Ekhoron.mn | Эх орны өнцөг бүрээс https://ekhoron.mn/ en Ekhoron.mn | Эх орны өнцөг бүрээс DataLife Engine УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэх татах хуулийн төсөл: Хэн, юу хэлэв? https://ekhoron.mn/read/261 https://ekhoron.mn/read/261 Эхорон Thu, 16 Apr 2026 18:55:02 +0800 УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар өнөөдөр Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн санаачилж, өргөн мэдүүлсэн УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татахтай холбоотой УИХ-ын тухай нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн хэлэлцэх эсэхээр санал хураалт явуулж олонх нь дэмжлээ. Энэхүү хуулийн төсөлтэй холбоотой хэн, юу хэлснийг тойлон хүргэе.


]]>

УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар өнөөдөр Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн санаачилж, өргөн мэдүүлсэн УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татахтай холбоотой УИХ-ын тухай нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн хэлэлцэх эсэхээр санал хураалт явуулж олонх нь дэмжлээ. 

Ингэснээр Ерөнхийлөгчийн өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслийг анхны хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр байнгын хороодод шилжүүллээ. 

Санал хураалтад 101 гишүүн оролцож, 57 нь хуулийн төслийг хэлэлцэхийг дэмжиж, 44 гишүүн татгалзжээ.

Одоо парламент дээр ажлын хэсэг байгуулж, хуулийн төслийг дараа дараачийн хэлэлцүүлэгт бэлтгэх юм.

Энэхүү хуулийн төсөлтэй холбоотой хэн, юу хэлснийг тойлон хүргэе.

УИХ-ын гишүүн, Ерөнхий сайд асан Л.Оюун-Эрдэнэ:  

-Парламентын дээр Ерөнхийлөгч гарчихсан олон жил далд хэлбэрээр явдаг байсан, одоо бол цагаан хэлбэртээ орж байна. Парламентын засаглалын ардчиллын баталгаа. Парламентын олон ургальч үзэл дундаас нийгмийн тэнцвэрийг олж харах боломжтой зүйл. Энэ агуулгаар парламентын гишүүний үзэл бодлоо хэлэх эрхийг хамгаалдаг. Энэ эрхэд өнөөдөр Дээд шүүх, ҮХЦ гэх мэт Ерөнхийлөгчийн гарт байгаа эрх мэдлээр дамжуулж энэ санал хураалт явлаа.

Монголын парламентын түүхэнд гунигтай өдөр болж байна. Монголын парламентын түүхэнд гунигтай өдөр болж байна. УИХ-д суудалтай таван намын дөрөв нь байр сууриа эсрэг илэрхийлсээр байхад гишүүдэд хэрэг үүсгэн барьцаалах байдлаар хүч түрж шийдсэн.

Хэрвээ хэлэлцэгдэж байгаа асуудлаар энэ хууль батлагдвал парламент яг ДУМ шиг чив чимээгүй, зөвхөн санал хураадаг, тахин шүтсэн шинж чанартай болно. 

Өнөөдөр 126 гишүүнтэй, таван намын суудалтай парламент харсаар байтал Ерөнхийлөгчийн засаглал руу шилжиж байхад үүнийг эсэргүүцэж чадсангүй.

1992 оноос хойш С.Бямбацогт шиг УИХ-ын дарга нь УИХ-ынхаа халдашгүй байдлын эсрэг ажиллахын тулд долоо хоног завсарлага аваад өдөржин шөнөжих ажилласан хүн байгаагүй. Парламентыг хадган дээр тавиад Ерөнхийлөгчид аваачиж өгсөн, түүхэнд тор хараар үлдэх спикер боллоо.

Үндсэн хуулиар Ерөнхийлөгчийн зүгээс ийм санал хураалт оруулах эрхгүй. 2019 оны Үндсэн хуулиас хойш Ерөнхийлөгчийн хуульгүй явж байна. Яагаад энэ хуулийг удаан хугацаанд бариад байна вэ. Нэг ч хүн дуугардаггүй. Одоо бүгдээрээ парламентынхаа эсрэг гарчихаад, юу болоод байгааг мэдэж байгаа мөртлөө хэн ч дуугарахгүй болчихлоо. Монгол Улс дарангуйлал руу алхам алхмаар шилжиж байна.

Сүүлийн 10 сарын хугацаанд парламентын бүрэн эрх рүү маш бүдүүлгээр халдлаа. Өмнө нь хэзээ ч тагнуулын байгууллага УИХ-ын гишүүнийг хурал удирдлаа гэж эрүүгийн хэрэг үүсгэж байгаагүй. Энэ бол парламент руу халдсан аймшигт үйлдэл. Хууль танилцуулж байгаа ЕТГ-ынхан парламентад ямар дээрэнгүй хандаж байна. Энэ нь Монгол Улсын парламент ямар байдалд орсныг харуулж байна. Хоёр том гүрний дунд оршдог Монгол Улсын хувьд энэ бол аюултай зүйл.

УИХ-ын гишүүн А.Ариунзаяа:
-Би ардчилсан парламентын төлөө, айдасгүй дуу хоолойгоо хүргэх эрхийн төлөө, хүйсийн ялгаварлалгүй улс төрийн төлөө зоригтой зогсоно
Эмэгтэй улс төрчид эрэгтэй улс төрчөөс давуу эрх нэхээд, давуу эрх эдлэх гээд байгаа мэт шүүмжилдэг. 
Гадаад үзэмж, хэлсэн үг, бодсон бодол, зүгээр л оршихуйгаараа хамгийн түрүүнд эмэгтэй улс төрчид шүүмжлэгддэг. 
Хариуцлага тооцох болохлээр эмэгтэй улс төрчид хамгийн түрүүнд өртдөг. 
Эрэгтэй сайд том алдаа гаргахад тэсэж үлдэж байхад, эмэгтэй сайд жижиг алдаа гаргахад, түүн дээр нь дөрөөлж шууд чөлөөлөгддөг.
Жагсаалтын гишүүдийг ёс зүйтэй байх ёстой хэмээн тойргийн гишүүдээс ялгаварлаж байгааг эсэргүүцэж байгаа. 
Хууль хэлэлцүүлгийн шатанд засагдахгүй, энэ хэвээр батлагдвал эмэгтэй улс төрчид хамгийн түрүүнд золиос болох нь ойлгомжтой.
Иймээс бид өнөөдөр эмэгтэйчүүдийн улс төрийн эрхээ сануулж, эрхээ хамгаалж ягаан өнгөөр улс төрийн акц дахин зохион байгууллаа.
Санал өгөхдөө босож чимээгүй зогссон маань хүртэл улс төрийн акц, "Stand for Democracy" юм.

АН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн даргын үүрэг гүйцэтгэгч С.Баярцогт:

-АН-ын Улс төрийн зөвлөлийн хурал дээр Ерөнхийлөгчийн санаачилсан хуулийг одоо байгаагаар нь бүрэн дэмжчихвэл засаглалын тэнцвэр алдагдах эрсдэлтэй. Ер нь бол хэлэлцэх эсэхийг нь дэмжье гэж ярьсан. Бүлгийн хоёр одтой шийдвэрийн тухайд гишүүд итгэл үнэмшлээрээ ханддаг. 

Ардчилсан хувьсгалын анхдагчдын нэг, улстөрч Э.Бат-Үүл:
-Ерөнхийлөгч Хүрэлсүхийн өргөн барьсан хуулийг УИХ-аар батлах ахул, энэ хууль Монгол Улсын Үндсэн хууль зөрчсөн хууль гэдгийг тогтоолгохоор Цэцэд өргөдөл гаргана,би! 
Үндсэн хуулийн Цэц нь "Хууль, зарлиг, Улсын Их Хурал, Ерөнхийлөгчийн бусад шийдвэр, түүнчлэн Засгийн газрын шийдвэр, Монгол Улсын олон улсын гэрээ" нь Үндсэн хууль зөрчсөн эсэхийг л тогтоож, хүчингүй болгодог инститүүц!
Өөр асуудал хэлэлцэх эрхгүй!!! Ерөнхийлөгч тангарагаа зөрчсөн эсэх гэх мэт бусад асуудлыг Үндсэн хуулийн Цэцийн дүгнэлтийг үндэслэн төрийн эрх барих дээд байгууллага болох УИХ эцэслэн шийднэ!
Гэтэл, Ерөнхийлөгч, Үндсэн хуулийн Цэцийг "Парламентийн Ёс Зүйн Хороо" мэт болгох гэж байна! УИХ ёс зүйн хороотой!
Монгол Улсын Үндсэн хуулийг ингэж устгахыг хэзээ ч зөвшөөрөхгүй, Ерөнхийлөгч өө!
]]>

УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар өнөөдөр Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн санаачилж, өргөн мэдүүлсэн УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татахтай холбоотой УИХ-ын тухай нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн хэлэлцэх эсэхээр санал хураалт явуулж олонх нь дэмжлээ. 

Ингэснээр Ерөнхийлөгчийн өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслийг анхны хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр байнгын хороодод шилжүүллээ. 

Санал хураалтад 101 гишүүн оролцож, 57 нь хуулийн төслийг хэлэлцэхийг дэмжиж, 44 гишүүн татгалзжээ.

Одоо парламент дээр ажлын хэсэг байгуулж, хуулийн төслийг дараа дараачийн хэлэлцүүлэгт бэлтгэх юм.

Энэхүү хуулийн төсөлтэй холбоотой хэн, юу хэлснийг тойлон хүргэе.

УИХ-ын гишүүн, Ерөнхий сайд асан Л.Оюун-Эрдэнэ:  

-Парламентын дээр Ерөнхийлөгч гарчихсан олон жил далд хэлбэрээр явдаг байсан, одоо бол цагаан хэлбэртээ орж байна. Парламентын засаглалын ардчиллын баталгаа. Парламентын олон ургальч үзэл дундаас нийгмийн тэнцвэрийг олж харах боломжтой зүйл. Энэ агуулгаар парламентын гишүүний үзэл бодлоо хэлэх эрхийг хамгаалдаг. Энэ эрхэд өнөөдөр Дээд шүүх, ҮХЦ гэх мэт Ерөнхийлөгчийн гарт байгаа эрх мэдлээр дамжуулж энэ санал хураалт явлаа.

Монголын парламентын түүхэнд гунигтай өдөр болж байна. Монголын парламентын түүхэнд гунигтай өдөр болж байна. УИХ-д суудалтай таван намын дөрөв нь байр сууриа эсрэг илэрхийлсээр байхад гишүүдэд хэрэг үүсгэн барьцаалах байдлаар хүч түрж шийдсэн.

Хэрвээ хэлэлцэгдэж байгаа асуудлаар энэ хууль батлагдвал парламент яг ДУМ шиг чив чимээгүй, зөвхөн санал хураадаг, тахин шүтсэн шинж чанартай болно. 

Өнөөдөр 126 гишүүнтэй, таван намын суудалтай парламент харсаар байтал Ерөнхийлөгчийн засаглал руу шилжиж байхад үүнийг эсэргүүцэж чадсангүй.

1992 оноос хойш С.Бямбацогт шиг УИХ-ын дарга нь УИХ-ынхаа халдашгүй байдлын эсрэг ажиллахын тулд долоо хоног завсарлага аваад өдөржин шөнөжих ажилласан хүн байгаагүй. Парламентыг хадган дээр тавиад Ерөнхийлөгчид аваачиж өгсөн, түүхэнд тор хараар үлдэх спикер боллоо.

Үндсэн хуулиар Ерөнхийлөгчийн зүгээс ийм санал хураалт оруулах эрхгүй. 2019 оны Үндсэн хуулиас хойш Ерөнхийлөгчийн хуульгүй явж байна. Яагаад энэ хуулийг удаан хугацаанд бариад байна вэ. Нэг ч хүн дуугардаггүй. Одоо бүгдээрээ парламентынхаа эсрэг гарчихаад, юу болоод байгааг мэдэж байгаа мөртлөө хэн ч дуугарахгүй болчихлоо. Монгол Улс дарангуйлал руу алхам алхмаар шилжиж байна.

Сүүлийн 10 сарын хугацаанд парламентын бүрэн эрх рүү маш бүдүүлгээр халдлаа. Өмнө нь хэзээ ч тагнуулын байгууллага УИХ-ын гишүүнийг хурал удирдлаа гэж эрүүгийн хэрэг үүсгэж байгаагүй. Энэ бол парламент руу халдсан аймшигт үйлдэл. Хууль танилцуулж байгаа ЕТГ-ынхан парламентад ямар дээрэнгүй хандаж байна. Энэ нь Монгол Улсын парламент ямар байдалд орсныг харуулж байна. Хоёр том гүрний дунд оршдог Монгол Улсын хувьд энэ бол аюултай зүйл.

УИХ-ын гишүүн А.Ариунзаяа:
-Би ардчилсан парламентын төлөө, айдасгүй дуу хоолойгоо хүргэх эрхийн төлөө, хүйсийн ялгаварлалгүй улс төрийн төлөө зоригтой зогсоно
Эмэгтэй улс төрчид эрэгтэй улс төрчөөс давуу эрх нэхээд, давуу эрх эдлэх гээд байгаа мэт шүүмжилдэг. 
Гадаад үзэмж, хэлсэн үг, бодсон бодол, зүгээр л оршихуйгаараа хамгийн түрүүнд эмэгтэй улс төрчид шүүмжлэгддэг. 
Хариуцлага тооцох болохлээр эмэгтэй улс төрчид хамгийн түрүүнд өртдөг. 
Эрэгтэй сайд том алдаа гаргахад тэсэж үлдэж байхад, эмэгтэй сайд жижиг алдаа гаргахад, түүн дээр нь дөрөөлж шууд чөлөөлөгддөг.
Жагсаалтын гишүүдийг ёс зүйтэй байх ёстой хэмээн тойргийн гишүүдээс ялгаварлаж байгааг эсэргүүцэж байгаа. 
Хууль хэлэлцүүлгийн шатанд засагдахгүй, энэ хэвээр батлагдвал эмэгтэй улс төрчид хамгийн түрүүнд золиос болох нь ойлгомжтой.
Иймээс бид өнөөдөр эмэгтэйчүүдийн улс төрийн эрхээ сануулж, эрхээ хамгаалж ягаан өнгөөр улс төрийн акц дахин зохион байгууллаа.
Санал өгөхдөө босож чимээгүй зогссон маань хүртэл улс төрийн акц, "Stand for Democracy" юм.

АН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн даргын үүрэг гүйцэтгэгч С.Баярцогт:

-АН-ын Улс төрийн зөвлөлийн хурал дээр Ерөнхийлөгчийн санаачилсан хуулийг одоо байгаагаар нь бүрэн дэмжчихвэл засаглалын тэнцвэр алдагдах эрсдэлтэй. Ер нь бол хэлэлцэх эсэхийг нь дэмжье гэж ярьсан. Бүлгийн хоёр одтой шийдвэрийн тухайд гишүүд итгэл үнэмшлээрээ ханддаг. 

Ардчилсан хувьсгалын анхдагчдын нэг, улстөрч Э.Бат-Үүл:
-Ерөнхийлөгч Хүрэлсүхийн өргөн барьсан хуулийг УИХ-аар батлах ахул, энэ хууль Монгол Улсын Үндсэн хууль зөрчсөн хууль гэдгийг тогтоолгохоор Цэцэд өргөдөл гаргана,би! 
Үндсэн хуулийн Цэц нь "Хууль, зарлиг, Улсын Их Хурал, Ерөнхийлөгчийн бусад шийдвэр, түүнчлэн Засгийн газрын шийдвэр, Монгол Улсын олон улсын гэрээ" нь Үндсэн хууль зөрчсөн эсэхийг л тогтоож, хүчингүй болгодог инститүүц!
Өөр асуудал хэлэлцэх эрхгүй!!! Ерөнхийлөгч тангарагаа зөрчсөн эсэх гэх мэт бусад асуудлыг Үндсэн хуулийн Цэцийн дүгнэлтийг үндэслэн төрийн эрх барих дээд байгууллага болох УИХ эцэслэн шийднэ!
Гэтэл, Ерөнхийлөгч, Үндсэн хуулийн Цэцийг "Парламентийн Ёс Зүйн Хороо" мэт болгох гэж байна! УИХ ёс зүйн хороотой!
Монгол Улсын Үндсэн хуулийг ингэж устгахыг хэзээ ч зөвшөөрөхгүй, Ерөнхийлөгч өө!
]]> "UB food festival-2026" олон улсын хоолны өдөрлөг Д.Сүхбаатарын талбайд 17-26-ны өдрүүдэд болно https://ekhoron.mn/read/260 https://ekhoron.mn/read/260 Эхорон Thu, 16 Apr 2026 18:45:57 +0800 Монгол болон олон үндэсний хоолны соёлыг иргэд, жуулчдад таниулах зорилготой "UB food festival-2026" олон улсын хоолны өдөрлөгийг дөрөвдүгээр сарын 17-26-ны өдрүүдэд Д.Сүхбаатарын талбайд зохион байгуулна. 


]]> Монгол болон олон үндэсний хоолны соёлыг иргэд, жуулчдад таниулах зорилготой "UB food festival-2026" олон улсын хоолны өдөрлөгийг дөрөвдүгээр сарын 17-26-ны өдрүүдэд Д.Сүхбаатарын талбайд зохион байгуулна. 

Уг хоолны өдөрлөгт ресторан хоол үйлдвэрлэлийн салбарын 30 гаруй байгууллага, 18 улс үндэстний нэрийн хоолоор оролцож, Монгол үндэсний болон Хятад, Япон, Солонгос, Тайланд, Энэтхэг, Гүрж, Итали хоол болон зууш, кофе, дессерт амттанаар иргэдэд үйлчилгээ үзүүлнэ. 

Мөн шилдэг тогооч нарын онцгой хоолны үзүүлбэр, асар бүрийн онцлог хоол, амьд хөгжмийн болон урлагийн тоглолт болохоос гадна олон сонирхолтой хоолны тэмцээн, уралдаан зохион байгуулагдана.

 

]]> Монгол болон олон үндэсний хоолны соёлыг иргэд, жуулчдад таниулах зорилготой "UB food festival-2026" олон улсын хоолны өдөрлөгийг дөрөвдүгээр сарын 17-26-ны өдрүүдэд Д.Сүхбаатарын талбайд зохион байгуулна. 

Уг хоолны өдөрлөгт ресторан хоол үйлдвэрлэлийн салбарын 30 гаруй байгууллага, 18 улс үндэстний нэрийн хоолоор оролцож, Монгол үндэсний болон Хятад, Япон, Солонгос, Тайланд, Энэтхэг, Гүрж, Итали хоол болон зууш, кофе, дессерт амттанаар иргэдэд үйлчилгээ үзүүлнэ. 

Мөн шилдэг тогооч нарын онцгой хоолны үзүүлбэр, асар бүрийн онцлог хоол, амьд хөгжмийн болон урлагийн тоглолт болохоос гадна олон сонирхолтой хоолны тэмцээн, уралдаан зохион байгуулагдана.

 

]]> Нийслэлийн нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа эрхлэх зөвшөөрөл шаардахгүй 100 үйлчилгээ https://ekhoron.mn/read/259 https://ekhoron.mn/read/259 Эхорон Thu, 16 Apr 2026 11:49:52 +0800 Засгийн газрын тэргүүн Н.Учрал эдийн засгийн сорилттой цаг үед хянан шалгах гэхээс илүү эдийн засгаа идэвхжүүлэх, төрийн оролцоог багасгах, эдийн засгийн эрх чөлөөг тэлэх, бизнес эрхлэгчдийг дэмжих зорилгоор “Чөлөөлье” санаачилгыг дэвшүүлээд байна. 

]]> Засгийн газрын тэргүүн Н.Учрал эдийн засгийн сорилттой цаг үед хянан шалгах гэхээс илүү эдийн засгаа идэвхжүүлэх, төрийн оролцоог багасгах, эдийн засгийн эрх чөлөөг тэлэх, бизнес эрхлэгчдийг дэмжих зорилгоор “Чөлөөлье” санаачилгыг дэвшүүлээд байна. 

Энэ хүрээнд хоол үйлдвэрлэл, гутал засвар, үсчин, оёдол, кофе шоп, фитнес зэрэг 146 бизнесийг зөвшөөрлөөс чөлөөллөө. Нийслэл 2026 оныг бизнес эрхлэгчдийг дэмжих жил болгон зарласан. Энэ хүрээнд нийслэлээс Ерөнхий сайдын дээрх санаачилгыг бүрэн дэмжиж, нийслэлийн нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа эрхлэх 100 бизнесийг зөвшөөрөл, бүртгэл зэргээс чөлөөллөө. 

Ингэснээр Улаанбаатар хотын нутаг дэвсгэрт худалдаа, үйлдвэрлэл, үйлчилгээ эрхлэгчид цахим системд мэдэгдэл илгээн үйл ажиллагаагаа шууд эхлүүлэх боломжтой боллоо.

НИЙСЛЭЛИЙН НУТАГ ДЭВСГЭРТ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА ЭРХЛЭХ ХУДАЛДАА, ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ ЖАГСААЛТ

  1. Хүнсний зах,
  2. Худалдааны төв
  3. Ресторан
  4. Үсчин
  5. Зочид буудал
  6. Нийтийн халуун ус
  7. Авто засвар /агрегат, кузов/
  8. Цахим тоглоомын газар
  9. Соёл урлагийн /дуу, хөгжим, бүжиг, драм, кино, драм, загвар, хөтлөгч, жүжигчин,
  10. Хүнсний бусад үйлдвэрлэл
  11. Агуулах дэлгүүр
  12. Баар /Паб, лоунж/
  13. Гоо засал
  14. Бөөний худалдааны төв
  15. Хүнсний бус барааны зах, худалдааны төв /барилгын материал, мод автотехник/
  16. Их дэлгүүр
  17. Хайпермаркет
  18. Супермаркет
  19. Минимаркет
  20. Хүнсний дэлгүүр
  21. Ая тухтай дэлгүүр / конвиниенс стоор/
  22. Үзүүлэнгийн танхим
  23. Аутлет
  24. Бутик
  25. Төрөлжсөн барааны дэлгүүр
  26. Мухлаг
  27. Улирлын чанартай, түр сүүдрэвчтэй худалдаа
  28. Дахивар худалдан авах цэг
  29. Баар /билльярд/
  30. Баар /боулинг/
  31. Баар /Дэлгэцийн гольф, автомат тоглоом/
  32. Баар /Диско клуб/
  33. Баар /Караоке/
  34. Баар /Тайчих клуб/
  35. Кафе
  36. Кофе шоп
  37. Цайны газар /Нийтийн үйлчилгээний болон байгууллагын дэргэдэх/
  38. Түргэн үйлчилгээний болон сүлжээ хоолны газар
  39. Явуулын үйлчилгээтэй түргэн хоолны түр цэг
  40. Хүргэлтийн хоолны үйлчилгээ
  41. Хумс засал
  42. Хувцас захиалга, засвар
  43. Гутал засвар
  44. Гэр ахуйн тавилгын засвар
  45. Ахуйн электрон, цахилгаан хэрэгслийн засвар
  46. Алт, мөнгө, үнэт эдлэлийн захиалга, засвар
  47. Цүнх засвар
  48. Нүдний шил захиалга, засвар
  49. Цоож, түлхүүр, засвар
  50. Цаг засвар
  51. Хими цэвэрлэгээ, угаалга
  52. Гэрэл зураг, дүрс бичлэгийн үйлчилгээ
  53. Айл гэр, албан байгууллага цэвэрлэх үйлчилгээ
  54. Айл гэр, албан байгууллага нүүлгэх үйлчилгээ
  55. Эд бараа түрээслэх үйлчилгээ
  56. Дэн буудал
  57. Жуулчны бааз
  58. Амралтын газар
  59. Гэр буудал
  60. Саун
  61. Бассейн
  62. Фитнес, спиннинг
  63. Аэробик, иог, бүжгийн клуб
  64. Боулинг
  65. Алжаал тайлах төв /иллэг/
  66. Бильярд
  67. Дугуй засвар
  68. Автомашины угаалга
  69. Автомашины доторлогоо
  70. Авто машин, сэлбэг хэрэгсэл, тос тосолгооны болон будаг, аккумулятор, гоёл чимэг
  71. Авто зогсоол /битүү/
  72. Хүүхдийн тоглоомын төв
  73. Дэлгэцийн болон дүрс бичлэгийн бүх төрлийн кино үзвэрийн газруудын үйл ажиллагаа
  74. Хөнгөн үйлдвэрлэл
  75. Хоол үйлдвэрлэл үйлчилгээ эрхлэх (Баянгол дүүрэг, Сүхбаатар дүүрэг, Хан-Уул дүүрэг)
  76. Үндэсний жижиг дунд үйлдвэрлэлийн бараа, бүтээгдэхүүн (Нийслэлийн Жижиг, дунд үйлдвэрлэл)
  77. Хүнснээс бусад худалдаа эрхлэх (Чингэлтэй, Сүхбаатар, Баянзүрх, Хан-Уул дүүрэг)
  78. Хоол үйлдвэрлэл үйлчилгээ эрхлэх
  79. Хүнсний бус худалдаа, жижиг дунд үйлдвэрлэл (Сонгинохайрхан, Чингэлтэй дүүрэг)
  80. Хүнснээс бусад худалдаа эрхлэх
  81. Соёл урлагийн талбайд гар урлал бэлэг дурсгал, соёлын барааны худалдаа эрхлэх
  82. Хөдөлгөөнт тоглоомын үйлчилгээ эрхлэх (Сонгинохайрхан дүүрэг, Чингэлтэй дүүрэг)
  83. Соёл урлагийн талбайд явуулын үйлчилгээтэй кофены цэг ажиллуулах
  84. Мах махан бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл
  85. Хүүхдийн хоол тэжээлийн үйлдвэрлэл
  86. Өндөгний үйлдвэрлэл
  87. Уламжлалт аргаар боловсруулсан цагаан идээний үйлдвэрлэл
  88. Сүү, сүүн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл
  89. Гурил, гурилан бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл
  90. Исгэлт, амтат ундаа үйлдвэрлэл
  91. Баар /спорт/
  92. Кейтеринг буюу захиалгат хоол үйлчилгээ
  93. Соёлын төв, үзвэр үйлчилгээний газар
  94. Хүнсний худалдаа үйлчилгээ (Баянгол дүүрэг, Сүхбаатар дүүрэг, Хан-Уул дүүрэг)
  95. Хүнсний худалдаа үйлчилгээ (Баянзүрх дүүрэг, Сонгинохайрхан дүүрэг, Чингэлтэй дүүрэг)
  96. Хоол үйлдвэрлэл үйлчилгээ эрхлэх (Монгол наадам цогцолбор ОНӨТҮГ)
  97. Мах, махан бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл эрхлэгчдэд үйл ажиллагааны дүгнэлт авах
  98. Сүү, сүүн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл эрхлэгчдэд үйл ажиллагааны дүгнэлт авах
  99. Нялх, балчир, бага насны болон цэцэрлэгийн хүүхэд, ерөнхий боловсролын сургуулийн бага ангийн сурагчдад зориулсан хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүн болон хоол үйлдвэрлэл
  100. Хоолны газрын хоол идэх хэрэгсэлд ариутгагч төхөөрөмж ашиглалтын бүртгэл

Эх сурвалж: НЗДТГ

]]> Засгийн газрын тэргүүн Н.Учрал эдийн засгийн сорилттой цаг үед хянан шалгах гэхээс илүү эдийн засгаа идэвхжүүлэх, төрийн оролцоог багасгах, эдийн засгийн эрх чөлөөг тэлэх, бизнес эрхлэгчдийг дэмжих зорилгоор “Чөлөөлье” санаачилгыг дэвшүүлээд байна. 

Энэ хүрээнд хоол үйлдвэрлэл, гутал засвар, үсчин, оёдол, кофе шоп, фитнес зэрэг 146 бизнесийг зөвшөөрлөөс чөлөөллөө. Нийслэл 2026 оныг бизнес эрхлэгчдийг дэмжих жил болгон зарласан. Энэ хүрээнд нийслэлээс Ерөнхий сайдын дээрх санаачилгыг бүрэн дэмжиж, нийслэлийн нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа эрхлэх 100 бизнесийг зөвшөөрөл, бүртгэл зэргээс чөлөөллөө. 

Ингэснээр Улаанбаатар хотын нутаг дэвсгэрт худалдаа, үйлдвэрлэл, үйлчилгээ эрхлэгчид цахим системд мэдэгдэл илгээн үйл ажиллагаагаа шууд эхлүүлэх боломжтой боллоо.

НИЙСЛЭЛИЙН НУТАГ ДЭВСГЭРТ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА ЭРХЛЭХ ХУДАЛДАА, ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ ЖАГСААЛТ

  1. Хүнсний зах,
  2. Худалдааны төв
  3. Ресторан
  4. Үсчин
  5. Зочид буудал
  6. Нийтийн халуун ус
  7. Авто засвар /агрегат, кузов/
  8. Цахим тоглоомын газар
  9. Соёл урлагийн /дуу, хөгжим, бүжиг, драм, кино, драм, загвар, хөтлөгч, жүжигчин,
  10. Хүнсний бусад үйлдвэрлэл
  11. Агуулах дэлгүүр
  12. Баар /Паб, лоунж/
  13. Гоо засал
  14. Бөөний худалдааны төв
  15. Хүнсний бус барааны зах, худалдааны төв /барилгын материал, мод автотехник/
  16. Их дэлгүүр
  17. Хайпермаркет
  18. Супермаркет
  19. Минимаркет
  20. Хүнсний дэлгүүр
  21. Ая тухтай дэлгүүр / конвиниенс стоор/
  22. Үзүүлэнгийн танхим
  23. Аутлет
  24. Бутик
  25. Төрөлжсөн барааны дэлгүүр
  26. Мухлаг
  27. Улирлын чанартай, түр сүүдрэвчтэй худалдаа
  28. Дахивар худалдан авах цэг
  29. Баар /билльярд/
  30. Баар /боулинг/
  31. Баар /Дэлгэцийн гольф, автомат тоглоом/
  32. Баар /Диско клуб/
  33. Баар /Караоке/
  34. Баар /Тайчих клуб/
  35. Кафе
  36. Кофе шоп
  37. Цайны газар /Нийтийн үйлчилгээний болон байгууллагын дэргэдэх/
  38. Түргэн үйлчилгээний болон сүлжээ хоолны газар
  39. Явуулын үйлчилгээтэй түргэн хоолны түр цэг
  40. Хүргэлтийн хоолны үйлчилгээ
  41. Хумс засал
  42. Хувцас захиалга, засвар
  43. Гутал засвар
  44. Гэр ахуйн тавилгын засвар
  45. Ахуйн электрон, цахилгаан хэрэгслийн засвар
  46. Алт, мөнгө, үнэт эдлэлийн захиалга, засвар
  47. Цүнх засвар
  48. Нүдний шил захиалга, засвар
  49. Цоож, түлхүүр, засвар
  50. Цаг засвар
  51. Хими цэвэрлэгээ, угаалга
  52. Гэрэл зураг, дүрс бичлэгийн үйлчилгээ
  53. Айл гэр, албан байгууллага цэвэрлэх үйлчилгээ
  54. Айл гэр, албан байгууллага нүүлгэх үйлчилгээ
  55. Эд бараа түрээслэх үйлчилгээ
  56. Дэн буудал
  57. Жуулчны бааз
  58. Амралтын газар
  59. Гэр буудал
  60. Саун
  61. Бассейн
  62. Фитнес, спиннинг
  63. Аэробик, иог, бүжгийн клуб
  64. Боулинг
  65. Алжаал тайлах төв /иллэг/
  66. Бильярд
  67. Дугуй засвар
  68. Автомашины угаалга
  69. Автомашины доторлогоо
  70. Авто машин, сэлбэг хэрэгсэл, тос тосолгооны болон будаг, аккумулятор, гоёл чимэг
  71. Авто зогсоол /битүү/
  72. Хүүхдийн тоглоомын төв
  73. Дэлгэцийн болон дүрс бичлэгийн бүх төрлийн кино үзвэрийн газруудын үйл ажиллагаа
  74. Хөнгөн үйлдвэрлэл
  75. Хоол үйлдвэрлэл үйлчилгээ эрхлэх (Баянгол дүүрэг, Сүхбаатар дүүрэг, Хан-Уул дүүрэг)
  76. Үндэсний жижиг дунд үйлдвэрлэлийн бараа, бүтээгдэхүүн (Нийслэлийн Жижиг, дунд үйлдвэрлэл)
  77. Хүнснээс бусад худалдаа эрхлэх (Чингэлтэй, Сүхбаатар, Баянзүрх, Хан-Уул дүүрэг)
  78. Хоол үйлдвэрлэл үйлчилгээ эрхлэх
  79. Хүнсний бус худалдаа, жижиг дунд үйлдвэрлэл (Сонгинохайрхан, Чингэлтэй дүүрэг)
  80. Хүнснээс бусад худалдаа эрхлэх
  81. Соёл урлагийн талбайд гар урлал бэлэг дурсгал, соёлын барааны худалдаа эрхлэх
  82. Хөдөлгөөнт тоглоомын үйлчилгээ эрхлэх (Сонгинохайрхан дүүрэг, Чингэлтэй дүүрэг)
  83. Соёл урлагийн талбайд явуулын үйлчилгээтэй кофены цэг ажиллуулах
  84. Мах махан бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл
  85. Хүүхдийн хоол тэжээлийн үйлдвэрлэл
  86. Өндөгний үйлдвэрлэл
  87. Уламжлалт аргаар боловсруулсан цагаан идээний үйлдвэрлэл
  88. Сүү, сүүн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл
  89. Гурил, гурилан бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл
  90. Исгэлт, амтат ундаа үйлдвэрлэл
  91. Баар /спорт/
  92. Кейтеринг буюу захиалгат хоол үйлчилгээ
  93. Соёлын төв, үзвэр үйлчилгээний газар
  94. Хүнсний худалдаа үйлчилгээ (Баянгол дүүрэг, Сүхбаатар дүүрэг, Хан-Уул дүүрэг)
  95. Хүнсний худалдаа үйлчилгээ (Баянзүрх дүүрэг, Сонгинохайрхан дүүрэг, Чингэлтэй дүүрэг)
  96. Хоол үйлдвэрлэл үйлчилгээ эрхлэх (Монгол наадам цогцолбор ОНӨТҮГ)
  97. Мах, махан бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл эрхлэгчдэд үйл ажиллагааны дүгнэлт авах
  98. Сүү, сүүн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл эрхлэгчдэд үйл ажиллагааны дүгнэлт авах
  99. Нялх, балчир, бага насны болон цэцэрлэгийн хүүхэд, ерөнхий боловсролын сургуулийн бага ангийн сурагчдад зориулсан хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүн болон хоол үйлдвэрлэл
  100. Хоолны газрын хоол идэх хэрэгсэлд ариутгагч төхөөрөмж ашиглалтын бүртгэл

Эх сурвалж: НЗДТГ

]]> COP17: “Хотын дарга нарын чуулга уулзалт”-ыг 8 дугаар сарын 21-нд зохион байгуулна https://ekhoron.mn/read/258 https://ekhoron.mn/read/258 Эхорон Thu, 16 Apr 2026 11:39:39 +0800 COP17 бага хурлын хүрээнд “Хотын дарга нарын чуулга уулзалт”-ыг 2026 оны наймдугаар сарын 21-ний өдөр зохион байгуулахаар төлөвлөж, Улаанбаатар хотноо нийт 200-300 хотын дарга нарыг урихаар бэлтгэл ажлыг эхлүүлээд байна. 


]]> Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын Захирагч Х.Нямбаатар СОР17 бага хурлын бэлтгэл ажлыг хангах хүрээнд энэ өдрүүдэд манай улсад ажиллаж буй Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын гүйцэтгэх нарийн бичгийн дарга Ясмин Фуад тэргүүтэй төлөөлөгчидтэй өчигдөр уулзлаа.

Уулзалтын үеэр хотын дарга Х.Нямбаатар НҮБ-ын Конвенцын Талуудын 17 дугаар Бага хурлыг манай улсад зохион байгуулах гэж байгаа нь туйлын ач холбогдолтой гэж үзэж байна хэмээгээд Улаанбаатар хотын хувьд зөвхөн зохион байгуулагч хот байхаас илүү идэвхтэй оролцоог ханган, дэлхийн хотуудын өмнө тулгамдаж буй цөлжилт, газрын доройтол, усны хомсдол, тоосжилт, хөрсний эвдрэл, шилжилт хөдөлгөөн, мөн хот, хөдөөгийн уялдааг шинээр тодорхойлох шаардлагад хотын удирдлагын түвшинд хамтын манлайллыг бий болгож, олон улсын тавцанд таниулах зорилгоор Монгол Улсад зохион байгуулагдах COP17 бага хурлын үеэр “Хотын дарга нарын чуулга уулзалт”-ыг зохион байгуулахаар санаачлан ажиллаж байгаа гэдгээ хэлэв.

Мөн тэрбээр “Хотын дарга нарын чуулга уулзалт”-ыг COP17 бага хурлын хөх бүсийн албан ёсны хөтөлбөрт оруулж өгсөнд талархал илэрхийллээ.

COP17 бага хурлын хүрээнд “Хотын дарга нарын чуулга уулзалт”-ыг 2026 оны наймдугаар сарын 21-ний өдөр зохион байгуулахаар төлөвлөж, Улаанбаатар хотноо нийт 200-300 хотын дарга нарыг урихаар бэлтгэл ажлыг эхлүүлээд байна. 

Уулзалтаар талууд цаашид хамтын ажиллагаагаа улам гүнзгийрүүлж, Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын зорилтуудыг хэрэгжүүлэхэд хотуудын оролцоог нэмэгдүүлэх, бодит үр дүнд хүрсэн, тогтвортой түншлэлийг бий болгоход нягт хамтран ажиллах талаар санал солилцов.

Эх сурвалж: НЗДТГ

]]> Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын Захирагч Х.Нямбаатар СОР17 бага хурлын бэлтгэл ажлыг хангах хүрээнд энэ өдрүүдэд манай улсад ажиллаж буй Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын гүйцэтгэх нарийн бичгийн дарга Ясмин Фуад тэргүүтэй төлөөлөгчидтэй өчигдөр уулзлаа.

Уулзалтын үеэр хотын дарга Х.Нямбаатар НҮБ-ын Конвенцын Талуудын 17 дугаар Бага хурлыг манай улсад зохион байгуулах гэж байгаа нь туйлын ач холбогдолтой гэж үзэж байна хэмээгээд Улаанбаатар хотын хувьд зөвхөн зохион байгуулагч хот байхаас илүү идэвхтэй оролцоог ханган, дэлхийн хотуудын өмнө тулгамдаж буй цөлжилт, газрын доройтол, усны хомсдол, тоосжилт, хөрсний эвдрэл, шилжилт хөдөлгөөн, мөн хот, хөдөөгийн уялдааг шинээр тодорхойлох шаардлагад хотын удирдлагын түвшинд хамтын манлайллыг бий болгож, олон улсын тавцанд таниулах зорилгоор Монгол Улсад зохион байгуулагдах COP17 бага хурлын үеэр “Хотын дарга нарын чуулга уулзалт”-ыг зохион байгуулахаар санаачлан ажиллаж байгаа гэдгээ хэлэв.

Мөн тэрбээр “Хотын дарга нарын чуулга уулзалт”-ыг COP17 бага хурлын хөх бүсийн албан ёсны хөтөлбөрт оруулж өгсөнд талархал илэрхийллээ.

COP17 бага хурлын хүрээнд “Хотын дарга нарын чуулга уулзалт”-ыг 2026 оны наймдугаар сарын 21-ний өдөр зохион байгуулахаар төлөвлөж, Улаанбаатар хотноо нийт 200-300 хотын дарга нарыг урихаар бэлтгэл ажлыг эхлүүлээд байна. 

Уулзалтаар талууд цаашид хамтын ажиллагаагаа улам гүнзгийрүүлж, Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын зорилтуудыг хэрэгжүүлэхэд хотуудын оролцоог нэмэгдүүлэх, бодит үр дүнд хүрсэн, тогтвортой түншлэлийг бий болгоход нягт хамтран ажиллах талаар санал солилцов.

Эх сурвалж: НЗДТГ

]]> УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татахтай холбоотой хуулийн төслийг хэлэлцэхийг дэмжлээ https://ekhoron.mn/read/257 https://ekhoron.mn/read/257 Эхорон Thu, 16 Apr 2026 10:45:46 +0800 УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар өнөөдөр Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн санаачилж, өргөн мэдүүлсэн УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татахтай холбоотой УИХ-ын тухай нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн хэлэлцэх эсэхээр санал хураалт явуулж олонх нь дэмжлээ.

 

]]> УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар өнөөдөр Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн санаачилж, өргөн мэдүүлсэн УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татахтай холбоотой УИХ-ын тухай нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн хэлэлцэх эсэхээр санал хураалт явуулж олонх нь дэмжлээ. 

Ингэснээр Ерөнхийлөгчийн өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслийг анхны хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр байнгын хороодод шилжүүллээ. 

Санал хураалтад 101 гишүүн оролцож, 57 нь хуулийн төслийг хэлэлцэхийг дэмжиж, 44 гишүүн татгалзжээ.

Одоо парламент дээр ажлын хэсэг байгуулж,  хуулийн төслийг дараа дараачийн хэлэлцүүлэгт бэлтгэх юм.


]]> УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар өнөөдөр Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн санаачилж, өргөн мэдүүлсэн УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татахтай холбоотой УИХ-ын тухай нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн хэлэлцэх эсэхээр санал хураалт явуулж олонх нь дэмжлээ. 

Ингэснээр Ерөнхийлөгчийн өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслийг анхны хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр байнгын хороодод шилжүүллээ. 

Санал хураалтад 101 гишүүн оролцож, 57 нь хуулийн төслийг хэлэлцэхийг дэмжиж, 44 гишүүн татгалзжээ.

Одоо парламент дээр ажлын хэсэг байгуулж,  хуулийн төслийг дараа дараачийн хэлэлцүүлэгт бэлтгэх юм.


]]> Парламент яагаад 126 гишүүнтэй болсон бэ? https://ekhoron.mn/read/256 https://ekhoron.mn/read/256 Эхорон Thu, 16 Apr 2026 10:30:40 +0800 Монгол Улс 2023 онд улс төрийн тогтолцоонд нэгэн чухал шинэчлэл хийсэн нь Улсын Их Хурлын гишүүдийн тоо 126 болж нэмсэн шийдвэр юм. Энэ шийдвэр нь зөвхөн тоон өөрчлөлт бус, парламентын төлөөлөх чадавхыг нэмэгдүүлэх зорилготой институцийн шинэчлэл юм. Ингэснээр хууль тогтоох байгууллага илүү олон өнцгөөс асуудлыг хэлэлцэх, иргэдийн төлөөллийг илүү бодитоор тусгах боломж нэмэгдэж байна.


]]>
Монгол Улс 2023 онд улс төрийн тогтолцоонд нэгэн чухал шинэчлэл хийсэн нь Улсын Их Хурлын гишүүдийн тоо 126 болж нэмсэн шийдвэр юм. Энэ шийдвэр нь зөвхөн тоон өөрчлөлт бус, парламентын төлөөлөх чадавхыг нэмэгдүүлэх зорилготой институцийн шинэчлэл юм. Ингэснээр хууль тогтоох байгууллага илүү олон өнцгөөс асуудлыг хэлэлцэх, иргэдийн төлөөллийг илүү бодитоор тусгах боломж нэмэгдэж байна.
Гэсэн хэдий ч олон нийтийн дунд “гишүүдийн тоо хэт олдсон”, “зардал нэмэгдсэн” гэх мэт шүүмжлэл өрнөж, зарим тохиолдолд улс орны тулгамдсан асуудлыг бүхэлд нь парламентын 126 гишүүнтэй холбон дүгнэх хандлага ажиглагдаж байна. Парламентын талаарх ийм шүүмж нь шинэ зүйл биш бөгөөд өмнөх 76 гишүүнийг ч шүүмжилж л байсан. Мөн төлөөлөх чадвар сул, асуудалд мэргэжлийн өнцөг харагдахгүй, эрүүл шүүмжлэл хүчтэй өрнөдөггүй байсан.  
Парламентын төлөөлөх чадварыг нэмэгдүүлэх асуудал нь олон жилийн турш хэлэлцэгдэж ирсэн бөгөөд 2023 оны Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтөөр бодитой хэрэгжиж, УИХ-ын гишүүдийн тоог 126 болгон нэмэгдүүлсэн. Тэгэхээр энэ шинэчлэлийн шалтгаан, ач холбогдлын талаар өөрийн байр сууриа илэрхийлье. 
ГИШҮҮДИЙН ТООГ НЭМЭГДҮҮЛЭХ НЬ ШИНЭ САНАА БИШ 
76 гишүүнтэй УИХ-ыг “давжаа” байна, гишүүдийн тоог нэмэгдүүлж УИХ-ын төлөөлөх чадварыг нэмэгдүүлэх хэрэгтэй гэж хуульчид, улс төр судлаачид үзэж, байр сууриа сүүлийн 20 орчим жил илэрхийлж ирсэн. Тэд УИХ-ын гишүүдийн тоог 23-аас 38-аар нэмэгдүүлэх санал гаргаж байсан.  
Улс төр судлалд парламентын гишүүдийн тоо нь хүн амын тоотой уялдах ёстой гэж үздэг. Манай улсын хувьд энэ тоо 152 орчим байж болох тооцоо байдаг.
Өмнө нь УИХ дээр энэ асуудлыг хэд хэдэн удаа хэлэлцэж байсан ч хэлэлцэх хугацаа хомс, улс төрчдийн ойлголцол бүрдээгүй, иргэдийн дэмжлэг дутмаг зэрэг шалтгаанаар үр дүнд хүрч чаддаггүй байсан. 
УИХ-ЫН ГИШҮҮДИЙН ТООГ НЭМЭГДҮҮЛЭХ ШАЛТГААН 
1. Хүн ам, сонгогчдын тоо өссөнөөр УИХ-ын төлөөлөх чадвар буурсан. 1992 онтой харьцуулахад Монгол Улсын хүн ам 66 хувь, сонгогчдын тоо 85 хувиар өссөн. Энэ нь УИХ-ын нэг гишүүнд ногдох сонгогчдын тоо нэмэгдэж, гишүүн-сонгогчийн харилцаа сулрах нөхцөл бүрдсэн. 
2. УИХ-ын гишүүний тойрогт хэт төвлөрч, хөрөнгө ихээр зарцуулах болсон нь парламентын төлөөллийн чанарт сөргөөр нөлөөлсөн. Энэ нь парламентын төлөөллийн чанарыг сулруулж хүйсийн тэнцвэргүй болсон. 
3. УИХ-ын гишүүд тойргийнхоо сонгогчдод таалагдах, дахин сонгогдохын тулд орон нутгийн улс төр, нийгмийн шийдвэрт нөлөөлөх болсон. Зарим гишүүд Засгийн газрын бодлоготой зөрчилдөх, ашигтай нөхцлөөр тохиролцож эхэлсэн. 
4. Парламентын бие даасан байдалд Засгийн газар нөлөөлөх болсон. УИХ-ын гишүүд сайдын албыг давхар хашсанаар Засгийн газрын бодлого УИХ-аар шууд батлагдахад давуу тал болж эхэлсэн. Энэ нь УИХ засгийн газраас өргөн барьсан бодлогыг олон талаас нь шүүн хэлэлцэх чадамжгүй болгож, шууд батлагдахад нөлөөлдөг болсон. 
5. Гадаад орчны өөрчлөлт, геополитикийн нөхцөл байдлыг харгалзан төрийн чадавхыг нэмэгдүүлэх шаардлага гарсан. Учир нь сүүлийн жилүүдэд олон улсын нөхцөл байдал хурцдаж, гадаад орчны эрсдэл нэмэгдэх болсон. Иймд асуудлыг парламентаараа шийдвэрийг илүү өргөн хүрээнд хэлэлцэх боломж бүрдүүлэх нь аюулгүй байдлын ач холбогдолтой юм.
Энэ бүхнийг шийдвэрлэх боломжит арга нь УИХ-ын гишүүдийн тоог нэмэгдүүлэх байсан юм. Тиймээс 2022 онд 25 нам уриалга гаргаснаар УИХ 2023 онд Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулснаар энэ асуудлыг шийдвэрлэсэн. 
ЭНЭ ШИЙДВЭРЭЭС БИД ЮУ ОЛЖ АВСАН БЭ? 
1. ПАРЛАМЕНТ ОЛОН УРГАЛЧ БОЛСОН. УИХ анх удаагаа 5 нам, эвслээс бүрдсэн. Энэ бол УИХ асуудлыг олон талаас хэлэлцэх боломж бүрдсэн. Өмнөх найман удаагийн парламентад дээд тал нь 4 нам, эвсэл сонгогдож байсан. Сонгуулийн мажоритар тогтолцоо нь УИХ-ын 1992, 2000, 2016, 2020 оны ээлжит сонгуулиудад “супер мажоритар олонх” бүрдэхэд нөлөөлж байсан. Мөн УИХ-ын 2012, 2024 оноос бусад бүх сонгуульд сонгогчдын 30-60 хувийн санал  суудалгүй хоцорч байсан. 
2. ПАРЛАМЕНТЫН ТӨЛӨӨЛӨХ ЧАДВАР НЭМЭГДСЭН. УИХ-д эмэгтэйчүүдийн, ахмад настны, залуусын, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн төлөөлөл тус тус нэмэгдсэн. Энэ бол парламент анх удаагаа олон талын төлөөлөлтэй, хүртээмжтэй болохын эхлэл юм. Тодруулбал, Монгол Улс анх удаа УИХ-ын гишүүдийн 25 хувь эмэгтэй, 2 хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн төлөөлөл, ахмад настан, залуусын төлөөлөлтэй болсон. Мөн анх удаа казак үндэстнээс эмэгтэй гишүүнтэй болсон. Энэ дэвшлийг зарим олон улсын байгууллага, судлаачид “оролцоотой парламент” бүрдэж байгаа нь хүний эрх хэрэгжих, иргэдийн санал бодол бодлогод бодитоор тусаж, нийгмийн тогтвортой байдал болон ардчиллын чанарыг сайжруулах үндсэн нөхцөл болж байна.
3. ХАРААТ БУС МЭРГЭЖЛИЙН ГИШҮҮДТЭЙ БОЛСОН. УИХ тойрогт анхаарахгүй, хэний ч дарамтад орохгүй, хараат бусаар мэргэжлийн шийдвэр гаргадаг гишүүдтэй болсон. Энэ бол жагсаалтын ач холбогдол. Бид л буруутгаад байгаа болохоос тэд хэн нэгэнд таалагдах бус асуудалд мэргэжлийн үүднээс хандаж үндэсний хэмжээнд шийдэл гаргаж байна. Мөн сонгогчдод бодлогын сонголт хийх боломжийг олгож байна. 
ШИНЭ БҮХЭНД СОРИЛТ ТУЛГАРДАГ
  1. УИХ-ын гишүүд тойрогт барьцаалагдаж шийдвэр гаргадаг байсан. Тэдний зорилго тойрогтоо л хөрөнгө хуваарилах байсан. Харин одоо жагсаалтын гишүүд асуудлыг үндэсний хэмжээнд харж, шинжлэх ухаанчаар хэлэлцэж байгаа нь тойргоос сонгогдсон гишүүдийн хувьд намын нэрээр сонгогдсон гэж дүгнэхэд, дайрахад хүргэж байна. Ер нь цаашид “бодлогын нам”-тай больё гэж бодож байгаа бол тойргийн улс төрөөс татгалзъя. 
  2. УИХ-ын гишүүд иргэдээс холдлоо, ирж ажлаа тайлагнахгүй байна, би энэ хүнийг танихгүй гэсэн гомдол гарч байна. Энэ бол сонгогчид тойргийн улс төрөө санаж байгаа л үзэгдэл. Жагсаалтын гишүүд тойргийн сонгогчдын төлөө биш бүх ард түмнийг бодож л шийдвэр гаргаж байгаа. Тэгэхээр тань дээр биеээрээ очиж чадахгүй ч та бүхний төлөө шийдвэр гаргана гэдэгт итгэх хэрэгтэй.   
  3. Цаашид Монгол Улс эрх зүйн шинэчлэлээсээ ухрахгүй байх, парламент өөрийнхөө төлөөлөх чадавхыг нэмэгдүүлэх, сонгуулийн зардлыг бууруулах, Алсдаа сонгуулийн хувь тэнцүүлэн сонгох аргыг нэмэгдүүлэх нь зөв. 
Эцэст нь хэлэхэд, 126 гишүүнтэй шинэ парламент нь гишүүний эрх мэдлийг бууруулж, 76 “дарга” бус 126 төлөөлөгчтэй байх боломжийг бүрдүүлсэн чухал өөрчлөлт юм. Ингэснээр парламент илүү хүртээмжтэй болж, ард түмний төлөөллийг бодитоор илэрхийлэх институц болон хөгжих нөхцөл бүрдэж байна. Аливаа шинэчлэл шууд үр дүнгээ өгөхөд хугацаа хэрэгтэй. 
Энэ Улсын Их Хурал нь нийт иргэдийн эрх ашгийг төлөөлөх, асуудлыг олон ургалч үзэл баримтлалын хүрээнд тал бүрээс нь хэлэлцэн, оновчтой шийдвэр гаргах үндсэн үүргээ илүү үр дүнтэй хэрэгжүүлэх боломжтой болж байна.

Улс төр судлаач, доктор Э.Гэрэлт-Од (МУБИС)

2026.04.15
]]>
Монгол Улс 2023 онд улс төрийн тогтолцоонд нэгэн чухал шинэчлэл хийсэн нь Улсын Их Хурлын гишүүдийн тоо 126 болж нэмсэн шийдвэр юм. Энэ шийдвэр нь зөвхөн тоон өөрчлөлт бус, парламентын төлөөлөх чадавхыг нэмэгдүүлэх зорилготой институцийн шинэчлэл юм. Ингэснээр хууль тогтоох байгууллага илүү олон өнцгөөс асуудлыг хэлэлцэх, иргэдийн төлөөллийг илүү бодитоор тусгах боломж нэмэгдэж байна.
Гэсэн хэдий ч олон нийтийн дунд “гишүүдийн тоо хэт олдсон”, “зардал нэмэгдсэн” гэх мэт шүүмжлэл өрнөж, зарим тохиолдолд улс орны тулгамдсан асуудлыг бүхэлд нь парламентын 126 гишүүнтэй холбон дүгнэх хандлага ажиглагдаж байна. Парламентын талаарх ийм шүүмж нь шинэ зүйл биш бөгөөд өмнөх 76 гишүүнийг ч шүүмжилж л байсан. Мөн төлөөлөх чадвар сул, асуудалд мэргэжлийн өнцөг харагдахгүй, эрүүл шүүмжлэл хүчтэй өрнөдөггүй байсан.  
Парламентын төлөөлөх чадварыг нэмэгдүүлэх асуудал нь олон жилийн турш хэлэлцэгдэж ирсэн бөгөөд 2023 оны Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтөөр бодитой хэрэгжиж, УИХ-ын гишүүдийн тоог 126 болгон нэмэгдүүлсэн. Тэгэхээр энэ шинэчлэлийн шалтгаан, ач холбогдлын талаар өөрийн байр сууриа илэрхийлье. 
ГИШҮҮДИЙН ТООГ НЭМЭГДҮҮЛЭХ НЬ ШИНЭ САНАА БИШ 
76 гишүүнтэй УИХ-ыг “давжаа” байна, гишүүдийн тоог нэмэгдүүлж УИХ-ын төлөөлөх чадварыг нэмэгдүүлэх хэрэгтэй гэж хуульчид, улс төр судлаачид үзэж, байр сууриа сүүлийн 20 орчим жил илэрхийлж ирсэн. Тэд УИХ-ын гишүүдийн тоог 23-аас 38-аар нэмэгдүүлэх санал гаргаж байсан.  
Улс төр судлалд парламентын гишүүдийн тоо нь хүн амын тоотой уялдах ёстой гэж үздэг. Манай улсын хувьд энэ тоо 152 орчим байж болох тооцоо байдаг.
Өмнө нь УИХ дээр энэ асуудлыг хэд хэдэн удаа хэлэлцэж байсан ч хэлэлцэх хугацаа хомс, улс төрчдийн ойлголцол бүрдээгүй, иргэдийн дэмжлэг дутмаг зэрэг шалтгаанаар үр дүнд хүрч чаддаггүй байсан. 
УИХ-ЫН ГИШҮҮДИЙН ТООГ НЭМЭГДҮҮЛЭХ ШАЛТГААН 
1. Хүн ам, сонгогчдын тоо өссөнөөр УИХ-ын төлөөлөх чадвар буурсан. 1992 онтой харьцуулахад Монгол Улсын хүн ам 66 хувь, сонгогчдын тоо 85 хувиар өссөн. Энэ нь УИХ-ын нэг гишүүнд ногдох сонгогчдын тоо нэмэгдэж, гишүүн-сонгогчийн харилцаа сулрах нөхцөл бүрдсэн. 
2. УИХ-ын гишүүний тойрогт хэт төвлөрч, хөрөнгө ихээр зарцуулах болсон нь парламентын төлөөллийн чанарт сөргөөр нөлөөлсөн. Энэ нь парламентын төлөөллийн чанарыг сулруулж хүйсийн тэнцвэргүй болсон. 
3. УИХ-ын гишүүд тойргийнхоо сонгогчдод таалагдах, дахин сонгогдохын тулд орон нутгийн улс төр, нийгмийн шийдвэрт нөлөөлөх болсон. Зарим гишүүд Засгийн газрын бодлоготой зөрчилдөх, ашигтай нөхцлөөр тохиролцож эхэлсэн. 
4. Парламентын бие даасан байдалд Засгийн газар нөлөөлөх болсон. УИХ-ын гишүүд сайдын албыг давхар хашсанаар Засгийн газрын бодлого УИХ-аар шууд батлагдахад давуу тал болж эхэлсэн. Энэ нь УИХ засгийн газраас өргөн барьсан бодлогыг олон талаас нь шүүн хэлэлцэх чадамжгүй болгож, шууд батлагдахад нөлөөлдөг болсон. 
5. Гадаад орчны өөрчлөлт, геополитикийн нөхцөл байдлыг харгалзан төрийн чадавхыг нэмэгдүүлэх шаардлага гарсан. Учир нь сүүлийн жилүүдэд олон улсын нөхцөл байдал хурцдаж, гадаад орчны эрсдэл нэмэгдэх болсон. Иймд асуудлыг парламентаараа шийдвэрийг илүү өргөн хүрээнд хэлэлцэх боломж бүрдүүлэх нь аюулгүй байдлын ач холбогдолтой юм.
Энэ бүхнийг шийдвэрлэх боломжит арга нь УИХ-ын гишүүдийн тоог нэмэгдүүлэх байсан юм. Тиймээс 2022 онд 25 нам уриалга гаргаснаар УИХ 2023 онд Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулснаар энэ асуудлыг шийдвэрлэсэн. 
ЭНЭ ШИЙДВЭРЭЭС БИД ЮУ ОЛЖ АВСАН БЭ? 
1. ПАРЛАМЕНТ ОЛОН УРГАЛЧ БОЛСОН. УИХ анх удаагаа 5 нам, эвслээс бүрдсэн. Энэ бол УИХ асуудлыг олон талаас хэлэлцэх боломж бүрдсэн. Өмнөх найман удаагийн парламентад дээд тал нь 4 нам, эвсэл сонгогдож байсан. Сонгуулийн мажоритар тогтолцоо нь УИХ-ын 1992, 2000, 2016, 2020 оны ээлжит сонгуулиудад “супер мажоритар олонх” бүрдэхэд нөлөөлж байсан. Мөн УИХ-ын 2012, 2024 оноос бусад бүх сонгуульд сонгогчдын 30-60 хувийн санал  суудалгүй хоцорч байсан. 
2. ПАРЛАМЕНТЫН ТӨЛӨӨЛӨХ ЧАДВАР НЭМЭГДСЭН. УИХ-д эмэгтэйчүүдийн, ахмад настны, залуусын, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн төлөөлөл тус тус нэмэгдсэн. Энэ бол парламент анх удаагаа олон талын төлөөлөлтэй, хүртээмжтэй болохын эхлэл юм. Тодруулбал, Монгол Улс анх удаа УИХ-ын гишүүдийн 25 хувь эмэгтэй, 2 хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн төлөөлөл, ахмад настан, залуусын төлөөлөлтэй болсон. Мөн анх удаа казак үндэстнээс эмэгтэй гишүүнтэй болсон. Энэ дэвшлийг зарим олон улсын байгууллага, судлаачид “оролцоотой парламент” бүрдэж байгаа нь хүний эрх хэрэгжих, иргэдийн санал бодол бодлогод бодитоор тусаж, нийгмийн тогтвортой байдал болон ардчиллын чанарыг сайжруулах үндсэн нөхцөл болж байна.
3. ХАРААТ БУС МЭРГЭЖЛИЙН ГИШҮҮДТЭЙ БОЛСОН. УИХ тойрогт анхаарахгүй, хэний ч дарамтад орохгүй, хараат бусаар мэргэжлийн шийдвэр гаргадаг гишүүдтэй болсон. Энэ бол жагсаалтын ач холбогдол. Бид л буруутгаад байгаа болохоос тэд хэн нэгэнд таалагдах бус асуудалд мэргэжлийн үүднээс хандаж үндэсний хэмжээнд шийдэл гаргаж байна. Мөн сонгогчдод бодлогын сонголт хийх боломжийг олгож байна. 
ШИНЭ БҮХЭНД СОРИЛТ ТУЛГАРДАГ
  1. УИХ-ын гишүүд тойрогт барьцаалагдаж шийдвэр гаргадаг байсан. Тэдний зорилго тойрогтоо л хөрөнгө хуваарилах байсан. Харин одоо жагсаалтын гишүүд асуудлыг үндэсний хэмжээнд харж, шинжлэх ухаанчаар хэлэлцэж байгаа нь тойргоос сонгогдсон гишүүдийн хувьд намын нэрээр сонгогдсон гэж дүгнэхэд, дайрахад хүргэж байна. Ер нь цаашид “бодлогын нам”-тай больё гэж бодож байгаа бол тойргийн улс төрөөс татгалзъя. 
  2. УИХ-ын гишүүд иргэдээс холдлоо, ирж ажлаа тайлагнахгүй байна, би энэ хүнийг танихгүй гэсэн гомдол гарч байна. Энэ бол сонгогчид тойргийн улс төрөө санаж байгаа л үзэгдэл. Жагсаалтын гишүүд тойргийн сонгогчдын төлөө биш бүх ард түмнийг бодож л шийдвэр гаргаж байгаа. Тэгэхээр тань дээр биеээрээ очиж чадахгүй ч та бүхний төлөө шийдвэр гаргана гэдэгт итгэх хэрэгтэй.   
  3. Цаашид Монгол Улс эрх зүйн шинэчлэлээсээ ухрахгүй байх, парламент өөрийнхөө төлөөлөх чадавхыг нэмэгдүүлэх, сонгуулийн зардлыг бууруулах, Алсдаа сонгуулийн хувь тэнцүүлэн сонгох аргыг нэмэгдүүлэх нь зөв. 
Эцэст нь хэлэхэд, 126 гишүүнтэй шинэ парламент нь гишүүний эрх мэдлийг бууруулж, 76 “дарга” бус 126 төлөөлөгчтэй байх боломжийг бүрдүүлсэн чухал өөрчлөлт юм. Ингэснээр парламент илүү хүртээмжтэй болж, ард түмний төлөөллийг бодитоор илэрхийлэх институц болон хөгжих нөхцөл бүрдэж байна. Аливаа шинэчлэл шууд үр дүнгээ өгөхөд хугацаа хэрэгтэй. 
Энэ Улсын Их Хурал нь нийт иргэдийн эрх ашгийг төлөөлөх, асуудлыг олон ургалч үзэл баримтлалын хүрээнд тал бүрээс нь хэлэлцэн, оновчтой шийдвэр гаргах үндсэн үүргээ илүү үр дүнтэй хэрэгжүүлэх боломжтой болж байна.

Улс төр судлаач, доктор Э.Гэрэлт-Од (МУБИС)

2026.04.15
]]> "Үлдэх Зориг" баримтад кино нээлтээ хийнэ https://ekhoron.mn/read/255 https://ekhoron.mn/read/255 Эхорон Thu, 16 Apr 2026 10:12:06 +0800 Сэтгүүлч Бүдрагчаагийн Оюунчимэгийн бүтээл "Үлдэх Зориг" баримтад кино 4 дүгээр сарын 20-нд нээлтээ хийнэ.


]]> Сэтгүүлч Бүдрагчаагийн Оюунчимэгийн бүтээл "Үлдэх Зориг" баримтад кино 4 дүгээр сарын 20-нд нээлтээ хийнэ.

Тэр өөрөө Монгол хүний саруул ухаанд итгэдэг байсан... Харин найзууд нь түүний юунд итгэдэг байв? Цаг хугацаа өнгөрөх тусам үзэл бодол, итгэл үнэмшил нь улам үнэ цэнтэй болсоор. Хаана ч гараагүй ховор яриа, дурсамжууд... 

Залуу үеийнхэнд С.Зориг гэж хэн байсныг хувь хүн талаас нь таних, өнгөрсөн үеийнхний түүхээс ирээдүйн Монголын тухай өөдрөг итгэлийг авах “Үлдэх Зориг” баримтат киноны нээлт 2026 оны 4 дүгээр сарын 20-нд болж, Корпорейт Конвейшн Центрт 19:00 цагаас uанцхан удаа гарах юм байна.

Тасалбарыг: www.ticket.mn-ээс авах ажээ.

]]> Сэтгүүлч Бүдрагчаагийн Оюунчимэгийн бүтээл "Үлдэх Зориг" баримтад кино 4 дүгээр сарын 20-нд нээлтээ хийнэ.

Тэр өөрөө Монгол хүний саруул ухаанд итгэдэг байсан... Харин найзууд нь түүний юунд итгэдэг байв? Цаг хугацаа өнгөрөх тусам үзэл бодол, итгэл үнэмшил нь улам үнэ цэнтэй болсоор. Хаана ч гараагүй ховор яриа, дурсамжууд... 

Залуу үеийнхэнд С.Зориг гэж хэн байсныг хувь хүн талаас нь таних, өнгөрсөн үеийнхний түүхээс ирээдүйн Монголын тухай өөдрөг итгэлийг авах “Үлдэх Зориг” баримтат киноны нээлт 2026 оны 4 дүгээр сарын 20-нд болж, Корпорейт Конвейшн Центрт 19:00 цагаас uанцхан удаа гарах юм байна.

Тасалбарыг: www.ticket.mn-ээс авах ажээ.

]]> COP17: Бэлтгэл ажлыг шуурхайлах хүрээнд НҮБ, БОУАӨЯ, GL Events компанийн төлөөлөл гурвалсан уулзалт хийлээ https://ekhoron.mn/read/254 https://ekhoron.mn/read/254 Эхорон Thu, 16 Apr 2026 09:53:27 +0800 Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд Ц.Сандаг-Очир, Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын Гүйцэтгэх нарийн бичгийн дарга Ясмин Фуад болон COP17-ын “Цэнхэр бүс”-ийн түр байгууламжийг барьж, тохижуулахаар шалгарсан GL Events компанийн төлөөлөлтэй гурван талт уулзалт өчигдөр боллоо.]]>
Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд Ц.Сандаг-Очир, Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын Гүйцэтгэх нарийн бичгийн дарга Ясмин Фуад болон COP17-ын “Цэнхэр бүс”-ийн түр байгууламжийг барьж, тохижуулахаар шалгарсан GL Events компанийн төлөөлөлтэй гурван талт уулзалт өчигдөр боллоо.
Уулзалтаар Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурал (СОР17)-ыг зохион байгуулах бэлтгэл ажлын хүрээнд “Цэнхэр бүс”-ийн түр барилга, байгууламжтай холбоотой ажлуудыг хэлэлцлээ.
Уулзалтын эхэнд сайд Ц.Сандаг-Очир СОР17 эхлэхэд 123 хоног үлдээд байгааг онцолж, бэлтгэл ажлыг эрчимжүүлэх, шийдвэр гаргалтыг шуурхайлах шаардлагатайг тэмдэглэв.
БОУАӨЯ-ны Төрийн нарийн бичгийн дарга бөгөөд хоёрдугаар шатны хэлэлцээрийн  ажлын хэсгийн ахлагч Ш.Батбаяр хэлэлцээрийн хүрээнд 27 багц нийт 63 ажлын даалгавар дээр талууд санал нэгдэж, техникийн болон үйл ажиллагааны асуудлаар харилцан ойлголцолд хүрснийг танилцууллаа.
Мөн хэлэлцээрт оролцож буй Талууд СОР17-ын бэлтгэл ажлын хоёрдугаар шатны гэрээг 2026 оны дөрөвдүгээр сард багтаан эцэслэхээр санал нэгдсэн болохыг онцлов. Гэрээний эцсийн хувилбар бэлэн болох хүртэл хугацаа алдалгүй ажлыг урагшлуулах зорилгоор уулзалтын тэмдэглэлд гарын үсэг зурж, хэрэгжилтийг эхлүүлэхээр боллоо.
Уулзалтын төгсгөлд НҮБ-ын конвенцын Гүйцэтгэх нарийн бичгийн дарга Ясмин Фуад бэлтгэл ажлын явц, хурдыг өндрөөр үнэлж, үлдэж буй хугацаанд ажлын чанарт онцгой анхаарч, талуудын хамтын ажиллагааг тогтвортой хадгалах нь чухал гэдгийг онцоллоо. 
Тэрбээр НҮБ болон гүйцэтгэгч талын зүгээс СОР17-ыг амжилттай зохион байгуулахад бүрэн дэмжлэг үзүүлж, шаардлагатай тохиолдолд газар дээр нь ажиллахад бэлэн байгаагаа илэрхийллээ.
]]>
Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд Ц.Сандаг-Очир, Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын Гүйцэтгэх нарийн бичгийн дарга Ясмин Фуад болон COP17-ын “Цэнхэр бүс”-ийн түр байгууламжийг барьж, тохижуулахаар шалгарсан GL Events компанийн төлөөлөлтэй гурван талт уулзалт өчигдөр боллоо.
Уулзалтаар Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурал (СОР17)-ыг зохион байгуулах бэлтгэл ажлын хүрээнд “Цэнхэр бүс”-ийн түр барилга, байгууламжтай холбоотой ажлуудыг хэлэлцлээ.
Уулзалтын эхэнд сайд Ц.Сандаг-Очир СОР17 эхлэхэд 123 хоног үлдээд байгааг онцолж, бэлтгэл ажлыг эрчимжүүлэх, шийдвэр гаргалтыг шуурхайлах шаардлагатайг тэмдэглэв.
БОУАӨЯ-ны Төрийн нарийн бичгийн дарга бөгөөд хоёрдугаар шатны хэлэлцээрийн  ажлын хэсгийн ахлагч Ш.Батбаяр хэлэлцээрийн хүрээнд 27 багц нийт 63 ажлын даалгавар дээр талууд санал нэгдэж, техникийн болон үйл ажиллагааны асуудлаар харилцан ойлголцолд хүрснийг танилцууллаа.
Мөн хэлэлцээрт оролцож буй Талууд СОР17-ын бэлтгэл ажлын хоёрдугаар шатны гэрээг 2026 оны дөрөвдүгээр сард багтаан эцэслэхээр санал нэгдсэн болохыг онцлов. Гэрээний эцсийн хувилбар бэлэн болох хүртэл хугацаа алдалгүй ажлыг урагшлуулах зорилгоор уулзалтын тэмдэглэлд гарын үсэг зурж, хэрэгжилтийг эхлүүлэхээр боллоо.
Уулзалтын төгсгөлд НҮБ-ын конвенцын Гүйцэтгэх нарийн бичгийн дарга Ясмин Фуад бэлтгэл ажлын явц, хурдыг өндрөөр үнэлж, үлдэж буй хугацаанд ажлын чанарт онцгой анхаарч, талуудын хамтын ажиллагааг тогтвортой хадгалах нь чухал гэдгийг онцоллоо. 
Тэрбээр НҮБ болон гүйцэтгэгч талын зүгээс СОР17-ыг амжилттай зохион байгуулахад бүрэн дэмжлэг үзүүлж, шаардлагатай тохиолдолд газар дээр нь ажиллахад бэлэн байгаагаа илэрхийллээ.
]]> УИХ-ын Төсвийн байнгын хороо: “Туулын хурдны зам” төслөөр ажлын хэсэг байгуулах шаардлагагүй https://ekhoron.mn/read/253 https://ekhoron.mn/read/253 Эхорон Wed, 15 Apr 2026 20:17:38 +0800 “Туулын хурдны зам” төслийн эдийн засгийн үр ашиг, техник эдийн засгийн үндэслэл, төсөвт өртөгтэй холбоотой асуудлыг шалган судлах үүрэг бүхий ажлын хэсэг байгуулахыг дэмжье” гэдэг саналын томьёоллоор санал хураалт явуулахад гишүүдийн 47.2 хувь нь дэмжиж, хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх уг асуудлаар ажлын хэсэг байгуулах шаардлагагүй гэж үзлээ.

]]> Улсын Их Хурлын Төсвийн байнгын хорооны өнөөдрийн хуралдаанаар “Туулын хурдны зам” төслийн эдийн засгийн үр ашиг, техник эдийн засгийн үндэслэл, төсөвт өртөгтэй холбоотой асуудлыг шалган судлах үүрэг бүхий ажлын хэсэг байгуулах тухай” Байнгын хорооны тогтоолын төслийг хэлэлцлээ.

Байнгын хорооны дөрөвдүгээр сарын 01-ний өдрийн хуралдаанаар “Туулын хурдны зам” төслийн эдийн засгийн үр ашиг, техник эдийн засгийн үндэслэл, төсөвт өртөг, санхүүжилтийн эх үүсвэр, төсөвт үзүүлэх нөлөөлөл, гүйцэтгэгчийн сонгон шалгаруулалтын талаар мэдээлэл сонссонтой холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүн Р.Батболдоос дээрх асуудлыг нарийвчлан судалж, холбогдох санал, дүгнэлт гаргах зорилгоор Төсвийн байнгын хорооноос ажлын хэсэг байгуулж ажиллах хүсэлтийг гаргасан байна. Иймд уг асуудалтай холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүн Г.Ганбаатар, Б.Мөнхсоёл, Д.Цогтбаатар, Н.Алтанхуяг, Х.Булгантуяа нар ажлын хэсэг байгуулах эсэх талаар дэмжсэн, дэмжээгүй талаараа байр сууриа илэрхийллээ.

Улмаар “Туулын хурдны зам” төслийн эдийн засгийн үр ашиг, техник эдийн засгийн үндэслэл, төсөвт өртөгтэй холбоотой асуудлыг шалган судлах үүрэг бүхий ажлын хэсэг байгуулахыг дэмжье” гэдэг саналын томьёоллоор санал хураалт явуулахад гишүүдийн 47.2 хувь нь дэмжиж, хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх уг асуудлаар ажлын хэсэг байгуулах шаардлагагүй гэж үзлээ.

Улсын Их Хурлын гишүүн Н.Алтанхуяг, Ж.Батсуурь, Г.Ганбаатар, Д.Цогтбаатар, Б.Мөнхсоёл нар ажлын хэсэг байгуулах санал хураалтыг дахин явуулах горимын санал гаргасан ч Байнгын хорооны дарга Н.Наранбаатар Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуульд ийм асуудлаар горимын саналаар санал хураалт явуулахгүй гэж заасныг мэдэгдлээ.

]]> Улсын Их Хурлын Төсвийн байнгын хорооны өнөөдрийн хуралдаанаар “Туулын хурдны зам” төслийн эдийн засгийн үр ашиг, техник эдийн засгийн үндэслэл, төсөвт өртөгтэй холбоотой асуудлыг шалган судлах үүрэг бүхий ажлын хэсэг байгуулах тухай” Байнгын хорооны тогтоолын төслийг хэлэлцлээ.

Байнгын хорооны дөрөвдүгээр сарын 01-ний өдрийн хуралдаанаар “Туулын хурдны зам” төслийн эдийн засгийн үр ашиг, техник эдийн засгийн үндэслэл, төсөвт өртөг, санхүүжилтийн эх үүсвэр, төсөвт үзүүлэх нөлөөлөл, гүйцэтгэгчийн сонгон шалгаруулалтын талаар мэдээлэл сонссонтой холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүн Р.Батболдоос дээрх асуудлыг нарийвчлан судалж, холбогдох санал, дүгнэлт гаргах зорилгоор Төсвийн байнгын хорооноос ажлын хэсэг байгуулж ажиллах хүсэлтийг гаргасан байна. Иймд уг асуудалтай холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүн Г.Ганбаатар, Б.Мөнхсоёл, Д.Цогтбаатар, Н.Алтанхуяг, Х.Булгантуяа нар ажлын хэсэг байгуулах эсэх талаар дэмжсэн, дэмжээгүй талаараа байр сууриа илэрхийллээ.

Улмаар “Туулын хурдны зам” төслийн эдийн засгийн үр ашиг, техник эдийн засгийн үндэслэл, төсөвт өртөгтэй холбоотой асуудлыг шалган судлах үүрэг бүхий ажлын хэсэг байгуулахыг дэмжье” гэдэг саналын томьёоллоор санал хураалт явуулахад гишүүдийн 47.2 хувь нь дэмжиж, хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх уг асуудлаар ажлын хэсэг байгуулах шаардлагагүй гэж үзлээ.

Улсын Их Хурлын гишүүн Н.Алтанхуяг, Ж.Батсуурь, Г.Ганбаатар, Д.Цогтбаатар, Б.Мөнхсоёл нар ажлын хэсэг байгуулах санал хураалтыг дахин явуулах горимын санал гаргасан ч Байнгын хорооны дарга Н.Наранбаатар Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуульд ийм асуудлаар горимын саналаар санал хураалт явуулахгүй гэж заасныг мэдэгдлээ.

]]> Инфляц гуравдугаар сард улсын хэмжээнд 7.4 хувь байжээ https://ekhoron.mn/read/252 https://ekhoron.mn/read/252 Эхорон Wed, 15 Apr 2026 19:52:33 +0800 2026 оны гуравдугаар сард хэрэглээний бараа, үйлчилгээний үнийн индекс улсын хэмжээнд 7.4 хувь болж, өмнөх сараас 1.2 нэгж хувиар эрчимжжээ. Инфляцын энэхүү өсөлтөд шатахууны үнэ болон хүнсний бүлгийн барааны ханшийн нэмэгдэл голлон нөлөөлсөн байна.


]]> 2026 оны гуравдугаар сард хэрэглээний бараа, үйлчилгээний үнийн индекс улсын хэмжээнд 7.4 хувь болж, өмнөх сараас 1.2 нэгж хувиар эрчимжжээ. Инфляцын энэхүү өсөлтөд шатахууны үнэ болон хүнсний бүлгийн барааны ханшийн нэмэгдэл голлон нөлөөлсөн байна.

Ойрх Дорнодын бүс нутаг дахь геополитикийн тогтворгүй нөхцөл байдлын улмаас АИ-92-оос бусад төрлийн шатахууны үнэ нэмэгдэж, тээвэр, логистикийн өртөгт дарамт учруулжээ. Үүний зэрэгцээ мах, махан бүтээгдэхүүний үнэ өсөж буйгаас инфляцын дарамт цаашид ч хадгалагдах эрсдэлтэй байгаа аж. 

Улсын хэмжээнд хүнсний барааны бүлгийн үнэ өмнөх оны мөн үетэй харьцуулахад 13.9–15.2 хувиар өссөн нь инфляцын бүтцэд хүнсний бүтээгдэхүүн давамгайлж байгааг илтгэж байна. Тодруулбал, мах, махан бүтээгдэхүүний үнэ өмнөх оны мөн үеэс 23 хувиар өссөн нь хэрэглээний үнийн индексэд хамгийн өндөр хувь нэмэр оруулсан үзүүлэлт болжээ. Энэ нь нийлүүлэлтийн улирлын онцлог, тээвэрлэлтийн зардлын өсөлт, импортын нөлөөллүүдтэй холбоотой байж болзошгүй байна.

Харин Улаанбаатар хотын инфляц гуравдугаар сард эргэн эрчимжиж, өмнөх сараас 1.5 хувь, өмнөх оны мөн үеэс 7.3 хувиар өсөөд байна. Нийслэлийн инфляцын гол хөдөлгөгч хүчин зүйл мөн л хүнсний бүлгийн барааны үнийн өсөлт байжээ. Тус бүлгийн үнэ гуравдугаар сард 15.3 хувиар өссөн нь 2023 оны есдүгээр сараас хойших хамгийн өндөр түвшин болж байна. 

Мэргэжилтнүүд шатахуун болон махны үнийн өсөлт хадгалагдвал инфляц ойрын саруудад цаашид ч эрчимжих төлөвтэй байгааг онцолж байна.


]]> 2026 оны гуравдугаар сард хэрэглээний бараа, үйлчилгээний үнийн индекс улсын хэмжээнд 7.4 хувь болж, өмнөх сараас 1.2 нэгж хувиар эрчимжжээ. Инфляцын энэхүү өсөлтөд шатахууны үнэ болон хүнсний бүлгийн барааны ханшийн нэмэгдэл голлон нөлөөлсөн байна.

Ойрх Дорнодын бүс нутаг дахь геополитикийн тогтворгүй нөхцөл байдлын улмаас АИ-92-оос бусад төрлийн шатахууны үнэ нэмэгдэж, тээвэр, логистикийн өртөгт дарамт учруулжээ. Үүний зэрэгцээ мах, махан бүтээгдэхүүний үнэ өсөж буйгаас инфляцын дарамт цаашид ч хадгалагдах эрсдэлтэй байгаа аж. 

Улсын хэмжээнд хүнсний барааны бүлгийн үнэ өмнөх оны мөн үетэй харьцуулахад 13.9–15.2 хувиар өссөн нь инфляцын бүтцэд хүнсний бүтээгдэхүүн давамгайлж байгааг илтгэж байна. Тодруулбал, мах, махан бүтээгдэхүүний үнэ өмнөх оны мөн үеэс 23 хувиар өссөн нь хэрэглээний үнийн индексэд хамгийн өндөр хувь нэмэр оруулсан үзүүлэлт болжээ. Энэ нь нийлүүлэлтийн улирлын онцлог, тээвэрлэлтийн зардлын өсөлт, импортын нөлөөллүүдтэй холбоотой байж болзошгүй байна.

Харин Улаанбаатар хотын инфляц гуравдугаар сард эргэн эрчимжиж, өмнөх сараас 1.5 хувь, өмнөх оны мөн үеэс 7.3 хувиар өсөөд байна. Нийслэлийн инфляцын гол хөдөлгөгч хүчин зүйл мөн л хүнсний бүлгийн барааны үнийн өсөлт байжээ. Тус бүлгийн үнэ гуравдугаар сард 15.3 хувиар өссөн нь 2023 оны есдүгээр сараас хойших хамгийн өндөр түвшин болж байна. 

Мэргэжилтнүүд шатахуун болон махны үнийн өсөлт хадгалагдвал инфляц ойрын саруудад цаашид ч эрчимжих төлөвтэй байгааг онцолж байна.


]]>