургамал, газар тариалангийн эрдэм шинжилгээний хүрээлэнгийн холбогдох албан тушаалтнуудын танилцуулга, мэдээллийг сонсож, Комиссын гишүүд Хууль зүй, дотоод хэргийн яам, Зам тээврийн яам, Батлан хамгаалах яам, Гэр бүл, нийгмийн хамгааллын яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга нар, холбогдох албан тушаалтнууд мэдээлэл хийлээ.
Мөн Улсын ургацын комиссын гишүүн, Монголын Тариаланчдын Үндэсний Холбооны тэргүүн С.Батболд, Төв аймгийн ХХААГ-ын дарга Л.Даваасүрэн, Автотээврийн Үндэсний төвийн захирал Ц.Батсайхан нарын гишүүд  ургац хураалтад хүн хүч татан авах зохион байгуулалтыг сайтар зохион байгуулах, түлш тасалдахгүй байхад анхаарах асуудлаар асуулт асууж, санал хэллээ.
Хуралдааны төгсгөлд ХХААХҮ-ийн сайд, Улсын ургацын комиссын дарга Ц.Идэрбат комиссын гишүүд болон холбогдох мэргэжлийн байгууллага, орон нутгийн удирдлагуудад албан даалгавар өглөө. Ургац хураалтыг эрчимжүүлэх зарим арга хэмжээний тухай уг албан даалгаварт ургацыг мал, амьтнаас хамгаалах ажлыг орон нутагт үр дүнтэй зохион байгуулах, аж ахуйн нэгж, айл өрх, иргэдийн хураасан ургацын мэдээг үнэн зөв, шуурхай гаргаж, улсын нэгдсэн мэдээ тайланд тусгуулахад онцгой анхаарч ажиллахыг аймаг, нийслэлийн Засаг дарга нарт, Засгийн газрын 2026 оны 286 дугаар тогтоолын хэрэгжилтийг эрчимжүүлж, ургац хураалтын ажилд оюутан залуучууд, цэргийн алба хаагчид, ажилгүй иргэдийг татан оролцуулах ажлыг үр дүнтэй зохион байгуулах, эрүүл ахуй, хөдөлмөр хамгаалал, аюулгүй байдлыг хангаж ажиллахыг холбогдох яам, агентлагийн удирдлагуудад тус тус даалгажээ.
Мөн ургац хураалт, хадлан тэжээл бэлтгэх ажилд шаардагдах 12 мянган тонн шатахууны нөөцийг бүрдүүлэх, тасралтгүй найдвартай хангахыг АҮЭБЯ болон Ашигт малтмал, газрын тосны газар, “Хөдөө аж ахуйн корпораци”-ийн удирдлагуудад үүрэг болгосон байна.
Энэ жилийн хувд таримлын болц харьцангуй жигд байгаа ч, урьд жилүүдээс ургац хураалтын ажил 5-10 орчим хоногийн хойно эхлэж байгаа тул ургацыг богино хугацаанд хураан авах, ажиллах хүн, хүчний хуваарилалтыг шуурхай зохицуулах, шатахууны хангамж, нийлүүлэлтийг тариалангийн бүсүүдэд тогтвортой байлгах, байнга хянаж мэдээлэх, зам гүүрийн эвдрэлийг шуурхай засварлах, хураалтын үеэр эрчим хүчний хязгаарлалт хийхгүй байх, ургац тээвэрт дэмжлэг үзүүлэх зэрэгт холбогдох албан тушаалтнууд онцгой анхаарах шаардлагатай байгааг ХХААХҮ-ийн сайд, Улсын ургацын комиссын дарга Ц.Идэрбат онцоллоо.
2026 ОНД:
  • Энэ оны ургацын урьдчилсан балансаар 555.3 мянган тонн үр тариа, үүнээс 497.1 мянган тонн улаанбуудай мөн 168.2 мянган тонн төмс, 218.4 мянган тонн хүнсний ногоо, 50.4 мянган тонн тосны ургамал, 201.8 мянган тонн малын тэжээлийн ургамал тус тус хураан авах төлөв гарч байна.
  • Балансаас харахад хэрэгцээт хүнсний улаанбуудай, төмсийг 100 хувь, хүнсний ногооны 70 хувийг дотоодын ургацаас хангах боломж бүрдэж байна.
  • Улаанбуудай, төмс, хүнсний ногооны хангамж, үнийг тогтворжуулах зорилгоор 2026 оны намрын ургацаас 100.0 мянган тонн хүнсний улаанбуудай, анх удаа улсын хэмжээнд 12.0 мянган тонн төмс, хүнсний ногооны нөөц бүрдүүлэхээр санхүүжилтийг төсвийн тодотголд тусгаад байна.
  • -Улсын хэмжээнд үр тариа хадгалах 557.3 мянган тоннын багтаамжтай элеватор байгаагаас өнөөдрийн байдлаар гурлын үйлдвэрүүд болон ХААК ТӨХХК-д нийт 61.1 мянган тонн улаанбуудайн үлдэгдэлтэй байна. Тус яамны харъяа “Хөдөө аж ахуйн корпораци” ТӨХХК-д 186.0 мянган тонн хүнсний буудай хадгалах хүчин чадал бүхий элеватортой бөгөөд элеваторын засвар үйлчилгээг хийлгэж буудай хүлээн авах бэлтгэлийг хангаж байгаагийн зэрэгцээ зарим элеваторуудыг гурилын үйлдвэрүүд түрээсээр ашиглуулах боломжийг бүрдүүлэн ажиллаж байна.

Эх сурвалж: ХХААХҮЯ

]]>
Улсын ургацын комиссын хурал өнөөдөр боллоо. Хурлаар 2026 оны ургацын урьдчилсан балансын танилцуулга, ургац хураалтын үеийн цаг агаарын ерөнхий төлөв, үр тарианы таримлын болц, ургац хураалтын технологийн онцлогийн талаарх зөвлөмж болон Улсын ургацын комиссын гишүүдийн мэдээллийг сонсов.
Хурлыг нээж Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд, Улсын ургацын  комиссын дарга Ц.Идэрбат үг хэллээ. Дэлхий нийтийг хамарсан геополитик нөхцөл байдал ялангуяа хөрш орнуудад үүссэн дайны улмаас импортын бүтээгдэхүүний нийлүүлэлтэд хүндрэл учирч байгаа энэ хүнд цаг үед үндсэн нэр төрлийн таримлыг дотоодын үйлдвэрлэлээс бүрэн хангах, үнийн өсөлтийг тогтворжуулах чиглэлээр төрөөс олон чухал шийдвэрүүдийг гаргаж хэрэгжилтийг зохион байгуулан ажиллаж байгааг сайд онцоллоо.  
Тухайлбал, “Атар-4” Тариалангийн тогтвортой хөгжлийн аяны хүрээнд тариалангийн технологит ажлыг богино хугацаанд хэрэгжүүлэх зорилгоор Засгийн газраас хариуцан төлөх хүүгийн дэмжлэгтэй, арилжааны банкны эх үүсвэр бүхий 138.9 тэрбум төгрөгийн эргэлтийн хөрөнгийн, 8.3 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалтын хөнгөлөлттэй зээл олгож дэмжлэг үзүүлжээ. “Хүнс хөдөө аж ахуйн салбарын 2026-2027 оны өвөлжилт, хаваржилтийн бэлтгэлийг хангах зарим арга хэмжээний тухай” Засгийн газрын 2026 оны 07 дугаар сарын 01-ний өдрийн 286 дугаар тогтоолыг эрчимжүүлэх, шуурхай зохион байгуулах, өвөлжилт, хаваржилт болон ургац хураалтын бэлтгэл хангах нарийвчилсан төлөвлөгөөг боловсруулан хэрэгжилтийг зохион байгуулж байна.
Уг тогтоолын хүрээнд их, дээд сургууль, коллеж, мэргэжлийн сургалт үйлдвэрлэлийн төвийн оюутан, сонсогч, хугацаат цэргийн алба хаагчид болон ажил эрчимтэй эрж байгаа иргэдийг сайн дурын үндсэн дээр ургац хураалтын ажилд татан оролцуулахаар шийдвэрлүүлж хэрэгжилтийг зохион байгуулснаар эхний ээлжид Зэвсэгт хүчний жанжин шатбаас 2300 цэргийн албан хаагч, Хөдөө аж ахуйн их сургуулиас 500 гаруй оюутан, залуучуудыг гэрээ байгуулан ургацын ажилд гарахаар болж байгааг сайд Ц.Идэрбат мэдээлэлдээ дурдлаа.
Цаг агаарын урьдчилсан  мэдээгээр 9 дүгээр сарын сүүлч, 10 дугаар сарын эхний 10 хоногийн эцсээр тариалангийн бүс нутгаар нойтон цас орж цочир хүйтрэх төлөвтэй байгаа тул ургацыг хүйтрэлтээс хамгаалах, техникийн бэлэн байдлыг хангах, хаягдалгүй хураах технологийг боловсруулж тариалачдад хүргэх, төмс, хүнсний ногооны борлуулалтыг дэмжих, ургац хураалтын ажлыг технологийн хугацаанд үр дүнтэй, шуурхай зохион байгуулахад холбогдох төрийн байгууллагуудын оролцоо, ажлын уялдаа холбоог хангах шаардлагатай байгааг Улсын ургацын комиссын дарга онцлов.  
Улсын ургацын комиссын хуралдаанаар ХХААХҮЯ болон Ус, цаг уур, орчны шинжилгээний газар, Ургамал, газар тариалангийн эрдэм шинжилгээний хүрээлэнгийн холбогдох албан тушаалтнуудын танилцуулга, мэдээллийг сонсож, Комиссын гишүүд Хууль зүй, дотоод хэргийн яам, Зам тээврийн яам, Батлан хамгаалах яам, Гэр бүл, нийгмийн хамгааллын яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга нар, холбогдох албан тушаалтнууд мэдээлэл хийлээ.
Мөн Улсын ургацын комиссын гишүүн, Монголын Тариаланчдын Үндэсний Холбооны тэргүүн С.Батболд, Төв аймгийн ХХААГ-ын дарга Л.Даваасүрэн, Автотээврийн Үндэсний төвийн захирал Ц.Батсайхан нарын гишүүд  ургац хураалтад хүн хүч татан авах зохион байгуулалтыг сайтар зохион байгуулах, түлш тасалдахгүй байхад анхаарах асуудлаар асуулт асууж, санал хэллээ.
Хуралдааны төгсгөлд ХХААХҮ-ийн сайд, Улсын ургацын комиссын дарга Ц.Идэрбат комиссын гишүүд болон холбогдох мэргэжлийн байгууллага, орон нутгийн удирдлагуудад албан даалгавар өглөө. Ургац хураалтыг эрчимжүүлэх зарим арга хэмжээний тухай уг албан даалгаварт ургацыг мал, амьтнаас хамгаалах ажлыг орон нутагт үр дүнтэй зохион байгуулах, аж ахуйн нэгж, айл өрх, иргэдийн хураасан ургацын мэдээг үнэн зөв, шуурхай гаргаж, улсын нэгдсэн мэдээ тайланд тусгуулахад онцгой анхаарч ажиллахыг аймаг, нийслэлийн Засаг дарга нарт, Засгийн газрын 2026 оны 286 дугаар тогтоолын хэрэгжилтийг эрчимжүүлж, ургац хураалтын ажилд оюутан залуучууд, цэргийн алба хаагчид, ажилгүй иргэдийг татан оролцуулах ажлыг үр дүнтэй зохион байгуулах, эрүүл ахуй, хөдөлмөр хамгаалал, аюулгүй байдлыг хангаж ажиллахыг холбогдох яам, агентлагийн удирдлагуудад тус тус даалгажээ.
Мөн ургац хураалт, хадлан тэжээл бэлтгэх ажилд шаардагдах 12 мянган тонн шатахууны нөөцийг бүрдүүлэх, тасралтгүй найдвартай хангахыг АҮЭБЯ болон Ашигт малтмал, газрын тосны газар, “Хөдөө аж ахуйн корпораци”-ийн удирдлагуудад үүрэг болгосон байна.
Энэ жилийн хувд таримлын болц харьцангуй жигд байгаа ч, урьд жилүүдээс ургац хураалтын ажил 5-10 орчим хоногийн хойно эхлэж байгаа тул ургацыг богино хугацаанд хураан авах, ажиллах хүн, хүчний хуваарилалтыг шуурхай зохицуулах, шатахууны хангамж, нийлүүлэлтийг тариалангийн бүсүүдэд тогтвортой байлгах, байнга хянаж мэдээлэх, зам гүүрийн эвдрэлийг шуурхай засварлах, хураалтын үеэр эрчим хүчний хязгаарлалт хийхгүй байх, ургац тээвэрт дэмжлэг үзүүлэх зэрэгт холбогдох албан тушаалтнууд онцгой анхаарах шаардлагатай байгааг ХХААХҮ-ийн сайд, Улсын ургацын комиссын дарга Ц.Идэрбат онцоллоо.
2026 ОНД:
  • Энэ оны ургацын урьдчилсан балансаар 555.3 мянган тонн үр тариа, үүнээс 497.1 мянган тонн улаанбуудай мөн 168.2 мянган тонн төмс, 218.4 мянган тонн хүнсний ногоо, 50.4 мянган тонн тосны ургамал, 201.8 мянган тонн малын тэжээлийн ургамал тус тус хураан авах төлөв гарч байна.
  • Балансаас харахад хэрэгцээт хүнсний улаанбуудай, төмсийг 100 хувь, хүнсний ногооны 70 хувийг дотоодын ургацаас хангах боломж бүрдэж байна.
  • Улаанбуудай, төмс, хүнсний ногооны хангамж, үнийг тогтворжуулах зорилгоор 2026 оны намрын ургацаас 100.0 мянган тонн хүнсний улаанбуудай, анх удаа улсын хэмжээнд 12.0 мянган тонн төмс, хүнсний ногооны нөөц бүрдүүлэхээр санхүүжилтийг төсвийн тодотголд тусгаад байна.
  • -Улсын хэмжээнд үр тариа хадгалах 557.3 мянган тоннын багтаамжтай элеватор байгаагаас өнөөдрийн байдлаар гурлын үйлдвэрүүд болон ХААК ТӨХХК-д нийт 61.1 мянган тонн улаанбуудайн үлдэгдэлтэй байна. Тус яамны харъяа “Хөдөө аж ахуйн корпораци” ТӨХХК-д 186.0 мянган тонн хүнсний буудай хадгалах хүчин чадал бүхий элеватортой бөгөөд элеваторын засвар үйлчилгээг хийлгэж буудай хүлээн авах бэлтгэлийг хангаж байгаагийн зэрэгцээ зарим элеваторуудыг гурилын үйлдвэрүүд түрээсээр ашиглуулах боломжийг бүрдүүлэн ажиллаж байна.

Эх сурвалж: ХХААХҮЯ

]]> Дамбадаржаа дулааны станцын барилга угсралтын ажил 70 хувьтай үргэлжилж байна https://ekhoron.mn/read/774 https://ekhoron.mn/read/774 Эхорон Mon, 07 Sep 2026 09:00:13 +0800 Азийн хөгжлийн банк болон нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар хамтран хэрэгжүүлж буй Дамбадаржаа болон Сэлбэ дэд төвийн барилгажилт, шинэ хэрэглэгчдийн өсөн нэмэгдэх дулааны хэрэгцээг хангах, 63 МВт хүчин чадалтай Дамбадаржаа дулааны станцын барилга угсралтын ажил 70 хувийн гүйцэтгэлтэй үргэлжилж байна.


]]> Азийн хөгжлийн банк болон нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар хамтран хэрэгжүүлж буй Дамбадаржаа болон Сэлбэ дэд төвийн барилгажилт, шинэ хэрэглэгчдийн өсөн нэмэгдэх дулааны хэрэгцээг хангах, 63 МВт хүчин чадалтай Дамбадаржаа дулааны станцын барилга угсралтын ажил 70 хувийн гүйцэтгэлтэй үргэлжилж байна.

Дамбадаржаа дулааны станц төслийн Дулаан хангамжийн инженер Г.Цэнд “Өнөөдрийн байдлаар гурван зуухны үндсэн барилга, тоног төхөөрөмж, металл хийц, нүүрсний агуулах, туузан дамжуулга, уутат шүүлтүүр, яндан болон бусад туслах байгууламжийн угсралтын ажил үргэлжилж байна. Барилгын ерөнхий гүйцэтгэгч “Хятадын Хоёрдугаар металлурги групп корпорац” ХХК-ийн 150 инженер, техникийн ажилтан ажиллаж байна” гэв.

Дамбадаржаа дулааны станц бүрэн ашиглалтад орсноор Дамбадаржаа болон Сэлбэ дэд төвийн 5000 орчим өрхийг найдвартай дулаанаар хангах боломж бүрдэх юм. Мөн нийслэлийн дулаан хангамжийн хүчин чадлыг нэмэгдүүлж, өвлийн оргил ачааллын үед үүсдэг дулааны хэрэглээний хязгаарлалтыг бууруулахад чухал ач холбогдолтой. “Сэлбэ 20 минут хот” төслийн хүрээнд барьж буй 77 блок барилгын ажил дууссаны дараа шинэ хэрэглэгчдийг дулаан хангамжийн системд холбох нөхцөл бүрдэх юм. 

Эх сурвалж: НЗДТГ

]]> Азийн хөгжлийн банк болон нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар хамтран хэрэгжүүлж буй Дамбадаржаа болон Сэлбэ дэд төвийн барилгажилт, шинэ хэрэглэгчдийн өсөн нэмэгдэх дулааны хэрэгцээг хангах, 63 МВт хүчин чадалтай Дамбадаржаа дулааны станцын барилга угсралтын ажил 70 хувийн гүйцэтгэлтэй үргэлжилж байна.

Дамбадаржаа дулааны станц төслийн Дулаан хангамжийн инженер Г.Цэнд “Өнөөдрийн байдлаар гурван зуухны үндсэн барилга, тоног төхөөрөмж, металл хийц, нүүрсний агуулах, туузан дамжуулга, уутат шүүлтүүр, яндан болон бусад туслах байгууламжийн угсралтын ажил үргэлжилж байна. Барилгын ерөнхий гүйцэтгэгч “Хятадын Хоёрдугаар металлурги групп корпорац” ХХК-ийн 150 инженер, техникийн ажилтан ажиллаж байна” гэв.

Дамбадаржаа дулааны станц бүрэн ашиглалтад орсноор Дамбадаржаа болон Сэлбэ дэд төвийн 5000 орчим өрхийг найдвартай дулаанаар хангах боломж бүрдэх юм. Мөн нийслэлийн дулаан хангамжийн хүчин чадлыг нэмэгдүүлж, өвлийн оргил ачааллын үед үүсдэг дулааны хэрэглээний хязгаарлалтыг бууруулахад чухал ач холбогдолтой. “Сэлбэ 20 минут хот” төслийн хүрээнд барьж буй 77 блок барилгын ажил дууссаны дараа шинэ хэрэглэгчдийг дулаан хангамжийн системд холбох нөхцөл бүрдэх юм. 

Эх сурвалж: НЗДТГ

]]> Засгийн газраас стратегийн улаанбуудайг тонн тутмыг 1,150,000-1,450,000 төгрөгөөр худалдан авна https://ekhoron.mn/read/767 https://ekhoron.mn/read/767 Эхорон Thu, 03 Sep 2026 20:13:26 +0800 Засгийн газраас стратегийн нөөц улаанбуудай бүрдүүлэх ажлын хүрээнд ХХААХҮЯ, “Хөдөө аж ахуйн корпораци” (ХААК) ТӨХХК-иас улаанбуудайн үйлдвэрлэлийн өртөгт суурилсан худалдан авах үнийн тооцоолол, танилцуулгыг Монголын тариаланчдын үндэсний холбоонд албан ёсоор танилцууллаа. 


]]>

Засгийн газраас стратегийн нөөц улаанбуудай бүрдүүлэх ажлын хүрээнд ХХААХҮЯ, “Хөдөө аж ахуйн корпораци” (ХААК) ТӨХХК-иас улаанбуудайн үйлдвэрлэлийн өртөгт суурилсан худалдан авах үнийн тооцоолол, танилцуулгыг Монголын тариаланчдын үндэсний холбоонд албан ёсоор танилцууллаа. 

Энэхүү тооцооллыг гаргахын тулд салбар яам болон ХААК ТӨХХК, мэргэжлийн холбоотой хамтран 11 аймгийн 41 сумын 120 гаруй тариаланч, аж ахуйн нэгжийг хамруулсан өртгийн судалгааг хийсэн юм. Өнөөдөр ХААК-ийн танилцуулга, тариаланчдын холбооны саналыг үндэслэж, улаанбуудайн үнэ тогтоох нэгдсэн ойлголцолд хүрлээ. Ингэснээр:
  • I ангиллын улаанбуудай тонн тутмыг 1,450,000
  • II ангиллын улаанбуудай тонн тутмыг 1,350,000
  • III ангиллын улаанбуудайг тонн тутмыг1,250,000
  • IV ангиллын улаанбуудай тонн тутмыг 1,150,000 төгрөгөөр тонн тутмыг тус тус худалдан авах үнийг тогтоов.
Засгийн газрын зүгээс дотоодын хэрэгцээг хангах, үнийн тогтвортой байдлыг хадгалах зорилгоор 100 мянган тонн хүнсний улаанбуудайг өртөгт суурилсан, тариаланчдад ашигтай үнээр улсын стратегийн нөөцөд худалдаж авах шийдвэр гаргаж зардлыг 2026 төсвийн тодотголд өргөн мэдүүлсэн. 
ХХААХҮ-ийн сайд Ц.Идэрбат өнгөрсөн хавар газар тариалан эрхлэгчидтэй уулзах үеэрээ цаг үеийн тулгамдсан асуудлуудыг нь сонсож, санал солилцсоны үндсэн дээр хаврын тариалалтад зориулж шатах тослох материалыг хямд үнээр олгох, хөнгөлөлттэй зээлийн хэмжээг нэмэгдүүлж, хүртээмжийг нь сайжруулах, бордоо болон үрийн хангамжийн асуудалд дэмжлэг үзүүлэх шийдвэрүүдийг Засгийн газрын хуралдаанаас гаргуулсан юм. Монголын тариаланчдын үндэсний холбооны тэргүүн С.Батболд салбарын цаг үеийн тулгамдсан асуудлуудыг шийдэх талаар шуурхай арга хэмжээ авсанд талархал илэрхийлж, Засгийн газар энэ намар 100 мянган тонн буюу нийт хураах улаанбуудайн гуравны нэгтэй тэнцэх хэмжээний стратегийн нөөц бүрдүүлэхээр болсон нь цаашид газар тариалангийн салбарт эргэлтийн хөрөнгө бий болох, аж ажуйн нэгжүүдээ дэмжих бодлого болж байгааг хэллээ. 
Сайд Ц.Идэрбат мөн гурил үйлдвэрлэгч компаниудын төлөөлөлтэй уулзаж, стратегийн хүнс гурилын үнэ, улаанбуудайн хангамж, нийлүүлэлтийн талаар санал солилцлоо. Гурилын үйлдвэрүүдийн хувьд бүтээгдэхүүнийхээ үнийг нэмэхийг урьтал болгохгүй бөгөөд үйлдвэрлэл, борлуулалтаа хэвийн явуулах боломжоор хангах, тухайлбал дотоодын зах зээлд ОХУ-ын импортын гурилыг оруулж ирэхгүй байхад анхаарч өгөөч гэсэн санал тавив. ХХААХҮЯ-наас гурилын импортын гэрчилгээ олгохыг зогсоогоод байгааг дурдаж, үндэсний үйлдвэрлэгчдээ дэмжиж, хамтран ажиллана гэдгээ илэрхийллээ.
]]>

Засгийн газраас стратегийн нөөц улаанбуудай бүрдүүлэх ажлын хүрээнд ХХААХҮЯ, “Хөдөө аж ахуйн корпораци” (ХААК) ТӨХХК-иас улаанбуудайн үйлдвэрлэлийн өртөгт суурилсан худалдан авах үнийн тооцоолол, танилцуулгыг Монголын тариаланчдын үндэсний холбоонд албан ёсоор танилцууллаа. 

Энэхүү тооцооллыг гаргахын тулд салбар яам болон ХААК ТӨХХК, мэргэжлийн холбоотой хамтран 11 аймгийн 41 сумын 120 гаруй тариаланч, аж ахуйн нэгжийг хамруулсан өртгийн судалгааг хийсэн юм. Өнөөдөр ХААК-ийн танилцуулга, тариаланчдын холбооны саналыг үндэслэж, улаанбуудайн үнэ тогтоох нэгдсэн ойлголцолд хүрлээ. Ингэснээр:
  • I ангиллын улаанбуудай тонн тутмыг 1,450,000
  • II ангиллын улаанбуудай тонн тутмыг 1,350,000
  • III ангиллын улаанбуудайг тонн тутмыг1,250,000
  • IV ангиллын улаанбуудай тонн тутмыг 1,150,000 төгрөгөөр тонн тутмыг тус тус худалдан авах үнийг тогтоов.
Засгийн газрын зүгээс дотоодын хэрэгцээг хангах, үнийн тогтвортой байдлыг хадгалах зорилгоор 100 мянган тонн хүнсний улаанбуудайг өртөгт суурилсан, тариаланчдад ашигтай үнээр улсын стратегийн нөөцөд худалдаж авах шийдвэр гаргаж зардлыг 2026 төсвийн тодотголд өргөн мэдүүлсэн. 
ХХААХҮ-ийн сайд Ц.Идэрбат өнгөрсөн хавар газар тариалан эрхлэгчидтэй уулзах үеэрээ цаг үеийн тулгамдсан асуудлуудыг нь сонсож, санал солилцсоны үндсэн дээр хаврын тариалалтад зориулж шатах тослох материалыг хямд үнээр олгох, хөнгөлөлттэй зээлийн хэмжээг нэмэгдүүлж, хүртээмжийг нь сайжруулах, бордоо болон үрийн хангамжийн асуудалд дэмжлэг үзүүлэх шийдвэрүүдийг Засгийн газрын хуралдаанаас гаргуулсан юм. Монголын тариаланчдын үндэсний холбооны тэргүүн С.Батболд салбарын цаг үеийн тулгамдсан асуудлуудыг шийдэх талаар шуурхай арга хэмжээ авсанд талархал илэрхийлж, Засгийн газар энэ намар 100 мянган тонн буюу нийт хураах улаанбуудайн гуравны нэгтэй тэнцэх хэмжээний стратегийн нөөц бүрдүүлэхээр болсон нь цаашид газар тариалангийн салбарт эргэлтийн хөрөнгө бий болох, аж ажуйн нэгжүүдээ дэмжих бодлого болж байгааг хэллээ. 
Сайд Ц.Идэрбат мөн гурил үйлдвэрлэгч компаниудын төлөөлөлтэй уулзаж, стратегийн хүнс гурилын үнэ, улаанбуудайн хангамж, нийлүүлэлтийн талаар санал солилцлоо. Гурилын үйлдвэрүүдийн хувьд бүтээгдэхүүнийхээ үнийг нэмэхийг урьтал болгохгүй бөгөөд үйлдвэрлэл, борлуулалтаа хэвийн явуулах боломжоор хангах, тухайлбал дотоодын зах зээлд ОХУ-ын импортын гурилыг оруулж ирэхгүй байхад анхаарч өгөөч гэсэн санал тавив. ХХААХҮЯ-наас гурилын импортын гэрчилгээ олгохыг зогсоогоод байгааг дурдаж, үндэсний үйлдвэрлэгчдээ дэмжиж, хамтран ажиллана гэдгээ илэрхийллээ.
]]> 2027 оны төсвийн орлогыг 41.3 их наяд , зарлагыг 43.6 их наяд төгрөг байхаар тусгажээ https://ekhoron.mn/read/749 https://ekhoron.mn/read/749 Эхорон Tue, 01 Sep 2026 10:00:34 +0800 Монгол Улсын Их Хурлын дарга С.Бямбацогтод өчигдөр Монгол Улсын Ерөнхий сайд Н.Учрал, Улсын Их Хурлын гишүүн, Сангийн сайд З.Мэндсайхан нар Монгол Улсын нэгдсэн төсвийн 2027 оны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, 2028-2029 оны төсвийн төсөөллийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон Монгол Улсын 2027 оны төсвийн тухай, Үндэсний баялгийн сангийн 2027 оны төсвийн тухай, Нийгмийн даатгалын сангийн 2027 оны төсвийн тухай, Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн 2027 оны төсвийн тухай хуулийн төслүүд болон эдгээр хуулийн төсөлтэй холбогдуулан боловсруулсан хууль тогтоомжийн төслүүдийг өргөн мэдүүлэв. 


]]> Монгол Улсын Их Хурлын дарга С.Бямбацогтод өчигдөр Монгол Улсын Ерөнхий сайд Н.Учрал, Улсын Их Хурлын гишүүн, Сангийн сайд З.Мэндсайхан нар Монгол Улсын нэгдсэн төсвийн 2027 оны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, 2028-2029 оны төсвийн төсөөллийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон Монгол Улсын 2027 оны төсвийн тухай, Үндэсний баялгийн сангийн 2027 оны төсвийн тухай, Нийгмийн даатгалын сангийн 2027 оны төсвийн тухай, Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн 2027 оны төсвийн тухай хуулийн төслүүд болон эдгээр хуулийн төсөлтэй холбогдуулан боловсруулсан хууль тогтоомжийн төслүүдийг өргөн мэдүүлэв. 

Монгол Улсын Ерөнхий сайд энэ үеэр Монгол Улсын нэгдсэн төсвийн 2027 оны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, 2028-2029 оны төсвийн төсөөллийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөлд 2027 оны төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлогыг 41.3 их наяд төгрөг, төсвийн зарлагыг 43.6 их наяд төгрөг, тэнцвэржүүлсэн тэнцлийг 2 их наяд 306 тэрбум төгрөгийн алдагдалтай байхаар тусгасныг онцлон тэмдэглэв. 

Мөн хуулийн төслийг дагалдуулан Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төслийг боловсруулсан бөгөөд уг хуулийн төсөлд дунд хугацааны төсвийн хүрээний мэдэгдэл батлагдсанаас хойш төслийг боловсруулахад хүрээнд тооцох боломжгүй байсан төрийн өмчит компаниудын ногдол ашгийн нэмэлт орлого, Оюутолгой төслийн ноогдол ашгийн орлого болон орон нутгийн үнэт цаас, урьд оны үлдэгдлээс хамаарсан эх үүсвэр нэмэгдсэнтэй холбоотойгоор нэмэгдсэн орлогын хэмжээгээр Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулийн 12.1.4-д заасан нэгдсэн төсвийн нийт зарлагын дээд хэмжээг нэмэгдүүлэн тооцож, энэ тохиолдолд уг нэмэгдлийн хэмжээ нь Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулийн 6 дугаар зүйлд заасан төсвийн тусгай шаардлага хамаарахгүй байх зохицуулалтуудыг тус тус тусгасан гэж байлаа. 

Хуулийн төсөлд тусгасан төсвийн тусгай шаардлагуудыг дараах байдлаар тооцсон байна. Тухайлбал, 

Тэнцвэржүүлсэн орлого: Гол нэр төрлийн эрдэс баялгийн тэнцвэржүүлсэн үнийг олон улсын санхүүгийн мэдээллийн байгууллагуудын гаргасан үнийн төсөөлөлд үндэслэн, макро эдийн засгийн үндсэн үзүүлэлт болон экспортын төлөвтэй уялдуулан тооцож, төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлогыг тодорхойлсон. 

Нэгдсэн төсвийн тэнцвэржүүлсэн тэнцэл: Уг тэнцлийг төсвийн жилийн дотоотын нийт бүтээгдэхүүн (ДНБ)-ий 2 хувиас илүүгүй алдагдалтай, эсхүл ашигтай байхаар тооцож, төсвийн тусгай шаардлагыг хангахаар тусгасан байна. 

Нэгдсэн төсвийн нийт зарлагын өсөлтийн хэмжээ: Тухайн жилийн эрдэс баялгийн бус ДНБ-ий өсөлт болон өмнөх дараалсан 12 жилийн эрдэс баялгийн бус ДНБ-ий өсөлтийн дунджийн аль ихээс хэтрэхгүй байхаар тооцож, эдийн засгийн суурь өсөлттэй уялдуулан төсвийн зарлагыг төлөвлөх зохицуулалтыг тусгажээ. Мөн 2027 оны хувьд нэмэгдсэн орлогын хэмжээгээр нэгдсэн төсвийн нийт зарлагын дээд хэмжээг нэмэгдүүлэн тооцож уг тусгай шаардлагыг 2027 онд мөрдөхгүй байхаар, 2028-2029 онд төсвийн тусгай шаардлагыг хангахаар тусгажээ. 

Засгийн газрын өр: Уг өрийн нэрлэсэн дүнгээр илэрхийлсэн үлдэгдлийг 2027-2028 онд тухайн жилийн оны үнээр тооцсон ДНБ-ий 50 хувиас, 2029 онд 45 хувиас хэтрэхгүй байхаар тус тус тооцсон. Энэ нь Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулийн 6 дугаар зүйлд заасан Засгийн газрын өрийн нэрлэсэн дүнгээр илэрхийлсэн үлдэгдэл тухайн жилийн оны үнээр тооцсон ДНБ-ий 60 хувиас хэтрэхгүй байх шаардлагыг хангаж байгаа аж. 

Хуулийн төсөл батлагдсанаар төсвийн хүрээний мэдэгдэлд тусгагдсан макро эдийн засаг, төсвийн үндсэн үзүүлэлтүүдийг эдийн засгийн шинэчилсэн нөхцөл байдалтай уялдуулан шинэчлэн тооцож, 2027 оны төсвийн тухай хуулийн төслийг бодит тооцоо, үндэслэлтэйгээр төлөвлөх, улсын төсвийн хөрөнгийг үр ашигтай, оновчтой хуваарилах, төсвийн бодлогыг үр нөлөөтэй хэрэгжүүлэх нөхцөл бүрдэнэ гэж төсөл санаачлагчид үзжээ 

Ерөнхий сайд Н.Учрал хэлсэн үгэндээ, "Засгийн газар энэхүү төсвийн хүрээнд есөн шийдвэр гаргалаа. Байгалийн баялгийн үр өгөөжөө иргэддээ тэгш хүртээнэ. Жижиг дунд үйлдвэрлэл, хувийн хэвшлээ дэмжиж, эдийн засгаа сэргээхэд чиглэж байна. Оюутолгой төслөөс Монгол Улс анх удаа ногдол ашиг авах гэж байна. Үүнийг түлш эрчим хүчний хараат байдлыг бууруулахад зарцуулна. Тухайлбал, Дулааны 3 дугаар цахилгаан станцын дэргэд 300 МВт-ын хүчин чадалтай Дулааны 6 дугаар цахилгаан станц барьж байгуулах, 10 аймагт дулааны цахилгаан станц байгуулах ажлыг дуусгана. Хуримтлалын санд мөн төвлөрүүлж, иргэдийн эрүүл мэнд, орон сууцанд зарцуулахаар төлөвлөсөн" хэмээв. 

УИХ-ын дарга С.Бямбацогт, "Монголчууд анх удаа Оюутолгой төслөөс ногдол ашиг авах гэж буй нь иргэдэд зориулах эх үүсвэрийг нэмж байна" гэлээ.

Засгийн газраас өргөн барьсан 2027 оны улсын төсвийн төслийн онцлох тоо, мэдээллээс дурдвал: 

  • Төрийн өмчит компаниудын засаглал, ашигт ажиллагааг сайжруулна. 2027 онд төсөвт төвлөрөх ногдол ашгийн хэмжээ 3.5 их наяд байхаар тооцоолов. 
  • Ахмад настанд суурь тэтгэвэр 100,000-300,000 төгрөг нэмж олгоно. 
  • хмад настан, хүүхэд, хөгжлийн бэрхшээлтэй болон амжиргаа доогуур иргэдийг даралт, зүрх судас, чихрийн шижингийн эмийн хамтын төлбөрөөс бүрэн чөлөөлж, орлогыг нь хамгаална. 
  • Бүх төрийн үйлчилгээний албан хаагчдын цалинг нэмнэ. 
  • Сарын 792 мянган төгрөг хүртэлх цалингийн орлогыг татвараас чөлөөлж, иргэдийн татварын ачааллыг 840 тэрбум төгрөгөөр чөлөөлнө. 
  • Нийгмийн даатгалын шинэчлэлийн хүрээнд иргэдийг 186.3 тэрбум төгрөгийн нийгмийн даатгалын шимтгэлээс чөлөөлж байна. Ажил хөдөлмөр эрхэлж буй 18-24 насны суралцагчдын нийгмийн даатгалын шимтгэлийг чөлөөлнө. Гарааны бизнес эрхэлж буй ААН, байгууллагын ажил олгогчийн төлөх НДШ-ийг 3 хүртэлх ажилтанд 36 сараар чөлөөлнө. Давхар ажил гүйцэтгэдэг иргэн өөрөө сонгож, аль нэг ажлаасаа НДШ төлнө. 
  • 16 мянга орчим иргэнийг хөнгөлөлттэй зээл болон хамтын өмчлөл, түрээслээд өмчлөх хэлбэрээр орон сууцанд хамруулна. 
  • Нэг хүүхэд-нэг компьютер, нэг анги-нэг ухаалаг самбартай болно. 
  • Ерөнхий боловсролын 100 сургуулийг сэргээгдэх эрчим хүчний системд холбож, дулаан алдагдлыг бууруулж, орчин үеийн технологийн шийдлээр шинэчилж “Ногоон сургууль” болгоно. 
  • “Ногоон Чөлөөлөлт”-ийн хүрээнд сэргээгдэх эрчим хүчний тоног төхөөрөмж, нарны хавтан, цахилгаан хураагуур, цэнэглэгч станц, цахилгаан тэжээлт машин, механизмыг гаалийн болон онцгой албан татвараас чөлөөлнө. 
  • Цахилгаан машин цэнэглэх 500 өртөө барьж байгуулах зэрэг багтаж байна.
]]> Монгол Улсын Их Хурлын дарга С.Бямбацогтод өчигдөр Монгол Улсын Ерөнхий сайд Н.Учрал, Улсын Их Хурлын гишүүн, Сангийн сайд З.Мэндсайхан нар Монгол Улсын нэгдсэн төсвийн 2027 оны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, 2028-2029 оны төсвийн төсөөллийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон Монгол Улсын 2027 оны төсвийн тухай, Үндэсний баялгийн сангийн 2027 оны төсвийн тухай, Нийгмийн даатгалын сангийн 2027 оны төсвийн тухай, Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн 2027 оны төсвийн тухай хуулийн төслүүд болон эдгээр хуулийн төсөлтэй холбогдуулан боловсруулсан хууль тогтоомжийн төслүүдийг өргөн мэдүүлэв. 

Монгол Улсын Ерөнхий сайд энэ үеэр Монгол Улсын нэгдсэн төсвийн 2027 оны төсвийн хүрээний мэдэгдэл, 2028-2029 оны төсвийн төсөөллийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөлд 2027 оны төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлогыг 41.3 их наяд төгрөг, төсвийн зарлагыг 43.6 их наяд төгрөг, тэнцвэржүүлсэн тэнцлийг 2 их наяд 306 тэрбум төгрөгийн алдагдалтай байхаар тусгасныг онцлон тэмдэглэв. 

Мөн хуулийн төслийг дагалдуулан Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төслийг боловсруулсан бөгөөд уг хуулийн төсөлд дунд хугацааны төсвийн хүрээний мэдэгдэл батлагдсанаас хойш төслийг боловсруулахад хүрээнд тооцох боломжгүй байсан төрийн өмчит компаниудын ногдол ашгийн нэмэлт орлого, Оюутолгой төслийн ноогдол ашгийн орлого болон орон нутгийн үнэт цаас, урьд оны үлдэгдлээс хамаарсан эх үүсвэр нэмэгдсэнтэй холбоотойгоор нэмэгдсэн орлогын хэмжээгээр Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулийн 12.1.4-д заасан нэгдсэн төсвийн нийт зарлагын дээд хэмжээг нэмэгдүүлэн тооцож, энэ тохиолдолд уг нэмэгдлийн хэмжээ нь Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулийн 6 дугаар зүйлд заасан төсвийн тусгай шаардлага хамаарахгүй байх зохицуулалтуудыг тус тус тусгасан гэж байлаа. 

Хуулийн төсөлд тусгасан төсвийн тусгай шаардлагуудыг дараах байдлаар тооцсон байна. Тухайлбал, 

Тэнцвэржүүлсэн орлого: Гол нэр төрлийн эрдэс баялгийн тэнцвэржүүлсэн үнийг олон улсын санхүүгийн мэдээллийн байгууллагуудын гаргасан үнийн төсөөлөлд үндэслэн, макро эдийн засгийн үндсэн үзүүлэлт болон экспортын төлөвтэй уялдуулан тооцож, төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлогыг тодорхойлсон. 

Нэгдсэн төсвийн тэнцвэржүүлсэн тэнцэл: Уг тэнцлийг төсвийн жилийн дотоотын нийт бүтээгдэхүүн (ДНБ)-ий 2 хувиас илүүгүй алдагдалтай, эсхүл ашигтай байхаар тооцож, төсвийн тусгай шаардлагыг хангахаар тусгасан байна. 

Нэгдсэн төсвийн нийт зарлагын өсөлтийн хэмжээ: Тухайн жилийн эрдэс баялгийн бус ДНБ-ий өсөлт болон өмнөх дараалсан 12 жилийн эрдэс баялгийн бус ДНБ-ий өсөлтийн дунджийн аль ихээс хэтрэхгүй байхаар тооцож, эдийн засгийн суурь өсөлттэй уялдуулан төсвийн зарлагыг төлөвлөх зохицуулалтыг тусгажээ. Мөн 2027 оны хувьд нэмэгдсэн орлогын хэмжээгээр нэгдсэн төсвийн нийт зарлагын дээд хэмжээг нэмэгдүүлэн тооцож уг тусгай шаардлагыг 2027 онд мөрдөхгүй байхаар, 2028-2029 онд төсвийн тусгай шаардлагыг хангахаар тусгажээ. 

Засгийн газрын өр: Уг өрийн нэрлэсэн дүнгээр илэрхийлсэн үлдэгдлийг 2027-2028 онд тухайн жилийн оны үнээр тооцсон ДНБ-ий 50 хувиас, 2029 онд 45 хувиас хэтрэхгүй байхаар тус тус тооцсон. Энэ нь Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулийн 6 дугаар зүйлд заасан Засгийн газрын өрийн нэрлэсэн дүнгээр илэрхийлсэн үлдэгдэл тухайн жилийн оны үнээр тооцсон ДНБ-ий 60 хувиас хэтрэхгүй байх шаардлагыг хангаж байгаа аж. 

Хуулийн төсөл батлагдсанаар төсвийн хүрээний мэдэгдэлд тусгагдсан макро эдийн засаг, төсвийн үндсэн үзүүлэлтүүдийг эдийн засгийн шинэчилсэн нөхцөл байдалтай уялдуулан шинэчлэн тооцож, 2027 оны төсвийн тухай хуулийн төслийг бодит тооцоо, үндэслэлтэйгээр төлөвлөх, улсын төсвийн хөрөнгийг үр ашигтай, оновчтой хуваарилах, төсвийн бодлогыг үр нөлөөтэй хэрэгжүүлэх нөхцөл бүрдэнэ гэж төсөл санаачлагчид үзжээ 

Ерөнхий сайд Н.Учрал хэлсэн үгэндээ, "Засгийн газар энэхүү төсвийн хүрээнд есөн шийдвэр гаргалаа. Байгалийн баялгийн үр өгөөжөө иргэддээ тэгш хүртээнэ. Жижиг дунд үйлдвэрлэл, хувийн хэвшлээ дэмжиж, эдийн засгаа сэргээхэд чиглэж байна. Оюутолгой төслөөс Монгол Улс анх удаа ногдол ашиг авах гэж байна. Үүнийг түлш эрчим хүчний хараат байдлыг бууруулахад зарцуулна. Тухайлбал, Дулааны 3 дугаар цахилгаан станцын дэргэд 300 МВт-ын хүчин чадалтай Дулааны 6 дугаар цахилгаан станц барьж байгуулах, 10 аймагт дулааны цахилгаан станц байгуулах ажлыг дуусгана. Хуримтлалын санд мөн төвлөрүүлж, иргэдийн эрүүл мэнд, орон сууцанд зарцуулахаар төлөвлөсөн" хэмээв. 

УИХ-ын дарга С.Бямбацогт, "Монголчууд анх удаа Оюутолгой төслөөс ногдол ашиг авах гэж буй нь иргэдэд зориулах эх үүсвэрийг нэмж байна" гэлээ.

Засгийн газраас өргөн барьсан 2027 оны улсын төсвийн төслийн онцлох тоо, мэдээллээс дурдвал: 

  • Төрийн өмчит компаниудын засаглал, ашигт ажиллагааг сайжруулна. 2027 онд төсөвт төвлөрөх ногдол ашгийн хэмжээ 3.5 их наяд байхаар тооцоолов. 
  • Ахмад настанд суурь тэтгэвэр 100,000-300,000 төгрөг нэмж олгоно. 
  • хмад настан, хүүхэд, хөгжлийн бэрхшээлтэй болон амжиргаа доогуур иргэдийг даралт, зүрх судас, чихрийн шижингийн эмийн хамтын төлбөрөөс бүрэн чөлөөлж, орлогыг нь хамгаална. 
  • Бүх төрийн үйлчилгээний албан хаагчдын цалинг нэмнэ. 
  • Сарын 792 мянган төгрөг хүртэлх цалингийн орлогыг татвараас чөлөөлж, иргэдийн татварын ачааллыг 840 тэрбум төгрөгөөр чөлөөлнө. 
  • Нийгмийн даатгалын шинэчлэлийн хүрээнд иргэдийг 186.3 тэрбум төгрөгийн нийгмийн даатгалын шимтгэлээс чөлөөлж байна. Ажил хөдөлмөр эрхэлж буй 18-24 насны суралцагчдын нийгмийн даатгалын шимтгэлийг чөлөөлнө. Гарааны бизнес эрхэлж буй ААН, байгууллагын ажил олгогчийн төлөх НДШ-ийг 3 хүртэлх ажилтанд 36 сараар чөлөөлнө. Давхар ажил гүйцэтгэдэг иргэн өөрөө сонгож, аль нэг ажлаасаа НДШ төлнө. 
  • 16 мянга орчим иргэнийг хөнгөлөлттэй зээл болон хамтын өмчлөл, түрээслээд өмчлөх хэлбэрээр орон сууцанд хамруулна. 
  • Нэг хүүхэд-нэг компьютер, нэг анги-нэг ухаалаг самбартай болно. 
  • Ерөнхий боловсролын 100 сургуулийг сэргээгдэх эрчим хүчний системд холбож, дулаан алдагдлыг бууруулж, орчин үеийн технологийн шийдлээр шинэчилж “Ногоон сургууль” болгоно. 
  • “Ногоон Чөлөөлөлт”-ийн хүрээнд сэргээгдэх эрчим хүчний тоног төхөөрөмж, нарны хавтан, цахилгаан хураагуур, цэнэглэгч станц, цахилгаан тэжээлт машин, механизмыг гаалийн болон онцгой албан татвараас чөлөөлнө. 
  • Цахилгаан машин цэнэглэх 500 өртөө барьж байгуулах зэрэг багтаж байна.
]]> Сэлэнгэ аймаг энэ жил 421.4 тонн ургац хурааж авна https://ekhoron.mn/read/741 https://ekhoron.mn/read/741 Эхорон Sun, 30 Aug 2026 14:51:33 +0800 Монгол Улсын Ерөнхий сайд Н.Учрал, Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд Ц.Идэрбат нар газар тариалангийн гол бүс нутаг Сэлэнгэ аймагт ажиллаж, тариаланчдын саналыг сонсож, асуудлыг нь шийдвэрлэж, цаашид тариалангийн дотоодын үйлдвэрлэлээ нэмэгдүүлэх, хүнсний аюулгүй байдлыг хангахад чиглэсэн бодлого тууштай хэрэгжүүлнэ гэдгээ мэдэгдлээ.


]]>

Монгол Улсын Ерөнхий сайд Н.Учрал, Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд Ц.Идэрбат нар газар тариалангийн гол бүс нутаг Сэлэнгэ аймагт ажиллаж, тариаланчдын саналыг сонсож, асуудлыг нь шийдвэрлэж, цаашид тариалангийн дотоодын үйлдвэрлэлээ нэмэгдүүлэх, хүнсний аюулгүй байдлыг хангахад чиглэсэн бодлого тууштай хэрэгжүүлнэ гэдгээ мэдэгдлээ.

СЭЛЭНГЭ АЙМАГ 421.4 МЯНГАН ТОНН УРГАЦ ХУРААНА
2026 оны ургацын урьдчилсан балансаар Сэлэнгэ аймагт нийт 195.5 мянган га талбайгаас 421.4 мянган тонн ургац хураан авах төлөвтэй байна. Тухайлбал, 221 мянган тонн үр тариа, үүнээс 203 мянган тонн улаанбуудай, 45.1 мянган тонн малын тэжээл, 23.4 мянган тонн тосны ургамал, 46.5 мянган тонн төмс, 85.2 мянган тонн хүнсний ногоо хураан авах урьдчилсан тооцоо гараад байна.
Наймдугаар сарын 28-ны өдрийн байдлаар аймгийн хэмжээнд улаанбуудай 195 га, бусад үр тариа 40 га, төмс 411 га, хүнсний ногоо 477.5 га талбайд тус тус хураалт хийж байна. Төмсний ургац хураалт 12.8 хувь, хүнсний ногооны хураалт 10.1 хувийн явцтай байна.
Ургац хураалтад аймгийн хэмжээнд 712 үр тарианы трактор, 446 комбайн, 350 үтрэмийн машин, 35 төмсний комбайн ашиглаж байна. Мөн ургац хураалтын ажлыг технологийн хугацаанд зохион байгуулахад 1,226 түр ажиллах хүч шаардлагатай гэсэн захиалга ирүүлжээ. 
Намрын ургац хураалт болон тээвэрлэлтийн ажилд 10–12 мянган тонн шатахуун шаардлагатай байгаа бөгөөд одоогоор аймгийн хэмжээнд 38 шатахуун түгээх станцад 607.5 тонн АИ-92 бензин, 661 тонн дизель түлшний нөөц байна.
Сэлэнгэ аймагт ургац хураалтын ажлыг богино хугацаанд шуурхай зохион байгуулахад ажиллах хүч, шатахууны нөөц, техникийн бэлэн байдлыг хангах чиглэлээр холбогдох байгууллага, аж ахуйн нэгжүүд хамтран ажиллаж байна.
НИЙТ 184.4 МЯНГАН ТОННЫН БАГТААМЖТАЙ АГУУЛАХ БЭЛЭН БАЙНА
Төмс, хүнсний ногоо хадгалах агуулах, зоорийн хувьд Сэлэнгэ аймгийн хэмжээнд энгийн 20,5 мянган тонн, нүхэн 8,1 мянган тонн, механик хөргөлттэй зоорь 8,9 мянган тонн, нийт 37,5 мянган тонн багтаамжтай зоорь ашиглагдаж байна. Үр тариа хадгалах зориулалттай зоорийн хувьд Хөдөө аж ахуйн корпорацын Хөтөл салбарт 38 мянган тонн, Сэлэнгэ салбарт 28 мянган тонн, Онцгой байдлын газрын харьяа Орхонтуул сумын салбарт 2,5 мянган тонн, Мандал сумын салбарт 1,5 мянган тонн, “Алтан тариа” ХХК-ийн Сэлэнгэ салбарт 68 мянган тонн, газар тариалангийн үйлдвэрлэл эрхлэгч иргэн аж ахуйн нэгжид 47,4 мянган тн нийт 184,4 мянган тоннын багтаамжтай агуулах бэлэн байгаа юм.
Аймгийн хэмжээнд Мандал, Баянгол, Орхон сумдад тус бүр 500 тонн, Зүүнбүрэн, Хушаат, Жавхлант, Шаамар сумдад тус бүр 200 тонн зоорийг улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар барьж ашиглалтад оруулж байна.
]]>

Монгол Улсын Ерөнхий сайд Н.Учрал, Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд Ц.Идэрбат нар газар тариалангийн гол бүс нутаг Сэлэнгэ аймагт ажиллаж, тариаланчдын саналыг сонсож, асуудлыг нь шийдвэрлэж, цаашид тариалангийн дотоодын үйлдвэрлэлээ нэмэгдүүлэх, хүнсний аюулгүй байдлыг хангахад чиглэсэн бодлого тууштай хэрэгжүүлнэ гэдгээ мэдэгдлээ.

СЭЛЭНГЭ АЙМАГ 421.4 МЯНГАН ТОНН УРГАЦ ХУРААНА
2026 оны ургацын урьдчилсан балансаар Сэлэнгэ аймагт нийт 195.5 мянган га талбайгаас 421.4 мянган тонн ургац хураан авах төлөвтэй байна. Тухайлбал, 221 мянган тонн үр тариа, үүнээс 203 мянган тонн улаанбуудай, 45.1 мянган тонн малын тэжээл, 23.4 мянган тонн тосны ургамал, 46.5 мянган тонн төмс, 85.2 мянган тонн хүнсний ногоо хураан авах урьдчилсан тооцоо гараад байна.
Наймдугаар сарын 28-ны өдрийн байдлаар аймгийн хэмжээнд улаанбуудай 195 га, бусад үр тариа 40 га, төмс 411 га, хүнсний ногоо 477.5 га талбайд тус тус хураалт хийж байна. Төмсний ургац хураалт 12.8 хувь, хүнсний ногооны хураалт 10.1 хувийн явцтай байна.
Ургац хураалтад аймгийн хэмжээнд 712 үр тарианы трактор, 446 комбайн, 350 үтрэмийн машин, 35 төмсний комбайн ашиглаж байна. Мөн ургац хураалтын ажлыг технологийн хугацаанд зохион байгуулахад 1,226 түр ажиллах хүч шаардлагатай гэсэн захиалга ирүүлжээ. 
Намрын ургац хураалт болон тээвэрлэлтийн ажилд 10–12 мянган тонн шатахуун шаардлагатай байгаа бөгөөд одоогоор аймгийн хэмжээнд 38 шатахуун түгээх станцад 607.5 тонн АИ-92 бензин, 661 тонн дизель түлшний нөөц байна.
Сэлэнгэ аймагт ургац хураалтын ажлыг богино хугацаанд шуурхай зохион байгуулахад ажиллах хүч, шатахууны нөөц, техникийн бэлэн байдлыг хангах чиглэлээр холбогдох байгууллага, аж ахуйн нэгжүүд хамтран ажиллаж байна.
НИЙТ 184.4 МЯНГАН ТОННЫН БАГТААМЖТАЙ АГУУЛАХ БЭЛЭН БАЙНА
Төмс, хүнсний ногоо хадгалах агуулах, зоорийн хувьд Сэлэнгэ аймгийн хэмжээнд энгийн 20,5 мянган тонн, нүхэн 8,1 мянган тонн, механик хөргөлттэй зоорь 8,9 мянган тонн, нийт 37,5 мянган тонн багтаамжтай зоорь ашиглагдаж байна. Үр тариа хадгалах зориулалттай зоорийн хувьд Хөдөө аж ахуйн корпорацын Хөтөл салбарт 38 мянган тонн, Сэлэнгэ салбарт 28 мянган тонн, Онцгой байдлын газрын харьяа Орхонтуул сумын салбарт 2,5 мянган тонн, Мандал сумын салбарт 1,5 мянган тонн, “Алтан тариа” ХХК-ийн Сэлэнгэ салбарт 68 мянган тонн, газар тариалангийн үйлдвэрлэл эрхлэгч иргэн аж ахуйн нэгжид 47,4 мянган тн нийт 184,4 мянган тоннын багтаамжтай агуулах бэлэн байгаа юм.
Аймгийн хэмжээнд Мандал, Баянгол, Орхон сумдад тус бүр 500 тонн, Зүүнбүрэн, Хушаат, Жавхлант, Шаамар сумдад тус бүр 200 тонн зоорийг улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар барьж ашиглалтад оруулж байна.
]]> Гашуунсухайт-Ганцмод боомтын хил дамнасан төмөр замын 291 тулгуурийн бүтээн байгуулалтын ажил дуусжээ https://ekhoron.mn/read/734 https://ekhoron.mn/read/734 Эхорон Fri, 28 Aug 2026 18:32:42 +0800 Өмнөгоь аймагт баригдаж буй Гашуунсухайт-Ганцмод боомтын хил дамнасан төмөр замын бүтээн байгуулалтын чухал хэсэг болох гүүрэн байгууламжийн 291 тулгуурыг бүрэн барьж дуусгажээ.


]]> Өмнөгоь аймагт баригдаж буй Гашуунсухайт-Ганцмод боомтын хил дамнасан төмөр замын бүтээн байгуулалтын чухал хэсэг болох гүүрэн байгууламжийн 291 тулгуурыг бүрэн барьж дуусгажээ.

Ингэснээр төслийн нийт гүйцэтгэл 49.27 хувьд хүрч, бүтээн байгуулалтын дараагийн шатны ажлууд эрчимжиж эхэлсэн байна. 

Төслийн хүрээнд шон суурь, тулгуур, дам нурууны үйлдвэрлэл, угсралтын ажлууд зэрэгцэн явагдаж байгаа бөгөөд уг төмөр замыг 2027 оны дөрөвдүгээр сард ашиглалтад оруулж, туршилтын тээврийг эхлүүлэхээр төлөвлөж байна.

ТӨСЛИЙН ГҮЙЦЭТГЭЛ 49.27 ХУВЬД ХҮРЛЭЭ
Гашуунсухайт-Ганцмод боомтын хил дамнасан төмөр замын төслийн нийт гүйцэтгэл өнөөдрийн байдлаар 49.27 хувьтай үргэлжилж байна.
Төслийн хүрээнд 2,382 шон суурь үйлдвэрлэж, суурилуулах ажлыг хийж гүйцэтгэж байна. Мөн 291 доод хөндлөн нурууг үйлдвэрлэн бэлэн болгосон байна. Нийт 594 дам нуруу үйлдвэрлэж бэлэн болгосны 296 дам нурууг угсраад байна.
Төслийн бүтээн байгуулалтын ажлыг эрчимжүүлж, 2027 оны дөрөвдүгээр сард ашиглалтад оруулан туршилтын тээврийг эхлүүлэхээр төлөвлөж буйг албаныхан энэ үеэр танилцууллаа. Одоогоор тулгамдсан асуудал байхгүй, төлөвлөгөөт ажил хоёр улсын талаас графикийн дагуу явж байгааг онцоллоо.
ЭКСПОРТЫН ТЭЭВРИЙН ХҮЧИН ЧАДЛЫГ НЭМЭГДҮҮЛНЭ
Энэхүү Гашуунсухайт-Ганцмод боомтын хил дамнасан төмөр зам ашиглалтад орсноор Монгол Улс, БНХАУ-ын худалдаа, тээврийн харилцаанд чухал ач холбогдолтой шинэ төмөр замын коридор бий болж, экспортын тээврийн хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх боломж бүрдэх юм. 
Тус төмөр замаар жилд 30 сая тонн хүртэл ачаа тээвэрлэх боломж бүрдэж, экспортын орлогыг хоёр дахин нэмэгдүүлэх, улсын төсвийн орлогыг 1.5 тэрбум ам.доллараар өсгөх эдийн засгийн үр өгөөжтэй гэсэн эдийн засгийн тооцоолол бий. 
Мөн төслийн хүрээнд 200 байнгын болон 800 түр ажлын байр шинээр бий болох бөгөөд Монгол Улсын экспортын гол гарцын нэг болох Гашуунсухайт-Ганцмод боомтын нэвтрүүлэх хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх, тээврийн зардал, хугацааг бууруулахад чухал ач холбогдолтой юм.
Өнөөдөр ийнхүү хил дамнасан төмөр замын төслийн гүүрэн байгууламжийн гол бүтээцийн нэг болох 291 тулгуурын ажлыг бүрэн дуусгаснаар гүйцэтгэгч байгууллагууд, төслийн ажлыг гардан гүйцэтгэж буй инженер технийкийн ажилтнуудын хувьд дараагийн шатны бүтээн байгуулалтыг эрчимжүүлэх суурь бүрдэж байна. 

]]> Өмнөгоь аймагт баригдаж буй Гашуунсухайт-Ганцмод боомтын хил дамнасан төмөр замын бүтээн байгуулалтын чухал хэсэг болох гүүрэн байгууламжийн 291 тулгуурыг бүрэн барьж дуусгажээ.

Ингэснээр төслийн нийт гүйцэтгэл 49.27 хувьд хүрч, бүтээн байгуулалтын дараагийн шатны ажлууд эрчимжиж эхэлсэн байна. 

Төслийн хүрээнд шон суурь, тулгуур, дам нурууны үйлдвэрлэл, угсралтын ажлууд зэрэгцэн явагдаж байгаа бөгөөд уг төмөр замыг 2027 оны дөрөвдүгээр сард ашиглалтад оруулж, туршилтын тээврийг эхлүүлэхээр төлөвлөж байна.

ТӨСЛИЙН ГҮЙЦЭТГЭЛ 49.27 ХУВЬД ХҮРЛЭЭ
Гашуунсухайт-Ганцмод боомтын хил дамнасан төмөр замын төслийн нийт гүйцэтгэл өнөөдрийн байдлаар 49.27 хувьтай үргэлжилж байна.
Төслийн хүрээнд 2,382 шон суурь үйлдвэрлэж, суурилуулах ажлыг хийж гүйцэтгэж байна. Мөн 291 доод хөндлөн нурууг үйлдвэрлэн бэлэн болгосон байна. Нийт 594 дам нуруу үйлдвэрлэж бэлэн болгосны 296 дам нурууг угсраад байна.
Төслийн бүтээн байгуулалтын ажлыг эрчимжүүлж, 2027 оны дөрөвдүгээр сард ашиглалтад оруулан туршилтын тээврийг эхлүүлэхээр төлөвлөж буйг албаныхан энэ үеэр танилцууллаа. Одоогоор тулгамдсан асуудал байхгүй, төлөвлөгөөт ажил хоёр улсын талаас графикийн дагуу явж байгааг онцоллоо.
ЭКСПОРТЫН ТЭЭВРИЙН ХҮЧИН ЧАДЛЫГ НЭМЭГДҮҮЛНЭ
Энэхүү Гашуунсухайт-Ганцмод боомтын хил дамнасан төмөр зам ашиглалтад орсноор Монгол Улс, БНХАУ-ын худалдаа, тээврийн харилцаанд чухал ач холбогдолтой шинэ төмөр замын коридор бий болж, экспортын тээврийн хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх боломж бүрдэх юм. 
Тус төмөр замаар жилд 30 сая тонн хүртэл ачаа тээвэрлэх боломж бүрдэж, экспортын орлогыг хоёр дахин нэмэгдүүлэх, улсын төсвийн орлогыг 1.5 тэрбум ам.доллараар өсгөх эдийн засгийн үр өгөөжтэй гэсэн эдийн засгийн тооцоолол бий. 
Мөн төслийн хүрээнд 200 байнгын болон 800 түр ажлын байр шинээр бий болох бөгөөд Монгол Улсын экспортын гол гарцын нэг болох Гашуунсухайт-Ганцмод боомтын нэвтрүүлэх хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх, тээврийн зардал, хугацааг бууруулахад чухал ач холбогдолтой юм.
Өнөөдөр ийнхүү хил дамнасан төмөр замын төслийн гүүрэн байгууламжийн гол бүтээцийн нэг болох 291 тулгуурын ажлыг бүрэн дуусгаснаар гүйцэтгэгч байгууллагууд, төслийн ажлыг гардан гүйцэтгэж буй инженер технийкийн ажилтнуудын хувьд дараагийн шатны бүтээн байгуулалтыг эрчимжүүлэх суурь бүрдэж байна. 

]]>