Энэ удаагийн тэмцээнд Япон, Канад, Австралийн Холбооны улс, АНУ, Мексикийн Нэгдсэн Улс, Бүгд Найрамдах Франц Улсаас нийт 14 тамирчин, Монгол Улсаас 73 тамирчин оролцож байна.

Оролцогчид цамхаг харваа, монгол бөмбөг намнаа гэсэн хоёр төрөлд хурд хүч, цэц мэргэнээ сорин өрсөлдөнө. “Хийморь” морьт харвааны олон улсын нээлттэй тэмцээнийг нийслэлийн Аялал жуулчлалын газар, Монголын үндэсний морьт харвааны холбоотой хамтран “Мянган морьтон” аялал жуулчлалын арга хэмжээний хүрээнд зохион байгуулж буй.

Эх сурвалж: НЗДТГ

Ерөнхийлөгч мөн Бишкек болон Иссык-Куль нуурын эрэг дэх Чолпог-Ата хотод болох “Дэлхийн нүүдэлчдийн VI их наадам”-ын нээлтэд хүндэт зочноор оролцов.

“Хүчээрээ нэгдэж, сэтгэлээрээ нэгдэнэ” уриатай энэ наадамд 113 орны тамирчин, албан ёсны 3,500 гаруй хүн оролцож байна. Баг тамирчид нүүдэлчин угсаатны болон уламжлалт спортын 43 төрөлд хурд хүч, авхаалж самбаагаа сорих юм.

Манай улсаас спортын 27 төрөлд 47 тамирчин, нийт 135 төлөөлөгч оролцож, үндэсний спорт, нүүдэлчин соёл, өв уламжлалаа таниулна.

Өнгөрсөн наадамд манай 66 тамирчин 16 төрөлд өрсөлдөж, 5 мөнгө, 9 хүрэл медаль хүртсэн байна.

Наадамд манай үндэсний бөхөөс гадна Киргизийн алыш, курош, Туркийн ашыртмалы аба гуреши, Туркменистаны гореш, Тажикистаны гүштини милли кабарканди, Азербайжаны гюлеш бөхийн төрөл багтсан.

Мөн Оросын самбо, Татарстаны кореш, Казахстаны казах курес, Узбекистаны кураш, Ираны пахлавани, Солонгосын шрим, Японы сумо, Якутын хабсагай зэрэг уламжлалт бөхийн төрлөөр өрсөлдөнө.

 “Дэлхийн нүүдэлчдийн VI наадам” өмнө нь Киргизэд гурав, Турк, Казахстанд тус бүр нэг удаа болж байсан.

Энэ наадам бол спортын тэмцээн биш, олон мянган жилийн түүхтэй нүүдэлчин ард түмний өв соёл, зан заншил, амьдралын хэв маягийг дэлхийн тайзнаа нэгтгэдэг соёлын их баяр гэж үздэг.

Бөхөөс гадна морин уралдаан, сур харваа, морьт харваа, үндэсний хүчний спорт, оюуны уламжлалт тоглоом, хөгжим, угтсаатны соел, шинжлэх ухаан, уламжлалт мэдлэгт чиглэсэн хэдэн арван үйл ажиллагаа болдог юм.

Киргиз Улс “Дэлхийн нүүдэлчдийн наадам”-ыг 2014 онд санаачлан зохион байгуулсан бөгөөд өдгөө нүүдэлчин соёл, уламжлалт спортын олон улсын наадам болон өргөжсөн байна.

“Дэлхийн нүүдэлчдийн их наадам” 2022 онд Турк, 2024 онд Казахстанд болжээ.

Дөрвөн жил тутам зохион байгуулагддаг тус наадмын зуны төрлийн шигшээ тэмцээнд 21 аймаг, нийслэлийн есөн дүүргийн шилдэг 1,672 тамирчин оролцож байна. Тамирчид 2026 оны 7-р сарын 29-өөс 8-р сарын 2-ны өдрүүдэд үндэсний спортын 12 төрлөөр 100 багц медалийн төлөө хурд хүч, авхаалж самбаа, цэц мэргэнээ сорин өрсөлдөнө.

Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын сайд Ж.Алдаржавхлан арга хэмжээг нээж, үндэсний спорт нь монголчуудын өв соёл, ёс заншил, түүхэн уламжлалыг хадгалан хөгжүүлэхийн зэрэгцээ хүүхэд, залуу үед өвлүүлэн үлдээх, эх орноо дэлхийд сурталчлах, аялал жуулчлал болон нийтийн биеийн тамир, идэвхтэй хөдөлгөөнийг дэмжих чухал ач холбогдолтойг онцлон тэмдэглэв.

Нээлтийн арга хэмжээнд УИХ-ын гишүүн Ч.Ундрам, Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зөвлөх Ш.Амарсайхан, Монголын үндэсний спортын хорооны ерөнхийлөгч Т.Түмэндэлгэр болон бусад албаны төлөөллүүд оролцсон бөгөөд үндэсний спортын шилдэг тамирчдыг төрийн одон, медалиар шагналаа. 

Нээлтийн ёслолын үеэр Монголын үндэсний спортын VIII наадмын бамбарыг Монгол Улсын Даян аварга Б.Орхонбаяр, Үндэсний сурын улсын мэргэн С.Тогоохүү нар хүндэтгэлтэйгээр залж, төрийн их тулганд гал асаалаа. Үүний дараа оролцогч тамирчдын баярын жагсаал болж, тамирчин, шүүгчдийн төлөөлөл шударга өрсөлдөж, наадмын дэг журмыг эрхэмлэн сахихаа илэрхийлэн тангараг өргөв. Мөн “Гал голомт” театрын бүжигчид “Есөн цацал” бүжгээ толилуулж, морьт харвааны тамирчид ур чадвар, авхаалж самбаагаа харуулсан тусгай үзүүлбэрээр наадамчин олны мэлмийг баясгалаа.

Монголын үндэсний спортын зуны VIII наадмын тэмцээн, уралдаанууд Хүй долоон худаг дахь "Монгол наадам цогцолбор"-т амралтын өдрүүдийг дуустал үргэлжлэх юм байна.

Хаалтын арга хэмжээнд Нийслэлийн Засаг даргын Нийгмийн салбар, ногоон хөгжил, агаар, орчны бохирдлын асуудал хариуцсан орлогч Г.Жаргалсайхан оролцож, оролцогчдод хандан үг хэлэв. Тэрбээр “Энэхүү хөтөлбөрөөр дамжуулан Монгол Улсын баялаг түүх, өв соёл, үндэсний уламжлал, Улаанбаатар хотын хөгжил, бүтээн байгуулалтыг олон улсын хүүхэд, залуучуудад таниулахыг зорьсон. Долоо хоногийн хугацаанд таван орны сурагчид Монгол орны түүх, соёлтой танилцаж, уламжлал, орчин үеийн хөгжил дэвшлийг өөрийн нүдээр үзэж, шинэ найз нөхөдтэй болсон нь бидний хувьд хамгийн үнэ цэнтэй үр дүн юм” хэмээн онцоллоо.

“Олон улсын сурагч солилцооны хөтөлбөр-2026” нь хүүхэд, залуучуудын нөхөрлөл, харилцан ойлголцлыг бэхжүүлэх, соёлын солилцоог өргөжүүлэхээс гадна Монгол Улсыг олон улсад сурталчлах, Улаанбаатар хот болон Бангкок, Хөх хот, Эрхүү хот, Намянжү хот, Мияконожо хотуудын найрсаг харилцаа, хамтын ажиллагааг шинэ шатанд хөгжүүлэхэд чухал ач холбогдолтой арга хэмжээ болж өндөрлөлөө.

Эх сурвалж: НЗДТГ

Тоглолтын цорын ганц гоолыг 106 дахь минутад Ферран Торрес оруулав.

Энэ удаагийн ДАШТ-ээр Испани, Аргентины багууд хоёр дахь удаагаа хоорондоо таарч тоглолоо. Тэд анх 1966 оны ДАШТ-ий хэсгийн шатанд учраа таарч байсан бөгөөд тухайн үед аргентинчууд 2:1-ээр хожиж байсан юм.

Испанийн шигшээ баг ДАШТ-д хоёр дахь удаагаа ийнхүү түрүүллээ. Тус баг анх 2010 оны финалд Нидерландын шигшээг нэмэлт цагт 1:0-ээр хожиж, аваргын цом өргөж байсан юм. Испаничууд ДАШТ-ий финалд ердөө хоёрхон удаа шалгарчээ. Аваргын цомын тоогоор Испанийн шигшээ баг Франц, Уругвайн багуудтай зэрэгцэж ирсэн бөгөөд тэдний өмнө Бразил (5), Герман, Итали (тус бүр 4) болон Аргентины (3) багууд бичигдэж байна.

Аргентины шигшээ багийн хувьд энэ нь ДАШТ-ий долоо дахь шигшээ тоглолт байв. Аргентинчууд финалын тоглолтуудад гурван удаа (1978, 1986, 2022) хожиж, дөрвөн удаа (1930, 1990, 2014, 2026) хожигдол хүлээжээ. Ингэснээр хожигдсон финалын тоглолтын тоогоор Нидерландын багийг (1974, 1978, 2010) гүйцэж түрүүлэн, Германы багтай (1966, 1982, 1986, 2002) зэрэгцэв.

2026 оны хөл бөмбөгийн ДАШТ зургаадугаар сарын 11-нээс  АНУ, Канад, Мексик улсуудад явагдсан бөгөөд анх удаа 48 баг оролцлоо. Өмнөх буюу 2022 оны ДАШТ-ий финалд Аргентины шигшээ баг Францын багийг торгуулийн цохилтоор буулган авч түрүүлсэн билээ.

Тоглолтын цорын ганц гоолын эзэн Ферран Торрес

Англичууд тоглолт эхлэнгүүт санаачилгыг гартаа авч, хагас хамгаалагч Деклан Райс алсын буланд амжилттай цохисноор 3 дахь минутанд тооны харьцааг нээв. 18 дахь минутанд Райсын өгсөн булангийн цохилтоор хамгаалагч Эзри Конса дахин гоол оруулж, давуу байдлыг бататгалаа. Английн багаас Букайо Сака 3 гоол /37, 45+1, 87'/ оруулж хет-трик хийсэн бол Жуд Беллингем /90+8/ тоглолтод эцсийн цэгийг тавив.

Францчуудын хувьд тооны харьцааг тэнцүүлэх, тоглолтыг нэмэлт цагт шилжүүлэх боломж олонтоо гарсан боловч 85 дахь минутанд хамгаалагч Мало Гюсто алдаа гаргаснаар Букайо Сака 11 м-ийн торгуулийн цохилтыг алдсангүй.

Францын багаас Килиан Мбаппе /48, 66'/ хоёр гоол оруулж дубль хийсэн бол Брэдли Барколя 54 дэх минутанд, Усман Дембеле 90+6 дахь минутанд тус тус гоолдлоо. Ингэснээр 22 дахь гоолоо оруулсан Мбаппе ДАШТ-үүдэд оруулсан гоолын тоогоор Аргентины Лионел Мессиг /21/ гүйцэж түрүүлснээс гадна энэ удаагийн ДАШТ-д оруулсан гоолынх тоо 10 боллоо. Харин Месси 8 гоолтой байгаа юм.  

Түүнээс гадна Францын багийн довтлогч Майкл Олисе энэ удаагийн ДАШТ-д 6 удаа оновчтой дамжуулалт өгснөөр Бразилын домогт хөлбөмбөгчин Пелегийн /5/ 50 жилийн турш хадгалагдсан амжилтыг эвдлээ.  

Харин Францын баг 1998, 2018 онуудад дэлхийн аварга болж байснаас гадна 2006, 2022 онуудад мөнгөн медаль, 1958, 1986 онуудад хүрэл медаль хүртсэн юм. Францын шигшээгийн ахлах дасгалжуулагч Дидье Дешамын хувьд энэ удаад тус багийн 187 дахь тоглолтыг удирдлаа. Түүний дасгалжуулсан баг 122 удаа хожсон нь Францын дасгалжуулагчдын хувьд рекорд амжилт юм. ДАШТ-ий дараа Францын шигшээг Зинедин Зидан удирдана.  

Энэ удаагийн Англи-Францын тоглолт /6:4/ нь түүхэн дэх хамгийн олон гоолтой хүрэл медалийн төлөөх тоглолт байлаа. Өмнө нь 1958 онд Францын баг ХБНГУ-ын багийг 6:3-аар бутниргэж байв. 

Хагас шигшээд үлдсэн энэхүү дөрвөн багаас Испани Францыг, Аргентин Их Британийг хожсон юм.

Франц, Английн багууд хүрэл медалийн төлөө Улаанбаатарын цагаар 7 дугаар сарын 19-нд шилжих шөнийн 05 цагаас тоглоно. 

Харин Испани, Аргентины багууд аваргын төлөө 7 дугаар сарын 20-нд шилжих шөнийн 03 цагаас тоглоно. 

Финалын тоглолт АНУ-ын Нью-Жерси муж улсын Ист-Ратерфорд хотын New York New Jersey (MetLife) цэнгэлдэх хүрээлэнд явагдах юм.

УЛСЫН ДАЯН АВАРГА ЦОЛНЫ БОЛЗОЛ ХАНГАСАН БӨХ:

• Үндэсний баяр наадмын хүчит бөхийн барилдаанд Сэлэнгэ аймгийн Цагааннуур сумын харьяат, “Алдар” спорт хороо, “Таван Хан” дэвжээний бөх Баярсайханы Орхонбаяр арав даван түрүүлж, Улсын даян аварга цол хүртлээ.

УЛСЫН АРСЛАН ЦОЛНЫ БОЛЗОЛ ХАНГАСАН БӨХ:

• Ховд аймгийн Зэрэг сумын харьяат, “Аврагч” спорт хороо, “Ховд” дэвжээний бөх Баярхүүгийн Бат-Өлзий ес даван үзүүрлэж, “Улсын арслан” цол хүртэв.

УЛСЫН ГАРДИ ЦОЛНЫ БОЛЗОЛ ХАНГАСАН БӨХ:

• Завхан аймгийн Яруу сумын харьяат, “Хилчин” спорт хороо, “Завхан Даян” дэвжээний бөх Мөнхтөрийн Лхагвагэрэл,

УЛСЫН ЗААН ЦОЛНЫ БОЛЗОЛ ХАНГАСАН БӨХЧҮҮД:

• Завхан аймгийн Баянхайрхан сумын харьяат, “Хилчин” спорт хороо, “Завхан Даян” дэвжээний бөх Батбаярын Сундуйжав,
• Увс аймгийн Ховд сумын харьяат, “Алдар” спорт хороо, “Увс нуур” дэвжээний бөх Лхагвасүрэнгийн Энхсаруул,
• Хэнтий аймгийн Өмнөдэлгэр сумын харьяат, “Алдар” спорт хороо, “Хан Хэнтийн аварга” дэвжээний бөх Даваасүрэнгийн Алтанцоож.

МОНГОЛ УЛСЫН ХАРЦАГА ЦОЛНЫ БОЛЗОЛ ХАНГАСАН БӨХЧҮҮД:

• Архангай аймгийн Тариат сумын харьяат, “Алдар” спорт хороо, “Бөхбилэгт” дэвжээний бөх Өнөрбаянгийн Батсуурь,
• Архангай аймгийн Хотонт сумын харьяат, “Сүлд” спорт хороо,  “Бөхбилэгт” дэвжээний бөх Эрдэнэхүүгийн Мөнхжаргал,
• Булган аймгийн Хишиг-Өндөр сумын харьяат, “Сүлд” спорт хороо,  “Булган” дэвжээний бөх Бямбадоржийн Түвшинтөгс.

МОНГОЛ УЛСЫН НАЧИН ЦОЛНЫ БОЛЗОЛ ХАНГАСАН БӨХЧҮҮД:

• Баянхонгор аймгийн Хүрээмарал сумын харьяат, “Алдар” спорт хороо, “Тэргүүн Богд” дэвжээний бөх Ганзоригийн Жамбалдорж,
• Дорнод аймгийн Баян-Уул сумын харьяат, “Хилчин” спорт хороо, “Дорнын хүчтэн” дэвжээний бөх Ганболдын Төрмөнх,
• Сэлэнгэ аймгийн Мандал сумын харьяат, “Алдар” спорт хороо, “Таван Хан” дэвжээний бөх Хангайн Наранбаяр,
• Архангай аймгийн Хотонт сумын харьяат, “Алдар” спорт хороо, “Бөхбилэгт” дэвжээний бөх Баасангийн Шаравдорж,
• Увс аймгийн Тэс сумын харьяат, “Сүлд” спорт хороо, “Увс нуур” дэвжээний бөх Баттулгын Өсөхбаяр,
• Говьсүмбэр аймгийн Сүмбэр сумын харьяат, “Хилчин” спорт хороо, “Чойрын Богд” дэвжээний бөх Энхтөрийн Мөнхбаатар,
• Булган аймгийн Сайхан сумын харьяат, “Хилчин” спорт хороо, “Булган” дэвжээний бөх Бямбасүрэнгийн Бат-Эрдэнэ,
• Хөвсгөл аймгийн Бүрэнтогтох сумын харьяат, “Хөвсгөлийн хүчтэн” дэвжээний бөх Энхтөрийн Баасанжав,
• Сүхбаатар аймгийн Онгон сумын харьяат, “Сүлд” спорт хороо, “Жавхлант” дэвжээний бөх Болор-Эрдэнийн Номиндалай,
• Завхан аймгийн Идэр сумын харьяат, “Сүлд” спорт хороо, “Завхан Даян” дэвжээний бөх Алтанхуягийн Нармандах,
• Ховд аймгийн Зэрэг сумын харьяат, “Алдар” спорт хороо, “Ховд” дэвжээний бөх Жаргалсайханы Жавхлан,
• Булган аймгийн Сайхан сумын харьяат, “Алдар” спорт хороо, “Булган” дэвжээний бөх Насан-Очирын Намнансүрэн,
• Дундговь аймгийн Эрдэнэдалай сумын харьяат, “Алдар” спорт хорооны бөх Нямсүрэнгийн Амгаланбаатар,
• Архангай аймгийн Хотонт сумын харьяат, “Хилчин” спорт хороо, “Бөхбилэгт” дэвжээний бөх Батхуягийн Гончигсүрэн.

Тодруулбал, Орхон аймгийн уугуул, Үндэсний шигшээ баг, “Гэгээн арвай” клубийн шатарчин Б.Мөнгөнзул “Kasparov Chess Foundation Friendship Festival 2026” тэмцээнд есөн өргөөн таван оноо авсан амжилтаараа эмэгтэй их мастер цолны сүүлийн нормоо биелүүлэв. Ингэснээр тэрбээр Монголын шатрын найм дахь эмэгтэй их мастер цолтон болж байна. Мөн тэрбээр эрэгтэй олон улсын мастерын хоёр дахь нормоо биелүүлжээ. 

Түүнээс өмнө Б.Мөнгөнтуул, Т.Батчимэг, А.Энхтуул, Д.Номин-Эрдэнэ, Б.Аминаа, Ү.Үүрийнтуяа, Т.Мөнхзул нар их мастер болж байсан билээ. Хамгийн сүүлд дөрвөн жилийн өмнө их мастер Т.Мөнхзул их мастер цолонд хүрч байв. Тэгвэл түүнээс хойш дөрвөн жилийн дараа Монгол Улсын найм дахь эмэгтэй их мастер цолтон төрөн гарч байна. 

Үүнээс гадна Г.Зэв 16 насандаа Олон улсын шатрын холбооны дэд мастер цолтон боллоо. Түүний эгч Г.Маралгуа дүүгээсээ есөн жилийн өмнө энэхүү цолыг авч байсан юм.