Шинжлэх ухаан - Ekhoron.mn | Эх орны өнцөг бүрээс https://ekhoron.mn/ en Шинжлэх ухаан - Ekhoron.mn | Эх орны өнцөг бүрээс DataLife Engine Ёлын хэцийн хадны оршуулгаас илэрсэн хос арьсан гутал https://ekhoron.mn/read/226 https://ekhoron.mn/read/226 Эхорон Sun, 12 Apr 2026 20:00:21 +0800 Энэхүү гутал нь шарилд өмсгөөтэй чигээрээ үлдэж хоцорсон байх бөгөөд хүрэн шаргал өнгийн ширээр хийж олон хэсэг залган оёжээ. Нарийн шөвгөрдүү хоншоортой, түрийгээрээ хэлхгэр өргөн загвартай ажээ. Гутал түрий, зулаг, хоншоор, ул зэрэг үдсэн хэсгүүдээс бүрдэх бөгөөд нийт 13 хэсгийг залган оёж хийсэн байна. 


]]>
Увс аймгийн Өмнөговь, Тариалан сумдын зааг “Ёлын Хэцийн эх” хэмээх газарт нэгэн хөндөгдөж тоногдсон хадны оршуулгыг 2019 онд малтан судалжээ. 
Малтлага судалгааны үр дүнд харьцангуй сайн хадгалагдсан дундад зууны үеийн оршуулгыг илрүүлэн судалсан бөгөөд сонирхолтой хэд хэдэн олдвор хэрэглэгдэхүүн илэрч олдсоны нэг нь хос арьсан гутал юм. 
Энэхүү гутал нь шарилд өмсгөөтэй чигээрээ үлдэж хоцорсон байх бөгөөд хүрэн шаргал өнгийн ширээр хийж олон хэсэг залган оёжээ. Нарийн шөвгөрдүү хоншоортой, түрийгээрээ хэлхгэр өргөн загвартай ажээ. Гутал түрий, зулаг, хоншоор, ул зэрэг үдсэн хэсгүүдээс бүрдэх бөгөөд нийт 13 хэсгийг залган оёж хийсэн байна. 
Ёлын хэцийн хадны оршуулгаас илэрсэн уг гутал Цагаан ханан, Шүүтийн хадны оршуулгаас илэрсэн гуталтай хэлбэр, хийцийн хувьд тун ойролцоо байгаа юм. 
Эдгээр дурсгалын он цагийг судлаачид XIII-XIV зууны үед холбогдуулан үзсэн байна.

Эх сурвалж: Ц.Цэлхагарав, Я.Бемманн, Ц.Төрбат, Ёлын хэцийн хадны оршуулга. //Studia Archaeologica. Tomus XXXIX,  Fasc. 17. Улаанбаатар, 2020.
]]>
Увс аймгийн Өмнөговь, Тариалан сумдын зааг “Ёлын Хэцийн эх” хэмээх газарт нэгэн хөндөгдөж тоногдсон хадны оршуулгыг 2019 онд малтан судалжээ. 
Малтлага судалгааны үр дүнд харьцангуй сайн хадгалагдсан дундад зууны үеийн оршуулгыг илрүүлэн судалсан бөгөөд сонирхолтой хэд хэдэн олдвор хэрэглэгдэхүүн илэрч олдсоны нэг нь хос арьсан гутал юм. 
Энэхүү гутал нь шарилд өмсгөөтэй чигээрээ үлдэж хоцорсон байх бөгөөд хүрэн шаргал өнгийн ширээр хийж олон хэсэг залган оёжээ. Нарийн шөвгөрдүү хоншоортой, түрийгээрээ хэлхгэр өргөн загвартай ажээ. Гутал түрий, зулаг, хоншоор, ул зэрэг үдсэн хэсгүүдээс бүрдэх бөгөөд нийт 13 хэсгийг залган оёж хийсэн байна. 
Ёлын хэцийн хадны оршуулгаас илэрсэн уг гутал Цагаан ханан, Шүүтийн хадны оршуулгаас илэрсэн гуталтай хэлбэр, хийцийн хувьд тун ойролцоо байгаа юм. 
Эдгээр дурсгалын он цагийг судлаачид XIII-XIV зууны үед холбогдуулан үзсэн байна.

Эх сурвалж: Ц.Цэлхагарав, Я.Бемманн, Ц.Төрбат, Ёлын хэцийн хадны оршуулга. //Studia Archaeologica. Tomus XXXIX,  Fasc. 17. Улаанбаатар, 2020.
]]> “Орион” сансрын хөлгийн баг Калифорнийн эрэг орчмын усанд амжилттай газардлаа https://ekhoron.mn/read/223 https://ekhoron.mn/read/223 Эхорон Sat, 11 Apr 2026 12:52:43 +0800 Дөрвөн сансрын нисэгчтэй НАСА-гийн “Орион” сансрын хөлөг Номхон далайн Калифорнийн эрэг орчмын усанд бууснаар сүүлийн 50 гаруй жилийн хугацаанд сар руу хийсэн анхны нислэг амжилттай боллоо.

 

]]> Дөрвөн сансрын нисэгчтэй НАСА-гийн “Орион” сансрын хөлөг Номхон далайн Калифорнийн эрэг орчмын усанд бууснаар сүүлийн 50 гаруй жилийн хугацаанд сар руу хийсэн анхны нислэг амжилттай боллоо. 

Багийн бүрэлдэхүүн АНУ-ын баруун эргийн цагаар дөрөвдүгээр 10-ны өдрийн 17:08 цагт эх дэлхийдээ газарджээ.    

Дөрвөн сансрын нисэгчийн биеийн байдал маш сайн байгаа бөгөөд тэдний буух явцыг НАСА агентлагийн YouTube суваг дахь хуудсаар 3 сая гаруй хүн үзжээ.

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Д.Трамп сансрын нисэгчид үүргээ биелүүлээд эх дэлхийдээ амжилттай буусан явдалд баяр хүргэж “Буулт төгс сайн боллоо, АНУ-ын Ерөнхийлөгчийн хувьд би туйлын ихээр бахархаж байна. Та бүхнийг Цагаан ордонд тэсэн ядан хүлээж байна. Бид нислэгийг дахин хийнэ, дараагийн алхам бол Ангараг!” гэжээ.


]]> Дөрвөн сансрын нисэгчтэй НАСА-гийн “Орион” сансрын хөлөг Номхон далайн Калифорнийн эрэг орчмын усанд бууснаар сүүлийн 50 гаруй жилийн хугацаанд сар руу хийсэн анхны нислэг амжилттай боллоо. 

Багийн бүрэлдэхүүн АНУ-ын баруун эргийн цагаар дөрөвдүгээр 10-ны өдрийн 17:08 цагт эх дэлхийдээ газарджээ.    

Дөрвөн сансрын нисэгчийн биеийн байдал маш сайн байгаа бөгөөд тэдний буух явцыг НАСА агентлагийн YouTube суваг дахь хуудсаар 3 сая гаруй хүн үзжээ.

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Д.Трамп сансрын нисэгчид үүргээ биелүүлээд эх дэлхийдээ амжилттай буусан явдалд баяр хүргэж “Буулт төгс сайн боллоо, АНУ-ын Ерөнхийлөгчийн хувьд би туйлын ихээр бахархаж байна. Та бүхнийг Цагаан ордонд тэсэн ядан хүлээж байна. Бид нислэгийг дахин хийнэ, дараагийн алхам бол Ангараг!” гэжээ.


]]> “Artemis II” хөтөлбөр ба сарны шинэ зургууд https://ekhoron.mn/read/203 https://ekhoron.mn/read/203 Эхорон Wed, 08 Apr 2026 12:14:50 +0800 "Orion" хөлгийн сансрын нисгэгчид нэг хоногийн дотор Сарны нөгөө талд гарч, Дэлхийгээс хамгийн хол буюу 407 000 км-ийн зайд очсоноор шинэ дээд амжилтыг тогтоожээ. 

]]> "Orion" хөлгийн сансрын нисгэгчид нэг хоногийн дотор сарны нөгөө талд гарч, дэлхийгээс хамгийн хол буюу 407 000 км-ийн зайд очсоноор шинэ дээд амжилтыг тогтоожээ. 

Энэ үеэр авсан сарны зургийг АНУ-ын сансар судлалын НАСА агентлаг нийтэллээ.

АНУ-ын Агаарын нислэг, сансрын уудмыг шинжлэн судлах үндэсний төв буюу НАСА агентлаг дөрвөн сансрын нисэгчийн бүрэлдэхүүнтэй “Orion” сансрын хөлгийг сар руу жолоодлогот хөлөг илгээх “Artemis II” хөтөлбөрийн хүрээнд дөрөвдүгээр сарын 1-ний өдөр Флорида муж улсын Канавералын хошуун дахь Сансрын төвөөс Зүүн эргийн цагаар 18:35 цагт хөөргөсөн юм. 

Эх сурвалж: NASA

]]> "Orion" хөлгийн сансрын нисгэгчид нэг хоногийн дотор сарны нөгөө талд гарч, дэлхийгээс хамгийн хол буюу 407 000 км-ийн зайд очсоноор шинэ дээд амжилтыг тогтоожээ. 

Энэ үеэр авсан сарны зургийг АНУ-ын сансар судлалын НАСА агентлаг нийтэллээ.

АНУ-ын Агаарын нислэг, сансрын уудмыг шинжлэн судлах үндэсний төв буюу НАСА агентлаг дөрвөн сансрын нисэгчийн бүрэлдэхүүнтэй “Orion” сансрын хөлгийг сар руу жолоодлогот хөлөг илгээх “Artemis II” хөтөлбөрийн хүрээнд дөрөвдүгээр сарын 1-ний өдөр Флорида муж улсын Канавералын хошуун дахь Сансрын төвөөс Зүүн эргийн цагаар 18:35 цагт хөөргөсөн юм. 

Эх сурвалж: NASA

]]> Эх дэлхийдээ эргэн ирсэн өдөр нь "Хүндэт профессор" цол хүртээжээ https://ekhoron.mn/read/154 https://ekhoron.mn/read/154 Эхорон Tue, 31 Mar 2026 18:02:56 +0800 Энэхүү түүхэн үйл явдлыг тохиолдуулан ОХУ-ын Бүгд Найрамдах Буриад Улсын Дорнод Сибирийн Технологи, удирдлагын Улсын их сургуулийн Эрдмийн зөвлөлийн шийдвэрийн дагуу сансарын нисэгч Ж.Гүррагчаад 2026 оны 3 дугаар сарын 30-ны өдөр тус сургуулийн "Хүндэт профессор" цол олгожээ.


]]> Монгол Улсын сансрын нисэгч, БНМАУ, ЗХУ-ын баатар Жүгдэрдэмидийн Гүррагчаа 1981 оны 3 дугаар сарын 22-ны өдөр "Союз-39" хөлгөөр сансарт нисч, 3 дугаар сарын 30-ны өдөр эх дэлхийдээ эргэж газардсан түүхтэй. 
Энэхүү түүхэн үйл явдлыг тохиолдуулан ОХУ-ын Бүгд Найрамдах Буриад Улсын Дорнод Сибирийн Технологи, удирдлагын Улсын их сургуулийн Эрдмийн зөвлөлийн шийдвэрийн дагуу сансарын нисэгч Ж.Гүррагчаад 2026 оны 3 дугаар сарын 30-ны өдөр тус сургуулийн "Хүндэт профессор" цол олгожээ.
Ёслолын арга хэмжээнд Монгол Улсаас ОХУ-ын Улаан-Үд хотод суугаа Ерөнхий консул Ц.Ганхуяг оролцон баяр хүргэж, үг хэлсэн байна.

]]> Монгол Улсын сансрын нисэгч, БНМАУ, ЗХУ-ын баатар Жүгдэрдэмидийн Гүррагчаа 1981 оны 3 дугаар сарын 22-ны өдөр "Союз-39" хөлгөөр сансарт нисч, 3 дугаар сарын 30-ны өдөр эх дэлхийдээ эргэж газардсан түүхтэй. 
Энэхүү түүхэн үйл явдлыг тохиолдуулан ОХУ-ын Бүгд Найрамдах Буриад Улсын Дорнод Сибирийн Технологи, удирдлагын Улсын их сургуулийн Эрдмийн зөвлөлийн шийдвэрийн дагуу сансарын нисэгч Ж.Гүррагчаад 2026 оны 3 дугаар сарын 30-ны өдөр тус сургуулийн "Хүндэт профессор" цол олгожээ.
Ёслолын арга хэмжээнд Монгол Улсаас ОХУ-ын Улаан-Үд хотод суугаа Ерөнхий консул Ц.Ганхуяг оролцон баяр хүргэж, үг хэлсэн байна.

]]> Монголын говиос 1 см орчим урттай эртний хөхтөн амьтны чулуужсан араг яс олжээ https://ekhoron.mn/read/123 https://ekhoron.mn/read/123 Эхорон Wed, 25 Mar 2026 12:59:03 +0800 Монголын говиос 1 сантиметр орчим урттай, сайтар хадгалагдсан эртний хөхтөн амьтны чулуужсан араг ясыг палеонтологичид илрүүлсэн тухай Энэтхэгийн "Times of India" сонинд мэдээлжээ. Ухаа толгод хэмээх газраас олдсон уг олдворыг Цэрдийн галавын хожуу үед хамаарах “бичил хөхтөн” хэмээн нэрлэдэг амьтдын хамгийн эртний төлөөллүүдийн нэг гэж эрдэмтэд үзэж байна.


]]> Монголын говиос 1 сантиметр орчим урттай, сайтар хадгалагдсан эртний хөхтөн амьтны чулуужсан араг ясыг палеонтологичид илрүүлсэн тухай Энэтхэгийн "Times of India" сонинд мэдээлжээ. 

Ухаа толгод хэмээх газраас олдсон уг олдворыг Цэрдийн галавын хожуу үед хамаарах “бичил хөхтөн” (micro-mammals) хэмээн нэрлэдэг амьтдын хамгийн эртний төлөөллүүдийн нэг гэж эрдэмтэд үзэж байна.

Үлэмж биет үлэг гүрвэлүүдтэй зэрэгцэн оршиж байсан эдгээр бяцхан амьтны гавлын яс болон үе мөчний бүтэц ийнхүү бүрнээрээ олдсон нь Мезозойн эриний биологийн олон янз байдлыг судлахад маш их ач холбогдолтойг судлаачид онцолжээ.

Америкийн Байгалийн түүхийн музейн мэдээлснээр, ердөө 1 сантиметр хэмжээтэй араг яс нь булчин, зөөлөн эдийн ул мөртэйгөө бүрэн хадгалагдаж үлдсэн нь Цэрдийн галавын хожуу үеийн олдворуудын хувьд нэн ховор тохиолдол аж.

Энэхүү өвөрмөц амьтан нь сохор номинтой төстэй бөгөөд Велоцираптор үлэг гүрвэлүүдтэй зэрэгцэн амьдарч байсан Мезозойн эриний шавьж идэштэн “иш хөхтөн” (stem-mammal) хэмээн ангилалд багтах юм байна.

Хүчтэй элсэн шуурганы үеэр нарийн ширхэгтэй, хуурай элсэнд тэр даруй дарагдсан нь уг амьтны үлдэгдэл ийнхүү бүрэн бүтэн хадгалагдах гол нөхцөл болжээ. Олдвор нь эрс тэс уур амьсгалтай говь цөлийн нөхцөлд амьд организмууд хэрхэн дасан зохицож байсныг нотлох чухал баримт болж байна.

Эх сурвалж: МОНЦАМЭ агентлаг




Одоо судлаачид өндөр нарийвчлалтай “Micro-CT” скайнерийн тусламжтайгаар чулуулгийг нэвт харж, нэг сантиметр урттай араг ясны дижитал 3D загварыг гарган нарийвчилсан судалгааг үргэлжлүүлж байгаа ажээ.

]]> Монголын говиос 1 сантиметр орчим урттай, сайтар хадгалагдсан эртний хөхтөн амьтны чулуужсан араг ясыг палеонтологичид илрүүлсэн тухай Энэтхэгийн "Times of India" сонинд мэдээлжээ. 

Ухаа толгод хэмээх газраас олдсон уг олдворыг Цэрдийн галавын хожуу үед хамаарах “бичил хөхтөн” (micro-mammals) хэмээн нэрлэдэг амьтдын хамгийн эртний төлөөллүүдийн нэг гэж эрдэмтэд үзэж байна.

Үлэмж биет үлэг гүрвэлүүдтэй зэрэгцэн оршиж байсан эдгээр бяцхан амьтны гавлын яс болон үе мөчний бүтэц ийнхүү бүрнээрээ олдсон нь Мезозойн эриний биологийн олон янз байдлыг судлахад маш их ач холбогдолтойг судлаачид онцолжээ.

Америкийн Байгалийн түүхийн музейн мэдээлснээр, ердөө 1 сантиметр хэмжээтэй араг яс нь булчин, зөөлөн эдийн ул мөртэйгөө бүрэн хадгалагдаж үлдсэн нь Цэрдийн галавын хожуу үеийн олдворуудын хувьд нэн ховор тохиолдол аж.

Энэхүү өвөрмөц амьтан нь сохор номинтой төстэй бөгөөд Велоцираптор үлэг гүрвэлүүдтэй зэрэгцэн амьдарч байсан Мезозойн эриний шавьж идэштэн “иш хөхтөн” (stem-mammal) хэмээн ангилалд багтах юм байна.

Хүчтэй элсэн шуурганы үеэр нарийн ширхэгтэй, хуурай элсэнд тэр даруй дарагдсан нь уг амьтны үлдэгдэл ийнхүү бүрэн бүтэн хадгалагдах гол нөхцөл болжээ. Олдвор нь эрс тэс уур амьсгалтай говь цөлийн нөхцөлд амьд организмууд хэрхэн дасан зохицож байсныг нотлох чухал баримт болж байна.

Эх сурвалж: МОНЦАМЭ агентлаг




Одоо судлаачид өндөр нарийвчлалтай “Micro-CT” скайнерийн тусламжтайгаар чулуулгийг нэвт харж, нэг сантиметр урттай араг ясны дижитал 3D загварыг гарган нарийвчилсан судалгааг үргэлжлүүлж байгаа ажээ.

]]> Германы эрдэмтэд Альцгеймерийн өвчний үед мэдрэлийн эсүүдийн үхжилтийг зогсоох бодисыг олжээ https://ekhoron.mn/read/118 https://ekhoron.mn/read/118 Эхорон Tue, 24 Mar 2026 19:38:29 +0800 Германы Гейдельбергийн их сургуулийн профессор Хильмар Бадингаар ахлуулсан эрдэмтэд Альцгеймерийн өвчний үед мэдрэлийн эсүүдийн үхжилтийг эхлүүлдэг молекулын механизмыг илрүүлснээс гадна түүнийг зогсоож чадах бодисыг олжээ.


]]> Германы Гейдельбергийн их сургуулийн профессор Хильмар Бадингаар ахлуулсан эрдэмтэд Альцгеймерийн өвчний үед мэдрэлийн эсүүдийн үхжилтийг эхлүүлдэг молекулын механизмыг илрүүлснээс гадна түүнийг зогсоож чадах бодисыг олжээ. 

Германы судлаачид Хятадын Шандуны их сургуулийн эрдэмтэдтэй хамтран хулганууд дээр туршилт хийх явцад мэдрэлийн эсийн үхжилтийг NMDA-рецептор ба TRPM4 ион суваг хоёрын аюултай “хослол” эхлүүлдэг болохыг тогтоосон байна. 

Энгийн үед NMDA-рецепторууд нь тархины эсүүд хоорондоо мэдээлэл солилцож, ой санамжийг хадгалахад тусалдаг. Харин TRPM4 сувагтай буруу байрлалаар холбогдох аваас мэдрэлийн эсүүдийн үйл ажиллагааг эвдэж, ой санамж, сэтгэхүйд саад учруулдаг хортой нэгдлийг үүсгэдэг байна. Энэхүү аюултай холбоосыг таслахын тулд судлаачид туршилтын FP802 бодисыг ашиглажээ. Хулганууд дээр хийсэн туршилтаар энэ бодис өвчний явцыг удаашруулж, мэдрэлийн эсүүдийг хамгаалж, эсүүдийн бүтцийн эвдрэлийг багасгаж, Альцгеймерийн өвчний шинж болох амилоид товруунууд үүсэх явцыг удаашруулсан байна.

Энэхүү арга нь одоо хэрэглэж буй уламжлалт эмчилгээнээс үндсэндээ ялгаатай бөгөөд уламжлалт арга нь аль хэдийн үүссэн товруунуудыг устгахад чиглэдэг. Харин шинэ арга нь өвчин даамжрахаас өмнө эс үхжих механизмыг шууд зогсоодог байна. 

Үүнээс гадна FP802 бодис нь булчингийн сулралын үед эсийг хамгаалж байгаа нь туршилтын явцад харагджээ.  Уг бодист тулгуурлан гарган авах эм нь мэдрэлийн эсийн доройтлын хэд хэдэн өвчний эсрэг универсал хэрэгсэл болж чадна гэж үзэж байна. Гэсэн хэдий ч уг эмийг эмийн сангуудад гаргахаас өмнө аюулгүй байдал, үр нөлөөг нь шалгах өргөн цар хүрээтэй судалгаа туршилтуудыг явуулсны дараа хүн дээр эмнэл зүйн судалгаа хийх шаардлагатай. Эмийн үйлчлэлийг сайжруулах ажил үргэлжилж байгаа бөгөөд "FundaMental Pharma" компанитай хамтран хийж байна. 

Энэхүү судалгааг Германын судалгааны сан, Европын судалгааны зөвлөл, Хятадын Байгалийн шинжлэх ухааны сан болон Шандун муж дэмжжээ.

Эх сурвалж: www.montsame.mn

]]> Германы Гейдельбергийн их сургуулийн профессор Хильмар Бадингаар ахлуулсан эрдэмтэд Альцгеймерийн өвчний үед мэдрэлийн эсүүдийн үхжилтийг эхлүүлдэг молекулын механизмыг илрүүлснээс гадна түүнийг зогсоож чадах бодисыг олжээ. 

Германы судлаачид Хятадын Шандуны их сургуулийн эрдэмтэдтэй хамтран хулганууд дээр туршилт хийх явцад мэдрэлийн эсийн үхжилтийг NMDA-рецептор ба TRPM4 ион суваг хоёрын аюултай “хослол” эхлүүлдэг болохыг тогтоосон байна. 

Энгийн үед NMDA-рецепторууд нь тархины эсүүд хоорондоо мэдээлэл солилцож, ой санамжийг хадгалахад тусалдаг. Харин TRPM4 сувагтай буруу байрлалаар холбогдох аваас мэдрэлийн эсүүдийн үйл ажиллагааг эвдэж, ой санамж, сэтгэхүйд саад учруулдаг хортой нэгдлийг үүсгэдэг байна. Энэхүү аюултай холбоосыг таслахын тулд судлаачид туршилтын FP802 бодисыг ашиглажээ. Хулганууд дээр хийсэн туршилтаар энэ бодис өвчний явцыг удаашруулж, мэдрэлийн эсүүдийг хамгаалж, эсүүдийн бүтцийн эвдрэлийг багасгаж, Альцгеймерийн өвчний шинж болох амилоид товруунууд үүсэх явцыг удаашруулсан байна.

Энэхүү арга нь одоо хэрэглэж буй уламжлалт эмчилгээнээс үндсэндээ ялгаатай бөгөөд уламжлалт арга нь аль хэдийн үүссэн товруунуудыг устгахад чиглэдэг. Харин шинэ арга нь өвчин даамжрахаас өмнө эс үхжих механизмыг шууд зогсоодог байна. 

Үүнээс гадна FP802 бодис нь булчингийн сулралын үед эсийг хамгаалж байгаа нь туршилтын явцад харагджээ.  Уг бодист тулгуурлан гарган авах эм нь мэдрэлийн эсийн доройтлын хэд хэдэн өвчний эсрэг универсал хэрэгсэл болж чадна гэж үзэж байна. Гэсэн хэдий ч уг эмийг эмийн сангуудад гаргахаас өмнө аюулгүй байдал, үр нөлөөг нь шалгах өргөн цар хүрээтэй судалгаа туршилтуудыг явуулсны дараа хүн дээр эмнэл зүйн судалгаа хийх шаардлагатай. Эмийн үйлчлэлийг сайжруулах ажил үргэлжилж байгаа бөгөөд "FundaMental Pharma" компанитай хамтран хийж байна. 

Энэхүү судалгааг Германын судалгааны сан, Европын судалгааны зөвлөл, Хятадын Байгалийн шинжлэх ухааны сан болон Шандун муж дэмжжээ.

Эх сурвалж: www.montsame.mn

]]> Монгол хүн сансарт ниссэнээс хойш 45 жил улирчээ https://ekhoron.mn/read/97 https://ekhoron.mn/read/97 Эхорон Sun, 22 Mar 2026 13:29:17 +0800 ЗХУ, БНМАУ-ын сансрын хамтарсан нислэгээр монгол хүн сансарт ниссэний 45 жилийн түүхэн ой энэ жил тохиож байна. Сансрын нисэгч Жүгдэрдэмидийн Гүррагчаа, Владимир Александрович Жанибеков нарын бүрэлдэхүүнтэй Монгол-Зөвлөлтийн хамтарсан баг 1981 оны гуравдугаар сарын 22-нд “Союз-39” хөлгөөр сансарт хөөрч, гуравдугаар сарын 30-ны өдөр эх дэлхийдээ газарджээ.



]]> ЗХУ, БНМАУ-ын сансрын хамтарсан нислэгээр монгол хүн сансарт ниссэний 45 жилийн түүхэн ой энэ жил тохиож байна. Сансрын нисэгч Жүгдэрдэмидийн Гүррагчаа, Владимир Александрович Жанибеков нарын бүрэлдэхүүнтэй Монгол-Зөвлөлтийн хамтарсан баг 1981 оны гуравдугаар сарын 22-нд “Союз-39” хөлгөөр сансарт хөөрч, гуравдугаар сарын 30-ны өдөр эх дэлхийдээ газарджээ.



]]> ЗХУ, БНМАУ-ын сансрын хамтарсан нислэгээр монгол хүн сансарт ниссэний 45 жилийн түүхэн ой энэ жил тохиож байна. Сансрын нисэгч Жүгдэрдэмидийн Гүррагчаа, Владимир Александрович Жанибеков нарын бүрэлдэхүүнтэй Монгол-Зөвлөлтийн хамтарсан баг 1981 оны гуравдугаар сарын 22-нд “Союз-39” хөлгөөр сансарт хөөрч, гуравдугаар сарын 30-ны өдөр эх дэлхийдээ газарджээ.



]]> Ази тивийн анхны сансрын нисэгчид буюу Монгол, Вьетнамын баатрууд https://ekhoron.mn/read/89 https://ekhoron.mn/read/89 Эхорон Fri, 20 Mar 2026 18:46:36 +0800 Өдгөөгөөс 45 жилийн тэртээ хожмоо БНМАУ болон ЗХУ-ын баатар болсон Жүгдэрдэмидийн Гүррагчаа сансарт ниссэнээр монгол хүн анх удаа сансарт ниссэн түүхтэй. Уг түүхт үйл явдлын 45 жилийн ой энэ онд тохиож байна. 



]]> Өдгөөгөөс 45 жилийн тэртээ хожмоо БНМАУ болон ЗХУ-ын баатар болсон Жүгдэрдэмидийн Гүррагчаа сансарт ниссэнээр монгол хүн анх удаа сансарт ниссэн түүхтэй. Уг түүхт үйл явдлын 45 жилийн ой энэ онд тохиож байна. 

Энэхүү ойн хүрээнд Азийн анхны сансрын нисэгч, ЗХУ болон Вьетнамын Ардын цэргийн баатар Фам Туан Монгол Улсад ирээд байна.

Монгол Улсын Ерөнхий сайд Г.Занданшатар өнөөдөр БНМАУ болон ЗХУ-ын баатар Жүгдэрдэмидийн Гүррагчаа, Вьетнамын Агаарын цэргийн хүчний сөнөөгч онгоцны нисгэгч, Азийн анхны сансрын нисэгч, ЗХУ болон Вьетнамын Ардын цэргийн баатар Фам Туан нарыг хүлээн авч уулзлаа. 

1981 оны гуравдугаар сарын 22-30-нд Зөвлөлт-Монголын хамтарсан “Союз-39” сансрын нислэг амжилттай болж, Монгол Улс иргэнээ сансарт нисгэсэн дэлхийн 10 дахь орон болсон. Ерөнхий сайд энэхүү түүхэн үйл явдлын 45 жилийн ойн мэндийг Ж.Гүррагчаа баатарт хүргээд бахархалт үйл явдал болж байсныг тод санадгаа дурсан ярилаа. 

Энэ нь зөвхөн нэг нислэг бус, харин Монголын шинжлэх ухаан, судалгаа, олон улсын хамтын ажиллагаанд шинэ хуудсыг нээсэн түүхэн үйл явдал байлаа. “Союз-39” хөлгийн баг сансрын “Салют-6” станцад ажиллаж, анагаах ухаан, биологийн чиглэлээр олон чухал туршилт амжилттай гүйцэтгэсэн нь манай улсын шинжлэх ухаанд бодит хувь нэмэр оруулсан гэдгийг Ерөнхий сайд тэмдэглэлээ. 

БНМАУ болон ЗХУ-ын баатар Жүгдэрдэмидийн Гүррагчаа, Вьетнамын Агаарын цэргийн хүчний сөнөөгч онгоцны нисгэгч, Азийн анхны сансрын нисэгч, ЗХУ болон Вьетнамын Ардын цэргийн баатар Фам Туаннар 1978 оноос ЗХУ-ын “Оддын хотхон”-д хоёр жилийн турш хамтран бэлтгэл хийж, тэр үеэсээ нөхөрлөсөн найзууд. Монгол хүн сансарт ниссэний 45 жилийн ойд зориулсан “Сансрын хамтын ажиллагаа” сэдэвт агаар, сансрын технологийн олон улсын эрдэм шинжилгээний хуралд оролцох хүндэт зочдын нэг юм байна.

Ноён Фам Туан хүлээн авч уулзаж буйд Монгол Улсын Ерөнхий сайд Г.Занданшатарт талархал илэрхийлээд өөрийгөө Монгол Улстай сэтгэл ойрхон хүн гэж тодотгов. Монголд олон ирсэн, анх 1965 онд хөл тавьсан, сансраас Монгол Улсыг харж байсан зэрэг дурсамжаа яриад монгол хүн сансарт ниссэний 45 жилийн ойд оролцохоор ирсэндээ баяртай байна гэлээ. 

1980 онд сансарт ниссэн, Азийн анхны сансрын нисэгч, Вьетнам улсын төдийгүй Азийн түүхэн амжилтын эзэнтэй уулзаж буйдаа Ерөнхий сайд талархал  илэрхийлээд хоёр баатрын нөхөрлөл болхувь хүмүүсийн харилцаа төдийгүй Монгол, Вьетнамын ард түмний найрамдлыг бататгаж, ирээдүйн хамтын ажиллагаанд урам зориг өгсөн нөхөрлөл юм гэдгийг онцоллоо.

]]> Өдгөөгөөс 45 жилийн тэртээ хожмоо БНМАУ болон ЗХУ-ын баатар болсон Жүгдэрдэмидийн Гүррагчаа сансарт ниссэнээр монгол хүн анх удаа сансарт ниссэн түүхтэй. Уг түүхт үйл явдлын 45 жилийн ой энэ онд тохиож байна. 

Энэхүү ойн хүрээнд Азийн анхны сансрын нисэгч, ЗХУ болон Вьетнамын Ардын цэргийн баатар Фам Туан Монгол Улсад ирээд байна.

Монгол Улсын Ерөнхий сайд Г.Занданшатар өнөөдөр БНМАУ болон ЗХУ-ын баатар Жүгдэрдэмидийн Гүррагчаа, Вьетнамын Агаарын цэргийн хүчний сөнөөгч онгоцны нисгэгч, Азийн анхны сансрын нисэгч, ЗХУ болон Вьетнамын Ардын цэргийн баатар Фам Туан нарыг хүлээн авч уулзлаа. 

1981 оны гуравдугаар сарын 22-30-нд Зөвлөлт-Монголын хамтарсан “Союз-39” сансрын нислэг амжилттай болж, Монгол Улс иргэнээ сансарт нисгэсэн дэлхийн 10 дахь орон болсон. Ерөнхий сайд энэхүү түүхэн үйл явдлын 45 жилийн ойн мэндийг Ж.Гүррагчаа баатарт хүргээд бахархалт үйл явдал болж байсныг тод санадгаа дурсан ярилаа. 

Энэ нь зөвхөн нэг нислэг бус, харин Монголын шинжлэх ухаан, судалгаа, олон улсын хамтын ажиллагаанд шинэ хуудсыг нээсэн түүхэн үйл явдал байлаа. “Союз-39” хөлгийн баг сансрын “Салют-6” станцад ажиллаж, анагаах ухаан, биологийн чиглэлээр олон чухал туршилт амжилттай гүйцэтгэсэн нь манай улсын шинжлэх ухаанд бодит хувь нэмэр оруулсан гэдгийг Ерөнхий сайд тэмдэглэлээ. 

БНМАУ болон ЗХУ-ын баатар Жүгдэрдэмидийн Гүррагчаа, Вьетнамын Агаарын цэргийн хүчний сөнөөгч онгоцны нисгэгч, Азийн анхны сансрын нисэгч, ЗХУ болон Вьетнамын Ардын цэргийн баатар Фам Туаннар 1978 оноос ЗХУ-ын “Оддын хотхон”-д хоёр жилийн турш хамтран бэлтгэл хийж, тэр үеэсээ нөхөрлөсөн найзууд. Монгол хүн сансарт ниссэний 45 жилийн ойд зориулсан “Сансрын хамтын ажиллагаа” сэдэвт агаар, сансрын технологийн олон улсын эрдэм шинжилгээний хуралд оролцох хүндэт зочдын нэг юм байна.

Ноён Фам Туан хүлээн авч уулзаж буйд Монгол Улсын Ерөнхий сайд Г.Занданшатарт талархал илэрхийлээд өөрийгөө Монгол Улстай сэтгэл ойрхон хүн гэж тодотгов. Монголд олон ирсэн, анх 1965 онд хөл тавьсан, сансраас Монгол Улсыг харж байсан зэрэг дурсамжаа яриад монгол хүн сансарт ниссэний 45 жилийн ойд оролцохоор ирсэндээ баяртай байна гэлээ. 

1980 онд сансарт ниссэн, Азийн анхны сансрын нисэгч, Вьетнам улсын төдийгүй Азийн түүхэн амжилтын эзэнтэй уулзаж буйдаа Ерөнхий сайд талархал  илэрхийлээд хоёр баатрын нөхөрлөл болхувь хүмүүсийн харилцаа төдийгүй Монгол, Вьетнамын ард түмний найрамдлыг бататгаж, ирээдүйн хамтын ажиллагаанд урам зориг өгсөн нөхөрлөл юм гэдгийг онцоллоо.

]]>